Кіріспе

Жарым аңызға толы жапондық ханзадасы (574–622)

Шотоку ханзадасы (聖徳太子), сондай-ақ Умаядо ханзадасы (厩戸皇子) немесе Камицумия ханзадасы (上宮皇子) деп те аталады, Жапониядағы Асука дәуіріндегі жартылай аңызға толы регент және император Суйконың басшылығымен қызмет еткен саясаткер. Ол император Ёмей мен оның әйелі, Анахобе но Хашихито ханшайымның ұлы болды, ал Хашихито Ёмейдің кіші әпкесі еді. Бірақ кейін Шотоку ханзадасы оны өзіне бала ретінде қабылдады. Оның ата-анасы биліктегі Сога кланымен туыс болды және бәсекелес Мононобе кланының жеңілісіне де қатысты. Шотоку ханзадасының өмірі мен еңбектері туралы негізгі мәліметтер «Нихон Шоки» еңбегінен алынған. Ханзада үкімет басқаруын жаңғыртумен және Жапонияда буддизмді насихаттаумен танымал. Оның екі отбасы да оның қорғаушылығы үшін күресті. Көптеген буын қатарынан, Жапонияны, императорлық отбасын және буддизмді қорғау үшін Шотоку ханзадасының айналасында діни культ пайда болды. Саичо, Шинран және басқа да маңызды діни тұлғалар Шотоку ханзадасынан шабыттанғанын немесе оның көріністерін көргендерін мәлімдеді. Будданың үйретіктеріне сүйенген Шотоку билік құрған кезінде орталықтандырылған үкімет құруға қол жеткізді. 603 жылы ол сарайдағы он екі дәрежелі шен және лауазым жүйесін орнатты. Ол он жеті баптан тұратын конституцияны қабылдады. Шотоку жарықтандырылған буддист болды және дәстүрлі түрде «Үш сутраға түсіндірмелер» (Лотос сутрасы, Вималакирти сутрасы және Шрималадеви Симханада сутрасы) авторы деп есептеледі. Бұл түсіндірмелердің біріншісі, Хокке Гишо, дәстүрлі түрде 615 жылға жатқызылады және осылайша «алғашқы жапон мәтіні» деп саналады, бұл Шотокуды алғашқы жапон жазушысы етеді. 6 ғасырдың соңында Шотоку буддизмді насихаттау үшін үлкен ұлттық жобаны бастады және ол Шитенно-дзи құрылысын тапсырды. Жапон буддизмінің негізін қалаушы ретінде танылғанына қарамастан, ханзада Шинто дініне де құрмет көрсеткені және Шинто киелі орындарына бармайынша будда ғибадатханаларына бармағаны айтылады. Суй императоры Янмен хат алмасып жатқанда, Шотокуның хатында Жапон архипелагын «күн шығатын жер» деген мағына беретін терминмен атаудың ең ерте жазбалық мысалы бар. Суй императоры 605 жылы «Суй билеушісі Уэ билеушісі туралы құрметпен сұрайды» деген хабарлама жіберді, ал Шотоку 607 жылы Оно но Имоко басқаратын миссияны демеп, «күн шығатын жердің билеушісінен (хи изуру токоро) күн батып бара жатқан жердің билеушісіне» деген жазбаны алып келді. Ол Кавачи провинциясындағы (қазіргі Осака префектурасы) Шинагада жерленген.

Атауы мен аты

Шотоку бірнеше атаумен танымал, бірақ оның нағыз аты – Умаядо принці (厩戸皇子), себебі ол ат тұрақтысының алдында дүниеге келген. Ол сондай-ақ Тойосатомими (豊聡耳) немесе Камицумияо (上宮王) деп те белгілі. Бодхидхарма оған берген Бхавиясила (Bhavyaśīla) санскрит дхарма атымен де танымал. Кодзикиде оның есімі Камицумия но Умаядо но Тойосатомими но Микото (上宮之厩戸豊聡耳命) деп келтірілген. Нихон Шокиде Умаядо но ооджиден (王子) басқа, ол Тоёсамими Шотоку (豊聡耳聖徳), Тоёсатоми но Нори но Оками (豊聡耳法大王) және қарапайым Нори но Уши но Оками (法主王) деп аталған. Оның бүгінде ең көп танымал аты – Шотоку принці, алғаш рет 622 жылы қайтыс болғаннан кейін 100 жылдан астам уақыттан соң жазылған Каифусода (海扶荘) пайда болды.

Мұра

Бірқатар институттар Шотокудың атымен аталады, мысалы Шотоку Гакуен университеті және оған қатысты кіші колледж (екеуі де Гифуда орналасқан). Оның есімінің бірінші әрпі (聖) Go on оқуында shō, ал Kan on оқуында sei деп айтылады. Кейінгі оқу Сеитоку университетінде және оған қатысты кіші колледжде (Мацудо, Чибада) сондай-ақ Токиодағы бұрынғы Сеитоку тамақтану колледжінде (және тікелей емес, оның орнына ашылған Сейи колледжінде) кездеседі.

Ақшалай валюта

Принц Шотокутің суреті 100, 1000, 5000 және 10000 иендік банкноталарда бейнеленген. Сонымен қатар, номиналды құны 100 000 000 (жүз миллион иен) болатын екі түрлі материалдан және арнайы бояудан жасалған банкнота да шығарылды. Бұл банкноталардың ерекшелігі – оларды өзгертуге жол бермес үшін жиегінде шекарасы бар. Олардың тағы бір ерекшелігі – ортадан сыртқа қарай орналасқан мөрлер мен әртүрлі бейнелер. Бұл екі банкнотаның өлшемдері 35,3 см x 16 см және 34,3 см x 16,5 см. Бұл матадан жасалған билеттер маңызды құндылықтарды алмасу үшін қолданылды.