Кіріспе

Уильям Бартон Роджерс (7 желтоқсан 1804 – 30 мамыр 1882) – американдық ғалым, геолог, физик және MIT-тің негіз қалаушысы (1804–1882). 1828–1835 жылдары Уильям және Мэри колледжінде, ал 1835–1853 жылдары Вирджиния университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1861 жылы Роджерс Массачусетс технология институтын құрды. Университет 1865 жылы Америка Азамат соғысынан кейін ашылды. Вирджиниямен байланысы болғандықтан, штаттың ең биік тауы – Роджерс тауы оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Роджерс 1804 жылдың 7 желтоқсанында Филадельфия, Пенсильванияда дүниеге келген. Ол Патрик Керр Роджерс пен Ханна Блайттың екінші ұлы болды және ирланд, шотланд және ағылшын тегінен тараған. Патрик Роджерс Ирландияның Тайрон графтығындағы Ньютон-Стьюарт қаласында туған, ол 18 ғасырдың соңында Америкаға көшіп келген, Пенсильвания университетін бітіріп, медицинамен айналысқан. Уильям Бартон туған кезде Патрик Роджерс Пенн университетінде оқытушы болып жұмыс істеген. 1819 жылы Патрик Роджерс Уильям және Мэри колледжінде табиғи философия және математика профессоры болды және өмірінің соңына дейін сол қызметте болды. Уильям Бартон Роджерстің үш інісі болды: Джеймс Блайт Роджерс (1802–1852), Генри Дарвин Роджерс (1808–1866) және Роберт Эмпи Роджерс (1813–1884). Роджерс ағайындыларының әрқайсысы белгілі ғалым болып өсті.

Білім және ғылыми мансап

Уильям Бартон Роджерс әкесі Патрик Керр Роджерспен білім алып, Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы мемлекеттік мектептерге қатысқан. 1819 жылы оның әкесі Вирджиниядағы Уильям және Мэри колледжінде табиғат тарихы және химия профессоры болып тағайындалды және отбасы Вильямсбургке (Вирджиния) көшті. MIT кітапханаларының мәліметтері бойынша Уильям Бартон Роджерс 1819-1824 жылдары Уильям және Мэри колледжінде оқыған, бірақ ол "диплом алмаған" және оның бітіргенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Уильям Бартон Роджерс 1827 жылы Мэриленд институтының алдында ғылым туралы бірнеше дәріс оқыды және 1828 жылы Уильям мен Мэриде табиғат философиясы және химия профессоры болып, әкесінен кейін 1835 жылға дейін қызмет етті. Осы кезеңде ол шұғына мен вольталық батареяны зерттеуді жалғастырды және Шығыс Вирджинияның жасыл құм мен әктасты марль минералдары және олардың тыңайтқыш ретіндегі құндылығы туралы бірқатар мақалалар дайындады. Сол жылы ол ағасы Генримен бірге Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1835 жылы оның ағасы Генри Пенсильвания штатының геологы болды, ал екеуі бірлесіп Аппалачи тау тізбегінің тарихи геологиясын зерттеді. Олардың бірлескен арнайы зерттеулерінің ішінде судың әртүрлі минералдар мен тау жыныстарына еріткіш әсерін зерттеу және "көмір қабаттарының қоршаған қабаттарға тиген бұзылу мөлшерімен тығыз генетикалық байланыста екенін көрсету, бұзылудың дәлелдері артқан сайын көмірдің қаттылығы артып, ұшқыш заттардың мөлшері азаяды" деген тұжырым жасалды. Қазіргі заманғы терминдермен айтқанда, бұл метаморфизмнің геологиялық процесінің көмірдің жұмсақ түрлерін, мысалы, лигнитті, қатты түрлерге, мысалы, антрацитке біртіндеп айналдырғанын түсіну болды. Ағайындылар бірлесіп "Жер қыртысының ең бұзылған аймақтарының құрылысының заңдары" атты мақала жариялады, онда тау тізбегінің толқындық теориясы алғаш рет жарияланды. Бұдан кейін Уильям Роджерс геологиялық жарықтардың таралу заңы туралы мәлімдеме жасады. Бұл пионерлік жұмыстар Аппалачи аймағының кейбір бөліктерінде жатқан кең көмір қабаттарын жақсырақ түсінуге көмектесті және АҚШ-тағы өнеркәсіптік революцияның жолын ашты. 1842 жылы сараптама жұмысы аяқталды. Ол UVA философия факультетінің деканы болған кезде Вирджиния штатының заң шығарушы органына университеттің құрметті дипломдарды беруден бас тартуын қызу қорғады, бұл саясат бүгінге дейін сақталуда. (Соңынан МТИ де осыған ұқсас саясатты қабылдады және ол бүгінгі күнге дейін жалғасуда). Роджерс Вирджинияда тұрған кезде құл иеленген, 1840 жылы үйінде екі құл, ал 1850 жылы алты құл болған; олардың бірі, оның аспазы Изабелла Гиббонс болды. 1849 жылы ол Бостондық Эмма Савиджге үйленді. Аңыз бойынша, оның соңғы сөзі "битуминоздық көмір" болған.

Басқа да қатынастар

Роджерс 1845 және 1847 жылдары Америка геологтары мен натуралистер қауымдастығының (AAGN; 1840 жылы құрылған) төрағасы болды және оның басылымдарына маңызды еңбектерін, соның ішінде Шығыс Вирджиниядағы көмір шахталарының температурасы туралы байқауларын қосты. 1847 жылы ол AAGN-нің кеңейтілген нұсқасы – Америка ғылымын дамыту қауымдастығының (AAAS) алғашқы отырысын ұйымдастырды. Ол 1875 жылы AAAS президенті болды және 1881 жылы ерекше құрмет ретінде оның тұңғыш құрметті мүшесі болып сайланды. Ол Америка әлеуметтік ғылымдар қауымдастығын құруға белсенді қатысты және оның алғашқы президенті болды; сондай-ақ ол Ұлттық ғылым академиясының корпоративтік мүшесі болды және 1878 жылдан өмірінің соңына дейін оның президенті қызметін атқарды. 1866 жылы Гарвард университеті оған құрметті заң ғылымы докторы (LL.D.) дәрежесін берді.