Тамар өзенінің үстіндегі Король Альберт көпірі

Кіріспе

Тамар өзенін Оңтүстік-Батыс Англияда көпірмен байланыстыратын теміржол көпірі
Альберт деген атпен аталатын басқа да көпірлер

Король Альберт көпірі – Англиядағы Плимут, Девон және Солтэш, Корнуолл арасында Тамар өзенін көпірмен байланыстыратын теміржол көпірі. Оның бірегей дизайны судан 100 фут (30 м) биіктікте орналасқан екі 455 фут (139 м) линзикулярлы темір торлардан тұрады, сондай-ақ дәстүрлі пластиналы арқалықтармен жақындау участалары бар. Бұл оның жалпы ұзындығын 2187,5 футқа (667 м) жеткізеді. Ол Корнуоллға және одан тысқары аймақтарға Корнуоллдың басты теміржол желісін жүргізеді. Бұл 1961 жылы А38 тас жолын жүргізу үшін ашылған Тамар көпіріне іргелес орналасқан. Король Альберт көпірін Изамбард Кингдом Брунел жобалаған. Жерді зерттеу жұмыстары 1848 жылы басталды, ал құрылыс жұмыстары 1854 жылы қолға алынды. Бірінші басты аралық 1857 жылы орнатылды, ал аяқталған көпірді принц Альберт 1859 жылғы 2 мамырда ашты. Брунел сол жылы қайтыс болды, содан кейін оның есімі ескерткіш ретінде көпірдің екі шетіндегі порталдардың үстіне жазылды. ХХ ғасырда жақындау участалары жаңаланды, ал басты аралықтар нығайтылды. Ол салынысынан бері көптеген туристерді қызықтырады және көптеген суреттерде, фотосуреттерде, нұсқаулықтарда, пошта маркаларында және Ұлыбританияның 2 фунт стерлингтік монетасында бейнеленген. 1959 және 2009 жылдары мерейтойлық шаралар өтті.

Корнуолл темір жолы

1830 жылдары Корнуоллдағы Фалмут қаласына теміржол салудың екі қарсылас жобасы ұсынылды. "Орталық" жоба Эксетерден Дартмурдың солтүстігін айналып өтетін бағыт болды, оның құрылысы оңай, бірақ аралықтағы жүк ағыны аз еді. Екіншісі, "жағажайлық" жобасы, көптеген инженерлік қиындықтарға толы болғанмен, маңызды теңіз порты – Девонпортты және Сент-Остелл маңындағы өнеркәсіптік аймақты қамтамасыз ете алатын желі еді. "Орталық" жобаны Лондон және Оңтүстік-Батыс теміржолы қолдады, ал "жағажайлық" жобаны Корнуолл теміржолы ұсынды және оны Девонпорттағы Оңтүстік Девон теміржолымен қосуды көздеген Ұлы Батыс теміржолы қолдады. Корнуолл теміржолы 1845 жылы Парламент актісін қабылдау үшін өтініш берді, бірақ Уильям Мурсомның Девонпорттан Торпойнтқа Хамоазе суы арқылы пойызды тасымалдау жоспарына байланысты ол қабылданбады. Осыдан кейін Изамбард Кингдом Брунель бас инженер болып тағайындалды және суды Салташтағы көпір арқылы, жоғарырақ ағыс бойымен кесіп өтуді ұсынды. Бұл жобаны мақұлдаған заң 1846 жылғы 3 тамызда қабылданды.

Дизайн

Бұл 19 ғасырдың ортасында салынған үш үлкен темір көпірдің үшіншісі болды. Ол алдыңғы екеуінің ықпалымен салынған, олардың екеуін де Роберт Стивенсон жобалаған. Брунелдің көпірінің екі орталық бөлігі – 1849 жылы Ньюкасл-Апон-Тайн қаласында Тайн өзені арқылы салынған Биік деңгейлі көпір үшін Стивенсон қолданған конструкцияның жаңа бейімделулері. Брунел сол жылы Стивенсоннің Менай бұғазы арқылы Британия көпірінің арқалықтарын көтерілуіне куә болды. 1849 жылдан 1853 жылға дейін Брунел өзінің темір көпірін салып жатты; Чепстоу теміржол көпірі Оңтүстік Уэльс теміржолын Уай өзені арқылы өткізді және 300 фут (91 м) ұзындығындағы негізгі фермасы, қисайған түтікшелі негізгі бөлігі және үш стандартты пластиналық арқалықтан (әрқайсысы 100 фут (30 м) ұзындығында) тұрды. Бұл Солташта Тамар өзенінен өту үшін қолданылған шешімге ұқсас болды. Солташта өзеннің ені шамамен 335 метрді құрады. Брунелдің бастапқы ойы – өзенді екі жолмен жүретін ағаш виадук арқылы кесіп өту, орталық аралығы 78 метр, ал судан 80 метр биіктікте алты аралық 32 метрден болуы керек еді. Бірақ Адмиралтейство, кеме жүретін суларға жауапкершілігі бар орган, бұл ұсынысты қабылдамады. Сондықтан Брунел 100 фут (30 м) аралықпен екі аралық 91 метр және екі аралық 61 метр болатын жаңартылған жобаны жасады. Адмиралтейство бұл жоспарды да қабылдамады, өзеннің кеме жүретін бөлігінде бір ғана тіреу болуын талап етті. Брунел екі жолмен жүретін ағаш конструкциясынан бас тартып, оның орнына 259 метрлік бір ғана аралықтан тұратын темір конструкцияны ұсынды. Бұл конструкцияның құны 1846 жылғы бағамен шамамен 500 000 фунт стерлингке жетер еді, сондықтан ол жобаны екі негізгі аралықтан (әрқайсысы 139 метр) және 30 метрлік аралықтан тұратын конструкцияға өзгертті. Бұл жоба Адмиралтейство мен Корнуолл теміржолы директорларынан мақұлдау алды. Екі аралық линза тәрізді фермалардан тұрады, әр ферманың жоғарғы бөлігі қысымға ұшыраған ауыр түтікшелі доғадан тұрады, ол жүктеме кезінде ұзындығын ұзартуға бейім, ал төменгі бөлігі жүктеме кезінде ұзындығын қысқаруға бейім тізбектер жұбынан тұрады. Бұл екі эффект бір-бірін теңестіреді, сондықтан жүктеме кезінде ұзындықта ешқандай өзгеріс болмайды. Бұл өз кезегінде әр ферманы тіреулерге көлденең күш түсірмей ұстауға мүмкіндік береді, бұл екі жағындағы қисық жолдарды ескере отырып, маңызды. Бұл екі бөлік арасында тіреуші көлденең брустар мен төменгі бөліктен төңкерілген ілмектер орналасқан, олар теміржол төсегін ұстап тұратын жалғастырылған пластиналы арқалықты көтеріп тұрады. Жағалауда 17 қысқарақ және стандартты пластиналы арқалықтан тұратын жақындау аралықтары бар. Корнуолл жағында он аралық (Салташ станциясынан өзенге қарай): 21 метр, бес аралық 21 метр, 22 метр, 24 метр, 25 метр, 28 метр және Девон жағында (өзеннен Сент-Бюдоға қарай) жеті аралық: 28 метр, 25 метр, 24 метр, 22 метр және үш аралық 21 метр. Бұл он тоғыз аралықтың жалпы ұзындығы 667 метрді құрайды. Брунелдің денсаулығы нашарлағандықтан қатыса алмады, оның орнына бас көмекшісі Роберт Бреретон болды. Жаяу жүргіншілер жолдары бұрын 1959 жылы уақытша алынып тасталған, ал көпір жүз жылдығында жарықтандырылған. Көпірдің құрылымын нығайту үшін 1969 жылы ілмектер мен төсек арасындағы қосымша байланыстар қосылды.

The structure was the third in a series of three large wrought iron bridges built in the middle of the 19th century. It was influenced by the preceding two, both of which had been designed by Robert Stephenson. The two central sections of Brunel's bridge are novel adaptations of the design Stephenson employed for the High Level Bridge across the River Tyne in Newcastle Upon Tyne in 1849. Brunel was present when Stephenson raised the girders of his Britannia Bridge across the Menai Strait in the same year. From 1849 to 1853 Brunel was erecting an iron bridge of his own; the Chepstow Railway Bridge carried the South Wales Railway across the River Wye and featured a main truss of 300 feet (91 m) with a curving tubular main member and three conventional plate girder approach spans of 100 feet (30 m), a similar solution to that adopted for crossing the River Tamar at Saltash. The river is about 1100 feet (335 m) wide at Saltash. Brunel's first thoughts had been to cross this on a double track timber viaduct with a central span of 255 feet (78 m) and six approach spans of 105 feet (32 m) with 80 feet (24 m) clearance above the water. This was rejected by the Admiralty, who had statutory responsibility for navigable waters, so Brunel produced a revised design to give 100 feet (30 m) clearance, with two spans of 300 feet (91 m) and two of 200 feet (61 m). The Admiralty again rejected this plan, stipulating that there should not be more than one pier in the navigable part of the river. Brunel now abandoned plans for a double track timber structure and instead proposed a single track wrought iron design consisting of a single 850 feet (259 m) span. As the cost of this structure would have been around £500,000 at 1846 prices (equivalent to £ in ), he amended the design to one of two main spans of 455 feet (139 m) with 100 feet (30 m) clearance above mean high spring tide; this was approved by the Admiralty and the directors of the Cornwall Railway. The two spans are lenticular trusses with the top chord of each truss comprising a heavy tubular arch in compression, which tend to expand in length under load, while the bottom chord comprises a pair of chains, which tend to contract in length under load. By design, these two effects cancel so that there is no net change in length under load. This in turn enables each of the trusses to be supported with no horizontal thrust exerted on the piers, which is crucial in view of the curved track on either side. Between these two chords are supporting cross bracing members and suspension standards which hang beneath the bottom chord to carry the railway deck which is a continuous plate beam. There are also 17 shorter and more conventional plate girder approach spans on the shore. On the Cornish side there are ten which measure (from Saltash station towards the river): 67.5 feet (21 m), five of 69.5 feet (21 m), 72.5 feet (22 m), 78.0 feet (24 m), 83.5 feet (25 m), 93.0 feet (28 m), and seven on the Devon side (from the river towards St Budeaux): 93.0 feet (28 m), 83.5 feet (25 m), 78.0 feet (24 m), 72.5 feet (22 m) and three of 69.5 feet (21 m). This gives a total length for the nineteen spans of 2187.5 feet (667 m). Illness prevented the attendance of Brunel who was instead represented by his chief assistant Robert Brereton. The walkways had previously been temporarily removed in 1959 and the bridge floodlit during its centenary year. Additional links between the suspensions chains and the decking were added in 1969 to further strengthen the bridge.

Мәдени әсері

Мұндай үлкен және ерекше көпірдің құрылысы көп ұзамай көпшіліктің назарын аударды. 1857 жылы Корнуолл аралығының іске қосылуы шамамен 20 000 адамды тартты. Көпір ашылған жылы-ақ нұсқаулықтарда көрсетілді: "Бұл – Геркулестің еңбегі, бірақ мырза Брунель осы қажырлы істі орындады", – деп мәлімдеді бірі, содан кейін "жаңалықтары мен тапқырлығымен әлемде теңдесі жоқ" көпірдің жобасы мен құрылысын егжей-тегжейлі сипаттады. 100 жылдан астам уақыт өткен соң да ол көптеген саяхат нұсқаулықтарында және баяндамаларда кездеседі. Джон Бетджеман саяхатшыға оның тигізген әсерін былай қорытты: Ұлы Батыс темір жолынан көрінетін Плимуттың жалпы сұр тақтатасы мен артқы бақтары Солташ көпірінің таңғажайып көрінісін одан да қызықты етті. Тамар өзенінің бойында жоғары да, төмен де сұр соғыс кемелері тоқтаған. Жүздеген метр төменде, Девон жағалауынан Солташқа қатынайтын шағын паровоз Брунельдің алып көпірімен бәсекелесуге тырысты. Көпір Девоннан Корнуоллға өтудің символына айналды. Ұлы Батыс темір жолының «Корниш Ривьерасы» саяхат нұсқаулығында SPB Mais оны «саяхатшыларды басқалардан бай болғанымен, әлдеқанда ағылшын графтығынан, ағылшын емес Герцогтыққа тасымалдаудың дерлік сиқырлы құралы» деп атады. «Солташ көпірінен өтетін кезде көзіңізді жұмып, қайта ашқанда өзге елге келгендей сезінесіз». Көпір ITV1 арнасының «The West Country Tonight» бағдарламасының фондық суреті ретінде пайдаланылды.