Кіріспе

Шығыс У генерал және саясаткер (183–245)

Лу Сунь (183 – 19 наурыз 245), әдепті аты Боян, кейде Лу И деп те аталады, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шығыс У мемлекетінің әскери генералы және саясаткері. Ол 200-ші жылдары, Шығыс Хан әулетінің соңында Сунь Куанның қолбасшысы ретінде қызмет етіп, мансабын бастады және бірте-бірте қатардан көтерілді. 219 жылы ол Сунь Куанның генералы Лю Мэнге Цзин провинциясына шабуыл жасауға көмектесті, нәтижесінде Лю Бейдің генералы Гуан Ю жеңіліп, қаза тапты. 222 жылы ол Лю Бейдің әскерлеріне қарсы Сяотин шайқасында У армиясының далалық қолбасшысы болып тағайындалды және қарсыласына шешуші жеңіс сыйлады. Осы шайқастан кейін Лу Сунь мансабының шыңына жетті, себебі Сунь Куан оны жоғары бағалады, жоғары лауазымдарға көтерді және оған бұрын-соңды болмаған құрмет көрсетті. Мансабының орта және кейінгі кезеңдерінде Лу Сунь У мемлекетіндегі әскери және азаматтық істерге басшылық етті, сонымен қатар У-дың басты қарсыласы Вэй мемлекетіне қарсы шайқастарға қатысты. Өмірінің соңғы жылдары Лу Сунь Сунь Куанның ұлдары арасындағы мұрагерлік күреске тартылып, осының салдарынан Сунь Куанның құрметінен айырылды. Ол 244 жылы иеленген Императорлық канцлер лауазымын сақтап қалды, бірақ бір жылдан кейін көңілі толмағандықтан қайтыс болды. Лу Суньның У үкіметіндегі рөлі, ол Конфуций принциптері мен дәстүрлерін берік ұстанып, құрметтегендіктен, мораль сақшысы (custos morum) рөлімен теңестірілді. Бір жағынан, ол Сунь Куанға адалдық танытып, халықтың әл-ауқатын ескеруге үнемі кеңес берді. Екінші жағынан, ол Сунь Куанның заңды мұрагерін кіші ұлымен алмастыру туралы идеясына қарсы шықты.

Отбасылық негіздер

Лу Сюньнің алғашқы есімі "И" (議) болғандықтан, кейде ол тарихи жазбаларда "Лу И" деп те аталады. Ол Ву округінде, қазіргі Цзянсу провинциясының Сучжоу қаласындағы жоғары әлеуметтік статусы бар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Лу Цзюнь (陸駿) және атасы Лу Ю (陸紆) Шығыс Хань әулеті үкіметінде қызметкер болған. Оның тегінен шыққан Лу кланы сол кезде У округінде және Цзяндун аймағындағы ең беделді төрт рудың бірі болды. Лу Сюнь ерте жасында жетім қалғандықтан, оны Хан үкіметі кезінде Луцзян округінің (廬江郡) әкімшісі (太守) болған әкесінің ағасы Лу Кан (陸康) тәрбиеледі. Лу Кан бастапқыда Юань Шумен достық қарым-қатынаста болған, бірақ Юань Шу өзін император деп жариялағаннан кейін олардың арасы суытылып, Лу Кан одан бас тартып, қарым-қатынасын үзді – бұл Хань императорына жасалған опасыздық саналды. Лу Кан Юань Шудың Луцзян округіне шабуыл жоспарлап отырғанын естігенде, Лу Сюньді және оның туыстарын қауіпсіздігі үшін дереу У округіне қайтарып жіберді. Луцзян қоршауы кезінде Лу Кан аурудан қайтыс болғаннан кейін, Лу Сюнь Лу әулетінің жаңа басшысы болды, себебі Лу Цзи (Лу Канның ұлы) одан бір ұрпақ үлкен болса да, жасы бойынша одан үлкен еді.

Аудандық деңгейдегі лауазымды адам ретінде

200-ші жылдардың басында, Лу Сюнь 20 жаста болғанда, ол Хан императорының бағыныштысы болған, бірақ ағасы Сун Цэден мұра еткен Цзяндун аймақтарын толық дербестікпен басқарған Сун Куан әскери сардарының қызметіне келді. Лу Сюнь мансабын Сун Куан кеңсесіндегі кіші лауазымды қызметкер ретінде бастады. Кейіннен ол Шығыс және Батыс бюроларында (東西曹令史) және Хайчанның Тунтянь қолбасшысы (海昌屯田都尉; қазіргі Чжэцзян провинциясының Хайнин аймағы) болды, содан кейін аудандық деңгейдегі лауазымға тағайындалды. Аудан бірнеше жыл қатарынан құрғақшылыққа ұшырағанда, Лу Сюнь астық қоймаларын ашып, халыққа азық-түлік таратты және егіншілікті дамытуға көмектесті. Оның саясаты халыққа пайда келтірді. Сол кезде У, Куайцзи және Данян (丹楊) округтерінде салықтан және әскерге шақырудан қашу үшін үкіметтен жасырынып жүрген көптеген үйлер болды. Лу Сюнь оларды іздестіріп тауып, тіркеп, қайта орналастырды. Кейбір жас жігіттер әскери қызметке алынса, қалғандары егін шаруашылығы жұмысына жұмылдырылды.

Бандиттердің күшін жою

Карьерасының басында Лу Сунь Цзяндун аймағындағы бірнеше жыл бойы аймақты қорқытып келген және Сунь Цзянның әкімшілігіне қауіп төндірген қарақшыларды жою үшін Сунь Цзянның күштеріне қосылды. Ол Пан Лин (潘臨) бастаған бандиттерге шабуыл жасау үшін жасақ ұйымдастырды. Оның қол астындағы сарбаздардың саны 2000-нан асты. Басқа бандит басшысы Ю Ту (尤突) Поянг округінде қиындық туғызғанда, Лу Сунь әскерін басқарып, бандиттерге шабуыл жасады және жеңіске жетті. Ол Липу округінде гарнизонға орналасу үшін «Ерлік белгілі полковнигі» (定威校尉) шеніне ие болды. Лу Сунь бірде Сунь Цзянға Цзяндундағы жергілікті қарақшыларды бірінші кезекте жоюды кеңес берді, себебі олар оған Қытайға үстемдік ету мақсатына кедергі келтіретін еді. Сунь Цзян Лу Суньнің сөздеріне құлақ асып, оны оң бөлімнің (右部督) қолбасшысы етіп тағайындады. Даньян округінің қарақшы басшысы Фэй Чжан (費棧), Хан үкіметінің де-факто басшысы және күшті әскербасы Цао Цаодан ресми тағайындама алды. Цао Цао Фэй Чжанға Цзяндунның Шанюе тайпаларын Сунь Цзянға қарсы қоздыруды жасырын тапсырған. Осыған жауап ретінде Сунь Цзян Фэй Чжанға шабуыл жасауға Лу Суньді жіберді. Лу Суньнің әскері Фэй Чжанның әскерінен әлдеқайда аз болғандықтан, ол жауды алдап, өзінде көп сарбаз бар деген ойға келтірді. Ол көптеген тулар мен мақтаны дайындап, соғыс барабандарын таратып, әскерлеріне түнде аңғарларға жасырын кіріп, қатты барабан соғуды бұйырды, осылайша үлкен әскердің болуын көрсетуге тырысты. Ол Фэй Чжанды жеңіп шықты. Лу Сунь өз әскерлерін шығыс Цзяндунның үш округіне жіберді, онда ол денесі күшті жастарды әскери қызметке шақырды, ал денесі нашарларын ауыл шаруашылығы жұмысына жұмыстады. Ол барлығы ондаған мың сарбазды әскерге шақырды. Сонымен қатар, ол аймақты қарсы күштерден тазартқаннан кейін Уху қаласындағы гарнизонға оралды.

Чоню Шимен қақтығыс

Куаижи қолбасшылығының әкімшісі Чуню Ши (淳于式) Лу Сюньді қарапайым халықты қысымға алып, мазалауда деп айыптаған. Лу Сюнь Сунь Куанмен кездесу үшін Ву әмірлігіне барғанда, Чуню Шиді өте жақсы азаматтық қызметкер деп мақтады. Сунь Куан таңқалып, Лу Сюньтен: "Чунью Ши сені айыптағанда, сен оны мақтайсың. Неге?" деп сұрады. Лу Сюнь: "Чунью Ши мені айыптағанда халықтың мүддесін ойлады. Егер мен оны жамандасам, өз қағидаларымнан бас тартамын. Мен мұны істемеймін" деді. Сунь Куан: "Бұл ізгі ниетті адам ғана жасай алатын нәрсе, ал жалпы халықтың қолынан келмейді" деді.

Шабуылды жоспарлау

215 жылы, Қызыл жартастар шайқасынан шамамен алты жыл өткен соң, Сунь Куанның оңтүстік Цзинь провинциясы үшін одақтасы Лю Беймен аумақтық даулары туды. Олардың арасындағы қарым-қатынас қарулы қақтығысқа ұласуға жақын болды. Бірақ, Лу Су (Сунь Куанның өкілі) мен Гуан Ю (Лю Бейдің өкілі) арасындағы тартысты келіссөздерден кейін екі тарап та оңтүстік Цзинь провинциясын Сян өзені бойымен өзара бөлісуге келісті. Гуан Ю Лю Бейдің оңтүстік Цзинь провинциясындағы аумақтарын қорғады, ал Лю Мэн Сунь Куанның ішкі істерін басқарды. 219 жылы Лю Мэн Сунь Куанға Цзинь провинциясындағы Лю Бейдің аумақтарын басып алуға көмектесу жоспарын ойластырды. Ол сырқаттанғанын айтып, емделу үшін Цзяньеге қайтуға рұқсат сұрады. Сунь Куан оның тілегін қабылдағандай болып көрінді. Лу Сюнь Лю Мэнгке келіп: "Гуан Ю шекараға жақын. Біз шекарадан алыс тұрып, оған қарсы қорғану туралы қалай ойлай аламыз?" деді. Лю Мэн: "Сенің айтқаның рас, бірақ қазір мен ауыр халдемін", - деп жауап берді. Лу Сюнь: "Гуан Ю өзінің батылдығымен мақтанады және басқаларды кемсітеді. Ол үлкен жетістіктерге жеткенімен, тым мақтанқор. Сонымен қатар, ол солтүстіпке беттеп барады және бізді қауіп деп санамайды. Егер ол сенің ауруға шалдыққаныңды білсе, әлбетте қорғанысын әлсіретеді. Оның қаусезіктігі төмендеген кезде шабуылдасақ, оны тұтқиылдан қолға түсіре аламыз. Мен оған шабуыл жоспарымен бөлісу үшін келдім", - деді. Лю Мэн: "Гуан Ю өзінің батылдығымен және қатыгездігімен танымал, ол қауіпті қарсылас. Одан бөлек, ол Цзинь провинциясын басқарады. Ол ізгілікпен билік етеді және үлкен жетістіктерге жетті, ал оның әскерінің рухы жоғары деңгейде. Оны жеңу оңай болмайды".

Лю Мэннің мұрагері

Лю Мэн Цзяньеге келген кезде Сунь Куан одан: «Сенің орныңды кім басады?» деп сұрады. Лю Мэн: «Лу Сюн сақтықпен және ойлылықпен келеді. Ол осы маңызды жауапкершілікті көтеруге қабілетті. Мен оны байқағаннан бері, ол болашақта үлкен міндеттерді де орындай алады деп ойлаймын. Одан бөлек, ол көпке таныс емес, сондықтан Гуан Ю одан күдіктенбес. Бұл жақсырақ мүмкіндік. Егер ол тағайындалса, біздің жауларымыз біздің ниетімізді білмейді, ал біз өз күшімізді жақсырақ бағалап, шабуылға мүмкіндік іздей аламыз», – деді. Сунь Куан Лю Мэннің ұсынысын қабылдап, Лу Сюнды генерал-лейтенант (偏將軍) және Оң бөлімнің инспекторы (右部督) қылып тағайындап, Лю Мэннің орнына Цзин провинциясына жіберді. Лу Сюн жаңа лауазымына кірісу үшін Лукоуға (陸口; қазіргі Чиби, Хубэй провинциясының жанындағы Лушуй көлі) келгенде, Гуан Юға мақтауға толы хат жазды: «Бұрын сіздің іс-қимылыңызды көруге менің де мүмкіндігім болды. Сіз әскеріңізде жақсы тәртіп сақтап, аз күш жұмсап үлкен жетістіктерге жеттіңіз. Бұл мақтауға лайық! Біздің жауымыз жеңілді. Одағымызды нығайту екеумізге де пайдалы. Осы жақсы жаңалықты естіген соң, мен барлық мүлкімді жинап, сіздермен бірге біздің билеушілеріміздің ортақ мақсаттарына жету үшін күш саламын. Мен ақылсызмын, бірақ батысқа барып, осы жауапкершілікті мойныма алуға бұйрық алдым. Сіздің даңқыңызды көруге және сізден ақылға кеңес алуға үміттенемін». Кейін Гуан Ю Фанчен шайқасында Ю Цзиньді жеңгеннен кейін, Лу Сюн оны мақтап, күдіктен қалдыру үшін тағы бір хат жазды: «Ю Цзинь және басқалары қолға түскендіктен, алыс-жақын жердегілер қуанышқа бөленді, ал сіздің ерлігіңіз ұрпақтар бойы жырланады. Джин герцогы Вэньнің Чэнпу шайқасындағы жеңісі де, Хуайин маркизінің Жао мемлекетін бағындырудағы стратегиясы да сіздің жетістіктеріңізге тең келмейді. Сю Хуан мен оның әскері шабуылға дайындалып жатыр деп естідім. Сао Сао өте айлакер, оның ниетін болжау қиын. Ол өзінің мақсатына жету үшін (Сю Хуанның әскеріне) жасырын түрде әскер күштерін арттыруы мүмкін деп қорқамын. Жау шаршағанмен, олар әлі де соғысуға дайын. Жеңіске жеткен сайын жауды қадірсіз санауға бейімбіз. Ежелгі заманның ең ұлы әскери қолбасшылары тіпті жеңіске жеткеннен кейін де қорғаныстарын нығайтатын. Сіз толық жеңіске жету үшін одан да зор жоспарлар жасауыңызды үміттенемін. Мен қарапайым ғалыммын, салғырт және баяумын, көп жағынан лайықсызмын. Сіз сияқты көршіңіздің мәртебелі және ізгі екеніне қуаныштымын, мен қуанышымды жасыра алмаймын. Біз әлі бірге жұмыс істемегенмен, мен әрқашан осындай мүмкіндікті күтемін. Егер сіздің назарымды қажет етсеңіз, мен бар күшіммен көңіл бөлем».

Цзин провинциясына шабуыл жасау және оны бейбітке келтіру

Хаттарды алғаннан кейін Гуан Ю Лу Сюньнің кішіпейілділік танытып, оған сенім артуға ниетті екенін көрді, сондықтан ол көңілі толып, сақтығын азайтып алды. Лу Сун бұл туралы естігенде, Сун Куанға баяндама жазып, Гуан Юды қалай жеңуге болатыны туралы маңызды мәліметтер берді. Сунь Куан Цзинь провинциясына шабуыл жасау үшін әскер жіберді, ал Лу Мэн мен Лу Сун алдыңғы қатардағы күштерді басқарды. Лю Мэн Янцзы өзені бойында Гуан Ю орнатқан күзет мұнараларын жасыру үшін тығырықтан өту тактикасын қолданды, осылайша олар Гуан Юға Сунь Куанның әскерінің қозғалысы туралы ескерте алмады, содан кейін Гуан Юдың Цзинь провинциясындағы Гонъань ауданы мен Нань командериясының (南郡; қазіргі Хубэй провинциясының Цзянлинг ауданы) маңызды бекіністерін жылдам басып алды. Цзинь провинциясын сәтті жаулап алуға қосқан үлесі үшін Лу Сун Иду командериясының (宜都郡; қазіргі Хубэй провинциясының Иду қаласы) әкімшісі (太守) болып тағайындалды, Шекені тыныштандыру генералы (撫邊將軍) атағы берілді және Хуа ауылының маркізі (華亭侯) болып тағайындалды. Гуан Юдың алдындағы Иду командериясының бұрынғы әкімшісі Фан Ю (樊友) лауазымын тастап қашып кетті, ал командериядағы шенеуніктер мен тайпа басшылары Лу Сунға бағынды. Лу Сун алтын, күміс немесе қоладан ресми мортаңдар жасап, оларды осы шенеуніктер мен тайпа басшыларына табыс етуді бұйырды. Бұл шаралар шамамен 220 жылдың қаңтарында болды. Сунь Куанның әскері оңтүстік Цзинь провинциясын сәтті басып алғаннан кейін де, Лю Бэйдің күштері немесе басқа жауынгер күштер бақылауындағы аймақтар қалғандықтан, Лу Сун оларды бағындыруға кірісті. Ол өзінің қол астындағы Ли И (李異), Си Цзинь (謝旌) және басқаларын 3000 әскермен Лю Бэйдің офицерлері Чжан Ян (詹晏) мен Чэнь Фэнге (陳鳳) қарсы шабуыл жасауға жіберді. Ли И теңіз күштеріне, ал Си Цзинь құрлық әскеріне басшылық етті. Олар маңызды жолдарды жауып, Чжан Янды жеңіп, Чэнь Фенгті тұтқындады. Содан кейін олар Фанлинг командериясының (房陵郡) және Наньсян ауданының (南鄉縣) әкімшілері Дэн Фу (鄧輔) мен Гуо Муға (郭睦) шабуыл жасап, жауды жеңді. Зигуи ауданының екі ықпалды адамы Вэн Бу (文布) мен Дэн Кай (鄧凱) мыңдаған жергілікті тайпаларды біріктіріп, батыстағы Лу Сунға шабуыл жасау үшін әскер құрды. Жауап ретінде Лу Сун Си Цзиньді оларға қарсы жіберді. Вэн Бу мен Дэн Кай жеңіліп, батысқа, Лю Бэй 221 жылы құрған Шу Хан мемлекетіне қашты. Лу Сун Вэн Буды Сунь Куанның жағына көшуге итермеледі.

Салдары

Цзинь провинциясындағы осы жорықтар барысында Лу Сюнь он мыңдаған жауды өлтірді, тұтқынға алды немесе өз қатарына қосты. Лу Сюньнің еңбегін бағалап, Сунь Куан оны Оң қорғаушы генерал (右護軍), Батысты қорғайтын генерал (鎮西將軍) етіп тағайындады және «Лу маркизі» (婁侯) атағымен ауыл маркизінен округ маркизіне көтерді. Сунь Куан Лу Сюньге өте риза болды және оны арнайы марапаттағысы келді. Алайда, Лу Сюнь генерал және маркиз шеніне ие болса да, туған провинциясының бас әкімшісінен ұсыныс алу рәсімінен өтуі қажет еді. Сондықтан Сунь Куан Ян провинциясының губернаторы Лю Фанға Лу Сюньнің қызмет тізімін «кері күшке ие етуді» бұйырды, яғни оның бұрын Лу Сюньді жеке хатшы (別駕從事) ретінде жұмысқа алғанын және оны маоцай (茂才) ретінде ұсынғанын көрсетуді тапсырды. Сол кезде Цзинь провинциясында мемлекеттік қызметте лауазымға ие болған немесе жұмыссыз қалған көптеген білімді адамдар болды, сондықтан Лу Сюнь Сунь Куанға ұсыныс жазды: «Бұрын Император Гао ерекше қабілеттері бар адамдарды тартты; Хан әулетін жаңғыртқанда Император Гуанвуға таланттар ағылып келді. Біз, олардың қашықтығына қарамастан, барлық конфуцийлік білімді адамдарды мемлекеттік қызметке тартуымыз керек. Қазір Цзинь провинциясы бейбіттендірілді, бірақ әлі де көптеген мәселелер шешілмей тұр. Мен сіздерді осы әлеуетті таланттарды қолдауға және дамытуға шақырамын, осылайша империяның барлық азаматтары біздің ұлы мәдениетімізге қызығушылық танытар еді». Сунь Куан Лу Сюньнің ұсынысын қабылдады.

Тарихи негіздер

220 жылдың соңында Цао Пи император Сяньды тақтан түсіріп, өзіне қарастыруға мәжбүр етті және Хан әулетін жойды. Ол өзін император деп жариялап, Хан әулетінің орнына Цао Вэй мемлекетін құрды, осылайша Үш патшалық дәуірі басталды. Екі жыл өткен соң Лю Бэй өзін император деп жариялап, Хан әулетінің жалғасы және Цао Пидің заңдылығына қарсы шығу мақсатымен Шу Хан мемлекетін құрды. Сунь Куан Цао Пидің үстемдігіне бағынуға келісіп, Ву патшасы (王) атағын алды. Бірақ 222 жылдың соңында ол Цао Вэй режимінен тәуелсіздігін жариялады, алайда "Ву патшасы" атағын сақтап қалды.

Алғашқы кезеңдер

222 жылдың басында Лю Бэй Шү әскерін Сунь Куанға қарсы шабуылдап, оңтүстік Цзин провинциясындағы жоғалтқан жерлерін қайтарып алуға жетекшілік етті. Сунь Куан Лу Сюньді Бас Бақылаушы (大都督) етіп тағайындады және 50 000 әскерді жауға қарсы тұруға берді. Оның қол астында Жу Ран, Пан Чжан, Сун Цян, Хан Дан, Сюй Шен, Сяньюй Дан (鮮于丹), Сунь Хуан және басқалары болды. Шү әскері Уу шатқалы (巫峽), Цзяньпин (建平) және Лианпин (連平) арқылы өтіп, Йилинге (夷陵; қазіргі Ичан, Хубэй) жақын жерге жетті, онда ол қоршау салды және бірнеше лагерьлер құрды. Лю Бэй Йилиннің жергілікті тайпаларын алтын мен жібекпен сатып алып, одан қолдау алды. Ол Фэн Сиді (馮習) Бас Бақылаушы, Чжан Наньды (張南) алғы шепке, ал Фу Куанды (輔匡), Чжао Ронгты (趙融), Ляо Чуньді (廖淳) және Фу Ронгты түрлі бөлімдердің басшылары етіп тағайындады. Сонымен қатар, ол У Банды бірнеше мың сарбазбен жазық жерге лагерьдер құруға және У әскерін шабуылға итермелеуге жіберді. У генералдары жаудың келекесіне жауап бергісі келгенде, Лу Сюнь: «Бұл алдау болуы мүмкін. Алдымен бақылап көруіміз керек», деді. Бұрын, Шү әскері алғаш рет Йилинге келгенде, У генералдары жауға шабуыл жасағысы келді, бірақ Лу Сюнь қарсылық көрсетіп: «Лю Бэй бізге қарсы шабуыл үшін шығысқа әскерін алып келеді және оның әскерінің рухы жоғары. Сонымен қатар, оның күштері биік таулы жерде орналасқан, сондықтан оларға шабуыл жасау қиын. Тіпті жеңіске жетсек те, оларды толығымен жеңе алмаймыз. Егер біз қандай да бір сәтсіздікке ұшырасақ, рухымыз құлдырайды, бұл аз мәселе емес. Енді әскерлердің рухын көтеріп, жағдайдың өзгеруін күтіп жоспар жасауымыз керек. Егер жазық жерде болсақ, шабуылдар мен шайқастарда ауыр шығынға ұшырауымыз мүмкін. Алайда, жау таулы жерде болғандықтан, олар толыққанды шабуыл жасай алмайды, себебі олар ағаштар мен тастардың арасында қысылып қалған. Біз олардың осы әлсіздігін пайдалануымыз керек», деді. У генералдары Лу Сюньнің ойын түсінбеді және оның жаудан қорқатынын ойлады, сондықтан олар оған наразы болды. Лю Бэй Ву әскерін шабуылға итермелеу жоспары сәтсіз аяқталғанын түсінгенде, 8000 сарбазды алдымен тықсырған жерден шығарды. Лу Сюнь бұл туралы естігенде, өзінің қолбасшыларына: «Мен сіздердің жауға шабуыл жасау туралы ұсыныстарыңызды қабылдамағанымның себебі – мен мұнда бір нәрсе дұрыс емес деп күдіктендім», деді. Содан кейін ол Сунь Куанға баяндама жазды: «Йилин – біздің аймағымыздың шекарасындағы стратегиялық маңызды орын. Оны жеңу де, жоғалту да оңай. Егер біз Йилиннен айырылсақ, бір ғана округті ғана емес, бүкіл Цзин провинциясын да қауіпке тікелей ұшыратамыз. Бүгін біз оны үшін күресіп, жеңіске жетуіміз керек. Лю Бэй көктің еркіне басыбайлы болып, өз базаларын қорғамай қалдырды және біздің қолымызға тікелей түсті. Мен аса талантты болмасам да, жауға қарсы шабуыл жасау үшін үлкен қолдау алдым және олардың жойылуы жақын. Лю Бэй өзінің әскери мансабында жеңіске қарағанда жеңіліске көбірек ұшырады, сондықтан осы бағалауға сүйене отырып, оның қауіпті емес деп санаймын. Бастапқыда ол құрлық және су арқылы шабуылдайды деп ойладым, бірақ менің таңғалымымды тудыратын нәрсе – ол кемелерін тастап, құрлық жолын таңдады. Ол барлық жерде лагерьлер құрып жатыр және мен оның лагерьлердің қазіргі орналасуын өзгерте қоймайтынына сенемін. Сенің, ием, тыныш болуыңды және уайымдамауыңды тілеймін».

Шу лагерінің өртелуі

Ву генералдары: "Біз Лю Бэйге бастапқыда шабуыл жасауымыз керек еді. Енді ол 500-600 лиге алға жылжыды, ал біз 7-8 айдан бері соқпаққа тіреліп тұрмыз. Ол өзінің барлық маңызды бекіністерін нығайтты, сондықтан шабуыл жасағанның өзінде ештеңе шықпайды". Лу Сюнь: "Лю Бэй - ақылды, тәжірибелі адам. Бастапқыда оның әскері өте жақсы дайындалған, көтеріңкі рухта болды, сондықтан біз оларды жеңе алмадық. Бірақ уақыт өте келе, олар шаршады, рухтары төмендеді, жоспарлары бітті. Енді біз оларға көп бағыттан шабуыл жасауымыз керек". Лу Сюнь бір жау лагеріне шабуыл жасады, бірақ оны басып алуға қол жеткізбеді. Ву офицерлері: "Біз әскерлеріміздің өмірін бекер құрбандыққа шалып жатырмыз", - деп шағымданады. Лу Сюнь: "Мен жауды жеңу үшін бір стратегия ойлап таптым", - деп жауап берді. Одан кейін ол әскерлеріне әрқайсысына бір шоғын алып, жауға от қоюды бұйырды. Отпен шабуыл басталғаннан кейін Лу Сюнь Ву әскерлерінің барлық бөлімдерін Шу әскерлеріне қарсы толыққанды шабуылға бастады. Шу генералдары Чжан Нань мен Фэн Си, сондай-ақ тайпа басшысы Шамоке (Лю Бэйдің одақтасы) шайқаста қаза тапты, ал Ву әскерлері 40-тан астам Шу лагерін қиратты. Шу офицерлері Ду Лу (杜路), Лю Нин (劉寧) және басқалары қашуға мүмкіндік жоқ екенін көргенде, бас иді. Лю Бэй мен оның қалған әскерлері Маань тауларына (馬鞍山) шегінді, онда Ву әскерлерінің барлық жақтан шабуылдарына ұшырады. Осы уақытта Маань тауларында жер көшкіні болды, нәтижесінде Шу әскерлері мыңдаған адамды жоғалтты. Лю Бэй түнгі уақытта қашып, әскерлеріне қару-жарақтарын жинап, оларды өртеп, қуып жететін жаудың жолын кесу үшін тосқауыл жасауды бұйырды. Лю Бэй Байджиченгке (白帝城) жеткен кезде, оның барлық кемелері, әскери жабдықтары мен азық-түлігі Ву әскерлеріне түсті. Шу әскерлерінің мәйіттері өзенде ағып, оның ағысын бұғаттады. Лю Бэй жеңіліске қатты ашуланды және ренжіді. Ол: "Мені Лу Сюнь масқаралауына көктегі құдайлар рұқсат етпеді ме?" - деп айғайлады.

Ұрыс кезінде болған оқиғалар

Сяотин шайқасының бастапқы кезеңдерінде Сунь Хуан жеке күшпен Шю әскерінің алғы шебіне Идаода (夷道) шабуыл жасады, бірақ жаудың қоршауына ілігіп қалды. Ол Лу Сюньнен көмек сұрады, бірақ Лу Сюнь көмек көрсетуден бас тартты. Басқа Ву офицерлері: «Генерал Сунь – біздің билеушіміздің туысы. Ол қоршауда, сондықтан оған көмектеспеуіміз керек пе?» деді. Лу Сюнь: «Оның әскері оны қолдап тұр, бекінісі жақсы қорғалған және жеткілікті азық-түлігі бар. Уайымдауға ештеңе жоқ. Менің жоспарларым орындалғаннан кейін, тіпті оған көмек көрсетпесек те, оның қоршауы өзінен-өзі тарқап кетеді», – деді. Ву жеңісінен кейін Сунь Хуан Лу Сюньге келіп: «Бұрын маған көмектеспегеніңізге шын ренжідім. Бірақ енді жеңіске жеткен соң, сіздің өзіңізге тән жолыңыз бар екенін түсіндім», – деді. Шаяқасқа қатысқан Ву офицерлерінің көпшілігі Сунь Цэ заманынан бері Ву қызметінде болған немесе Сунь әулетімен туыс болғандықтан, өздерін жоғары бағалап, Лу Сюньнің бұйрықтарын орындауға құштар емес еді. Лу Сюнь үстелге қылышын қойып: «Лю Бэй бүкіл империяда танымал, тіпті Цао Цао да одан қорқып жүрді. Қазір ол біздің шекарамызда, ал бізді ауыр күрес күтіп тұр. Сіздердің барлығыңыз мемлекеттен игілік көрдіңіздер, сондықтан өзара ынтымақтасып, жауды жеңу үшін бірлесіп жұмыс істеуіңіз керек. Қазіргідей әрекет етуіңіз дұрыс емес. Мен қарапайым ғалым болсам да, билеушімізден бұйрық алдым. Мемлекет сіздерден мойынсұнуды және маған бағынуды талап етуінің себебі – менде белгілі бір құндылық бар және үлкен міндетті орындау үшін мазақтарға төтеп бере аламын. Әрқайсыңыздың өз міндеттері бар, сондықтан олардан шұғылданбауыңыз керек! Әскери тәртіптер ұзақ жылдар бойы қалыптасқан. Оларды бұзуға болмайды», – деді. Ву офицерлері Ву жеңісінен кейін Лу Сюньге көбірек құрмет көрсетті, бұл көбінесе оның стратегиялық шешімдерінің нәтижесі болды. Сунь Куан осы оқиға туралы естіген соң Лу Сюньнен: «Генералдардың бұйрықтарыңды орындаудан бас тартқаны туралы маған неге хабарлаған жоқсың?» деп сұрады. Лу Сюнь: «Бұл генералдардың ішкі даулары, олардың арасындағы мәселелерді билеушіңізге жеткізуге менің құқығым жоқ еді», – деді. Сунь Куан күліп, Лу Сюньді мақтады. Лу Сюнь «Мемлекетке көмектесетін генерал» (輔國將軍) атағына ие болды, Цзин провинциясының губернаторы (牧) болып тағайындалды және оның маркиздік атағы «Цзянлинг маркизі» (江陵侯) болып өзгертілді.

Салдары

Лю Бэй Байджиченге қайтқаннан кейін Сюй Шенг, Пан Чжан, Сонг Цянь және басқа да Ву әскербасылары Байджиченге шабуыл жасап, Лю Бэйді тұтқындауды ұсынды. Сунь Куан Лу Суннан пікір сұрағанда, Лу, Чжу Ран мен Луо Тонгпен бірге, Цао Пи әскерін жинап, Вуға шабуыл жасауға көмектесетіндей болғанмен, іштей зұлым ниеттері бар екенін айтты. Сондықтан, олар сақтанып, Лю Бэйді қууды тоқтатып, Вуға қайту керек еді. Көп ұзамай, Цао Пи Вэй әскерін бастап, үш бағыттан Вуға шабуыл жасады. Лю Бэй Вэйдің Вуға басып кіргенін естігенде, шекарада және оның маңында әскерлері мен барлаушылары әлі де болды. Чжугэ Лян, Ли Ян, Лю Ян, Жао Юн және көптеген басқа Хан шенеуніктері, тіпті Цзинды қайтару науқанына қолдау көрсеткендер де Ву одағын жаңаруға ынталанды. Чжугэ Цзинь мен Лу Сун Вэй шабуылының қаупіне байланысты Сунь Куанның ұлын кепіл ретінде жіберуден бас тартқандықтан, бейбітшілік туралы хаттар жіберді. Соңында Лю келісіп, Луға одақты жаңару ғана емес, Вэйге қарсы шабуылды үйлестіру туралы хат жазды: «Дұшпан (Вэй) қазір Цзянлинде. Егер мен тағы шабуыл жасасам, сіздің ойыңызша, мен сәттілікке жете аламын ба?» Лу Сун: «Менің ойымша, сіздің әскеріңіз жақында жеңіліске ұшырап, әлі қалпына келмеді. Енді татуласу, демалу және күш жинау керек. Бұл тағы шабуыл жасауға уақыт емес. Бірақ егер сіз мұқият ойланбасаңыз және қалған күшіңізді тағы бір шабуылға жұмсауды жоспарласаңыз, одан да көп шығынға ұшырайсыз». Лю Бэй 223 жылы қайтыс болды, оның орнына ұлы Лю Шан Шу императоры болды. Чжугэ Лян Шу үкіметінің басшысы болды және Вумен татуластырып, Вэйге қарсы Ву-Шу одағын қайта құрды. Сунь Куан Лу Сунға өз атынан Чжугэ Лянға жауап беруге рұқсат берді, өзінің ресми мөрінің көшірмесін жасап, Лудың кеңсесіне жіберді. Сунь Куан Лю Шанға және Чжугэ Лянға хат жазған сайын, Лу Сунға хаттарды оқып, қажетті өзгерістер енгізуге, ресми мөрін басып, Шуға жеткізуге мүмкіндік берді.

Сырдың шайқасы

228 жылы Сунь Куан Поянг қолбасшылығының әкімшісі (太守) Чжоу Фанға (鄱陽郡) Вэйдің бас маршалы (大司馬) Цао Сюға құда түсіп, Вэй күштерін Вюға шабуыл жасауға итермелеуді тапсырды. Цао Сю бұл айла-шарғыға түсіп, өз әскерін Ван округінің (皖縣; қазіргі Қияншан округі, Анхуй) Ву гарнизонына шабуылға алып барды. Сунь Куан Лу Сунға сары салтанатты балта сыйлады, оны қайтадан Бас бақылаушы (大都督) етіп тағайындады және оны Вэй басқыншыларына қарсы тұру үшін алты Ву әскері мен император сақшыларына қолбасшы етіп қойды. Осылайша Лу Сунь Сунь Куанның атынан әрекет етуге толық өкілеттік алды. Сунь Куан тіпті салтанатты түрде қамшысын сілтеп, барлық азаматтарына Лу Сунға құрмет көрсетуді бұйырды. Цао Сю Чжоу Фанның алдағанын түсінгенде, өзін қорланған сезінді, бірақ іс-шараны жалғастыруға шешім қабылдады, өйткені оның әскер саны артық еді және әскерлері жақсы жаттығудан өткен. Шитинг шайқасы кезінде Лу Сун орталық қолбасшылықта қалды, ал Чжу Хуан және Куан Конг оның сол және оң жақ қанаттарындағы әскерлерді басқарды. Олардың үш әскері бірігіп алға жылжып, Цао Сюдің тығынға жасырылған әскерін жеңіп, оларды солтүстікке қарай Цзяшиге (夾石) дейін қуды. Олар мыңдаған жауды өлтіріп, тұтқынға алды, сондай-ақ жаудың мал-жаны, жабдықтары мен жарағын тартып алды. Цао Сю Вэйге оралғаннан кейін аурудан қайтыс болды. Лу Сун мен жеңіске жеткен Ву әскерлері Вучанға (武昌; қазіргі Эчжоу, Хубэй) оралды, онда Сунь Куан оларға зәулім қабылдау ұйымдастырды. Сунь Куан өзінің қызметшілеріне Лу Сун сарайға кіргенде немесе шыққанда оны императорлық шатырымен қорғауға бұйрық берді және Лу Сунды көптеген сыйлықтармен марапаттады. Лу Сунға көрсетілген құрмет оның заманында бұрын-соңды болмаған еді. Содан кейін ол Силинг округіне (西陵縣; қазіргі Силинг ауданы, Ичан, Хубэй) көшіп барды.

Карьерасының ортасы

229 жылы Сунь Куан өзін император деп жариялап, Вучаньде (武昌; қазіргі Эчжоу, Хубэй) Шығыс Ву мемлекетін құрғаннан кейін, Лу Сюньді Бас генерал (上大將軍) және Оң қорғаушы генерал (右都護) етіп тағайындады. Сол жылы Сунь Куан шығыстағы Цзянье қаласын тексеруге аттанды, мұрагер ханзада Сунь Денгті, өзге ұлдарын және Вучань қаласын басқаруға жоғары лауазымды бірнеше шенеунікті қалдырды. Лу Сюньге Сунь Денге көмектесу және Цзинь провинциясы мен басқа үш округтегі барлық азаматтық және әскери істерді бақылау тапсырылды.

Сунь Лью мен Сунь Сонгты емдеу және Лю Иді сынға алу

Сол кезде Сунь Куанның екінші ұлы Сунь Лю, Цзянчан маркизі, қаз-қалпақ күресін көруге құштар болғандықтан, өзінің резиденциясының басты залының алдында кішкентай сарай салып, қаз-қалпақ күресін өткізді. Лу Сун бұл туралы естігенде, Сунь Люге қатаң ескерту жасады: "Маркиз, сіз классикалық еңбектерді оқып, біліммен байығумен айналысуыңыз керек. Неге осыған уақыт кетіріп отырсыз?" деді. Сунь Лю дереу сарайды бұздырды. Сунь Сунь (孫松; Сунь Идің ұлы), Сунь Кванның сүйікті туыстарының бірі, оқшылар (射聲校尉) полковнигі, өзінің әскерлеріне лагерьде бейберекеттікке жол берді және жақсы әскери тәртіпті сақтамады. Лу Сун Сунь Суньдің бағыныштыларын шаштарын қырқып жазалады. Сзе Цзин (謝景) Лю Идің жазадан бұрын сыпайылық туралы айтқан сөздеріне қызығушылық танытты. Лу Сун Сзе Цзинге былай деді: "Жазадан бұрын сыпайылық туралы идея бұрыннан бері жарияланып, қабылданып келді. Лю Идің сөздерді аңғыртпақтап бұрмалауы – ежелгі даналардың ұстанымдарын бұрмалаумен тең. Сіз Мұрагер ханның резиденциясында қызмет етесіз, сондықтан ізгілік пен әділдік принциптерін қолдап, моральдық құндылықтарды дамытуға көмектесуіңіз керек. (Лю И сияқты) осындай идеялар енді талқыланбауы тиіс".

Қазіргі уақыттағы мәселелер бойынша мемориал

Лу Сун У астанасынан алысқа орналасқанына қарамастан, мемлекетінің хал-ахуалына бейжай қараған жоқ. Бір күні ол Сунь Кванға қазіргі оқиғалар туралы ескертпе жазып: "Заңдар тым қатаң болса, құқық бұзушылардың саны артады деп санаймын. Соңғы жылдары көптеген әскери және азаматтық шенеуніктер қателіктер жасады, олар өз кінәсі үшін жазаға тартылуға тиіс. Бірақ империя әлі бірікпегендіктен, біз алға жылжуға көбірек күш салуымыз керек. Халыққа мейірімділікпен қарап, оларды кешіру арқылы, Сіздің Әліпсіздігіңіз, олармен жақын қарым-қатынас орнатуға тиіссіз. Күннен күнге жұмыстар көбейіп жатыр, сондықтан біздің басты міндетіміз – талантты адамдардың қабілеттерін пайдалану. Егер олар зұлымдықпен немесе кешірілмейтін қылмыспен айналыспаса, оларды кешіріп, өнерлерін көрсетуге мүмкіндік беру керек. Ақылды билеуші осылай істеуі керек – халықтың қателіктерін ұмытып, олардың еңбегін есінде сақтау керек, сонда олар Сіздің мақсаттарыңызға жету үшін бар күштерін жұмсайды. Бұрын Император Гао Чэнь Пиннің кемшіліктерін кешіп, оның стратегияларын қолданғандықтан, Хан әулетін құру сияқты үлкен іске қол жеткізді, ол тарихқа алтын әріптермен жазылды. Қатаң заңдар империяны гүлдендірмейді, ал мейірімсіздікпен араласпаған әділдік біз құрған ұлы империяның негізі бола алмайды."

Сунь Куанға Ичжоу мен Чжуя жорықтарына қарсы кеңес беру

Сунь Куан Ичжоу (夷州; қазіргі Тайвань) мен Чжуяны (朱崖; қазіргі Хайнань) жаулап алу үшін әскер жіберуді жоспарлағанда, Лу Суннан пікірін сұрады. Лу Сун Сунь Кванға арнап ескерту жазып, оған жорықтарға қарсы кеңес берді: "Менің қарапайым пікірімше, империя әлі толық бейбіттенбеді, сондықтан болашақ жоспарлар үшін күш-қуатын сақтаған жөн. Біз жылдар бойы соғысып келеміз, әскеріміз шаршады. Сіз мемлекеттік істермен аспаптап, ұйқы мен тамақтан да айырылып жүрсіз, енді тағы Ичжоуды жаулап алуды жоспарлап отырсыз? Жинақтап ойлағанда, бұл жорықтан көзге көрінерлік пайда жоқ деп ойлаймын. Сонымен қатар, әскеріміз жорықтарға қатысу үшін ұзақ жол сапарына шығады, ал алда не күтіп тұрғаны белгісіз. Олар климатқа бейімделе алмай, ауырып қалуы мүмкін. Егер Сіз жорықты жалғастырсаңыз, әскеріміз беймәлім аймақтарға қадам басады, және зиян пайдадан артық болуы мүмкін. Чжуя қауіпті жер, халқы жабайы, сондықтан оларды бағындырғанның өзінде бізге еш пайдасы болмайды, және олардың арасынан сарбаз жинап, шығындарымызды өтеуге мүмкіндік болмайды. Қазіргі уақытта Цзяндунның өзіне жетерлік күші мен ресурстары бар, сондықтан күш-қуатымызды сақтап, тиімді сәт күтуіміз керек. Ханзада Хуан (Сун Цзеңнің өлімнен кейінгі лақабы) мемлекетіміздің негізін қалағанда, тіпті бір бригадалық әскерді құрарлық сарбазы болмаған, бірақ ол осы үлкен міндетті орындауға қол жеткізді. Сіз мемлекетімізді көктен берілген нығметпен құрдыңыз. Хаосқа тоқтама беру және жауды жеңу үшін әскери күш қажет екенін естідім. Халықтың негізгі қажеттіліктері – егіншілік, тағам және киім, бірақ қарулы қақтығыстар тоқтамайды, халық аштық пен суықтан зардап шегеді. Менің қарапайым пікірімше, халықты тәрбиелеуіміз керек, салықты азайтуымыз керек, бейбітшілікті сақтауымыз керек, ізгілік пен батылдықты дамытуымыз керек. Осылайша өзендер маңындағы аймақтар тынышталады, және біз тоғыз провинцияны біріктіре аламыз". Сунь Куан Лу Сунның кеңесін ескермеді және жорықтарды бастады. Лу Сунның болжамы расталды, өйткені У мемлекетінің жаулаудан болған шығындары, пайдасынан асып кетті.

Сунь Куанға Ляодун жорығына қарсы кеңес беру

237 жылы Ляодунның соғыс басшысы Гонсун Юань, У мемлекетінің қарсыласы Вэйге қарсы көтеріліп, Умен одақтасты, бірақ кейін одақты бұзды. Сунь Куан ашуланып, Лиодунға әскерді жеке бастығымен шабуылдауға ниеттенді. Лу Сун Сунь Куанды жорықтан қайтару үшін тағы бір ескерту жазды: «Гонсун Юань Ляодунның табиғи қорғанысының артында қауіпсіздікке ие деп ойлайды, сондықтан біздің елшімізді ұстап алып, бізге сапалы аттар жіберуден бас тартады. Оның әрекеттері шынымен де жауыштыққа толы. Бұл шалақайлар ашкөз және мәдениетсіз, олар жабайы аңдар сияқты, тіпті біздің императорлық билігіне де қарсы тұрады. Сіздің мәртебеңіз ашуланып, алдындағы қауіп-қатерлерді ескермей, теңіз арқылы алыс сапарға шабуыл жасауды жоспарлап отырсыз. Қазіргі уақытта мемлекет дүрбелеңде, соғыс басшылары бір-бірімен күресіп, батырлар бір-біріне қарсы айқай-шу шығарып жатыр. Сіздің мәртебеңіз құдайдан берілген жауынгерлік күшке ие, Вулинді (烏林) басып алғанда Қао-Қаоны жеңіп, Силинді (西陵) басып алғанда Лю Бэйдің әскерін талқандап, Цзин провинциясында Гуан Юды тұтқындағанда аспанның инаятына бөендіңіз. Олардың үшеуі де өз заманының батырлары еді, бірақ олар сізге жеңілді. Сіздің мәртебеңіздің күші көптеген елдерді бағындырды, мыңдаған ли жер сізге мойынсұнды, бірақ бүкіл Қытайды жаулап алу үшін бізге әлі де ұлы жоспар керек. Сіздің мәртебеңіз өзіңізге жасалған бұл шағын нұқсанға төзбей, шектен шыққан ашуға еріп, өткеннің дана сөздерін елемей, өзіңізді қауіпке тігесіз бе? Бұл мен үшін түсініксіз. Мен естідім, мыңдаған ли сапарға шыққан адам орта жолда тоқтамайды, ал империяны жаулап алуға ниеттенген адам кішкентай кедергіге де назар аудармайды. Біздің шекарамызда күшті жаулар бар, ал шалақайлар әлі біздің билігімізге мойынсұнбаған. Егер сіз ұзақ жорыққа аттансаңыз, жауларымыз сіздің жоқтығыңыздан пайдаланып бізге шабуыл жасайды, сонда өкінуге кеш болады. Егер біз империяны біріктіре алсақ, Гонсун Юань бізді мәжбүрлемей-ақ бағынады. Сіздің мәртебеңіз Ляодунның әскерлері мен сапалы аттарына құштар болса да, Цзяндунның осы тұрақты негізін тастап, оларды алуға дайынсыз ба? Мен сізден әскерлерімізге демалыс беруге және үлкен жауларымызды қорқытуға рұқсат етуіңізді өтінемін, осылайша біз Орталық жазықты тез арада басып алып, мәңгілік даңққа ие боламыз». Сунь Куан оның кеңесін тыңдады.

Сянян жорығы

234 жылы Сунь Куан 100 000 сарбаздық әскерді бастап, Хэфэйдегі Синьчжэнь бекінісіне шабуыл жасағанда, Лу Сун мен Чжу Цзиньге тағы 10 000 сарбаздық әскерді бастап, Сянян қаласына шабуыл жасауға бұйрық берді. Лу Сун жақын көмекшісі Хан Бианды (韓扁) Сунь Куанға есеп беру үшін жіберді. Қайтып келе жатқанда Хан Бианды Вэйдің қарауылдары тұтқынға алды. Чжугэ Цзинь Хан Бианның тұтқындалғаны туралы хабар алған кезде қорқып, Лу Сунға хат жазды: «Его Величество әскерін кері тартты. Дұшпан Хан Бианды тұтқынға алды және біздің жағдайымызды біледі. Өзендер құрғап қалды, сондықтан біз асыққан түрде шегінуіміз керек». Лу Сун жауап бермеді, ол өз әскерлеріне репа мен бұршақ егуді тапсырды, ал ол офицерлерімен ештеңе болмағандай, вейки және басқа ойындар ойнады. Чжугэ Цзинь: «Боян ақыл-ойы мен стратегиясы бар адам, ол не істеп жатқанын біледі» деді. Ол Лу Сунға келіп, оған: «Дұшпан Его Величества әскерін кері тартқанын біледі, сондықтан олар уайымдамайды және шабуылдарын бізге бағыттайды. Сонымен қатар, олар маңызды жерлерге әскерлерін орналастырып, шабуылға дайын. Сондықтан біз сабырлы болып, әскерлерімізді тыныштандыруымыз керек, содан кейін жоспарды өзгертіп, шегінуге дайындаламыз. Егер қазір шегінсек, дұшпан бізді қорқып қалғандай сезініп, әзірленіп шабуылдайды, нәтижесінде біз жеңіліске ұшыраймыз» деді. Лу Сун өзінің жоспарын жасырын түрде Чжугэ Цзиньге жеткізді және оған У-ға қайтып баратын кемелер флотын қадағалауды тапсырды, ал ол әскерлерін жинап, Сянянға қарай жол тартты. Вэй әскерлері Лу Суннан үнемі сақ болғандықтан, Лу Сунның әскерінің жақындағанын көргенде, олар дереу қалаға қайтып кірді. Лу Сун өз әскерлерін тәртіпті ұйымдастырып, оларға Сянянға шабуыл жасауға дайындалып жатқандай болуды бұйырды. Сол кезде Чжугэ Цзинь және флот пайда болды, сондықтан Лу Сун мен оның әскері кемелерге қайта оралды және кетті. Сяняндағы Вэй әскері ешқандай қимыл жасауға батыл болмады.

Шиянгтағы шабуыл

У-ға қайтып келе жатқанда, флот Байвей (白圍) маңынан өтті, онда Лу Сун олардың аң аулауға жағаға шығатынын жариялады. Бірақ, ол өз қол астындағылары Чжоу Цзюнь (周峻) мен Чжан Лянға (張梁) Цзянся округіндегі (江夏郡) Синси (新市), Анлу (安陸) және Шиян (石陽) уездеріне шабуыл жасауға құпия бұйрық берді. Шиян уезінің сыртында, қарапайым халық базарда күнделікті істерімен айналысып жатқанда, Чжоу Цзюнь мен оның әскері пайда болды. Халық дереу барлық мүлкін жинап алып, қала қабырғасының артына қашуға тырысты. Шияндағы Вэй әскері қала қақпаларын жабуға тырысты, бірақ азаматтар жолды кесті, сондықтан олар бірнеше адамды өлтіріп, қақпаларды жаптырды. Чжоу Цзюнь мен оның әскері Шиянда 1000-нан астам бейбіт тұрғынды өлтіріп, тұтқынға алды. Тұтқындар У-ға қоныстанды. Лу Сун өз әскеріне халықты мазаламауға бұйрық берді. Отбасымен келген тұтқындарға тиісті көңіл көрсетілді, ал шабуыл кезінде жақындарынан айырылғандарға тамақ-аш, киім беріліп, үйлеріне қайтарылғанша жақсы қарауылда болды. Көптеген адамдар Лу Сунның мейірімділігіне риза болып, У жеріне көшуді шешті. Лу Сунның мейірімділігі туралы хабар қоршаған аймақтарға таралып, екі Вэй офицері – Чжао Чжуо (趙濯) мен Фэй Шен (斐生), сондай-ақ тайпа басшысы Мейи (梅頤) өзінің ізбасарларымен Лу Сунға қосылды. Лу Сун оларға жомарт сыйлықтар берді.

Сын

Тарихшы Пей Сончжи, ол Лу Сюньнің өмірбаянын Үш патшалықтың жазбаларында түсіндірген, Шиян округіне жасалған шабуылды айыптады және оны толығымен негіссіз деп атады. Ол былай деді: "Лу Сун Сунь Куанның шегініп кеткенін естігенде және Вэй әскерлерінің оған күшін салуға ниеттенгенін білгенде, ол шабуылға шығуды мақсат еткендей әрекет жасады, бұл дұшманды алға жылжудан тоқтатты. Содан кейін ол қауіпсіз шегінді және ешқандай алаңдаусыз У қаласына қайта оралды. Неге ол өзінің бағыныштыларына кішкентай округті шабуылдауға, көтеріңкі базардағы халықты қорқытып, дүрбелеңге салуға және бейбіт азаматтарға осыншалық зиян келтіруге бұйрық берді? 1000 бейбіт тұрғынның қазасы Вэй үшін маңызды болмауы мүмкін, бірақ күнәсіз адамдарды өлтіру – таза қатыгездік пен зұлматты көрсетті. Бұл Чжугэ Лян мен Шу әскерлерінің Вэй өзені маңындағы шайқастардағы іс-әрекеттеріне түбегейлі қайшы келді. Соғыс заңдары бұзылды, және мұндай қылмыстар жазасыз қалмайды. Шығыс Ву үш буынға жетпей, Сун Хао тұсында жаулап алынды. Бұл жаза емес пе?" Пей Сончжи Лу Сюньнің шабуылдан кейінгі "игіліктеріне" жауап ретінде: "Бұл ормандағы барлық құс ұяларын жойғаннан кейін бір қозы баланы құтқаруға ұқсайды. Мұндай қарапайым игіліктер қатыгездікпен қаза тапқандардың зиянын қалай өтеуі мүмкін?" – деді.

Лу Шиді жою

Лу Ши (式), Вэй билігіндегі Цзянся округінің (江夏郡) әкімі (太守), жиі өз әскерін Ву және Вэй елдерінің арасындағы шекарада тәртіпсіздік тудыруға жетекшілік ететін. Лу Сун, Лу Шидің Вэйдің көрнекті генералы Вэнь Пиннің ұлы Вэнь Ши (文休) -мен араның дұрыс болмайтынын естіген соң, Лу Шиді тоқтату үшін жоспар құрастырды. Ол Лу Шиден хат алғандай болып, "жауап" хат жазып: "Вэнь Шиумен келіспеушіліктеріңді айтқандағы адалдығың мен қайғыңды сезінемін. Екеуің де бірге бола алмайтыныңды және маған келу ниетіңді білдірдің. Мен хатыңды билеушіме жеткіздім және сені қарсы алу үшін әскерімді жинап жатырмын. Жақын арада дайындық жасап, келу күніңді бізге хабарла" деді. Содан кейін ол "жауап" хатты шекараға тастап кетті, оны Лу Шидің әскерлері тапты. Лу Ши бұл туралы естігенде қорқып, отбасын дереу Вэйдің астанасы Луоянға жіберді. Оның қол астындағылары оған сенімсіздікпен қарады және ақырында ол лауазымынан алынды.

Сын

Бұл оқиғаға қатысты тарихшы Пей Сончжи былай деп жазды: "Шекарада орналасқан әскери қолбасшылардың қарсы жақтағы жауларына қиындық тудыруы – табиғи жағдай. Лу Сун Лу Шиді жала жауып, жойғанмен, оның орнына келген адам да шекарада проблема тудыра береді. Лу Шидің іс-әрекеттері қасақана жасалмаған және олар У мемлекетіне ешқандай қауіп келтірмес еді. Лу Сун бұл туралы алаңдамауы керек, тіпті осындай алаялық әдіске жүгінбеуі керек. Мен (Чен Шоудың) бұл оқиғаны мақтауға лайық деп сипаттауымен келіспеймін."

Удағы көтерілістерді басу

237 жылы Жоу Жи (周祗), үйдің генералы (中郎將), Пояң командалығынан (鄱陽郡) әскер жинағысы келді, сондықтан ол Лу Сюньнің пікірін сұрады. Лу Сюнь Пояң халқының тынышсыз екенін және оларды әскери қызметке алудың қаупі бар екенін, олар көтеріліс тудыруы мүмкін екенін айтты. Жоу Жи Лу Сюньнің кеңесін елемеді және өз ниетінде тұрақты болды. Лу Сюнь болжағандай, Пояң халқы Ву Джу (吳遽) басшылығымен көтеріліс шығарды, Жоу Жиді өлтіріп, көптеген уездерді басып алды. Жақын орналасқан Южан (豫章) және Лулинг (廬陵) командалықтарының халқы бұрыннан-ақ көтерілісшілдік танытқандықтан, Ву Джудың шақыруына жауап беріп, көтеріліске қосылды. Лу Сюнь әскерін көтерілісті басуға жетекшілік етті және Ву Джу мен көтерілісшілерді жеңіліске ұшыратып, қарсыласудан бас тартуға мәжбүрледі. Ол әскеріне 8000-нан астам адамды қабылдап, үш командалықты бейбіттендірді.

Лю И оқиғасы

Ол кезде аудит бюросының бастығы Лю И өкілеттіктерін жеміссіз пайдаланып жатты. Лу Сунь және Салтанаттар министрі (太常) Пан Цзюнь Лю И-дің әрекеттеріне алаңдаушылықтарын Сунь Куанға жеткізді, тіпті көздерінен жас шықты. Кейін Лю И-дің қылмыстары әшкер болған соң, Сунь Куан оны өлімге кесті және Лу Сунь мен Пан Цзюньді тыңдамағанына өте қайғырды.

Сунь Куанға басқару бойынша кеңес

Сэ Юань (謝淵) және Сэ Гонг (謝厷) үкіметтік кірістерді арттыру үшін саясатты өзгертуді ұсынды, сондықтан Сунь Куан Лу Сюньнің осы мәселе бойынша пікірін сұрады. Лу Сюнь: «Халық – мемлекеттің негізі. Мемлекеттің гүлденуі халықтың еңбегіне байланысты, ал кірісі де халықтан түседі. Халық бай болғанда мемлекет әлсіз болған, халық әлсіз болғанда мемлекет күшті болған жағдай ешқашан болған емес. Мемлекетті басқарушылардың жақсы басқаруы үшін халықтың қолдауы қажет, ал олар халықтың сенімін жойса, хаос орнады. Адамдарды еңбек етуге ынталандыру қиын, егер олар өз еңбегінен күтер пайданы көре алмаса. Бұл «Шицзин» поэзия жинағындағы: «Жай халыққа көмектескен адамнан аспан инаят шапағатын төгеді» деген сөздерде айтылғандай. Мен Сізден халыққа мейірімділікпен қарап, оларға көмектесуіңізді өтінемін. Бұл өзгерістерді тек императорлық қазынаға түсетін кіріс артқаннан кейін ғана жүзеге асыру керек. Бұл бірнеше жылдан соң болады».

Канцлер қызметі

244 жылы 27 қаңтар мен 25 ақпан аралығында Лу Сун Гу Ённың орнын басып, У империясының императорлық канцлері (丞相) болды. Сунь Куанның жарлығында былай делінген: «Менің қасиеттерім жеткіліксіз болса да, көктің кеңшілігімен таққа отыруға қол жеткіздім. Империя әлі бірікпеген, зұлымдықпен толғандар жолға шығып тұр. Мен үлкен уайымдамын, түнде де тыныштық таппаймын. Сізде зор ақыл-парасат пен даналық бар, сіздің қабілетіңіз бен ізгіліктеріңіз анық көрінеді. Сіз әскери лауазымдарға тағайындалып, қауіпті уақыттарда мемлекетті жақсы қорғадыңыз. Ең жоғары даңққа ие болғандар лайықты құрмет пен сый-сияпатқа ие болады; азаматтық және әскери істе талант иелері мемлекет басқарудың жауапкершілігін міндетті түрде өз мойнына алуы керек. Бұрын Ы Ин Шанның Тан патшасына, ал Лю Шан Чжоудың Ву патшасына көмектескен. Сіз енді ішкі және сыртқы істердің барлығына жауаптысыз. Бүгін мен сізді Императорлық Канцлер етіп тағайындаймын және Императорлық Канцлердің ресми мөрін сізге табыс ету үшін, рәсімдер министрі және Императорлық жезлді (使持節) ұстаушы Фу Чанға (傅常) өкілеттік беремін. Сізден ізгіліктерді насихаттау, құрметке лайық істер жасау, императорлық бұйрықтарды құрметтеу және орындау, империяны тыныштандыру күтіледі. Енді сіз Үш Мәртебелінің (三公) істерін толығымен басқарасыз, сондықтан чиновниктер арасында тәртіпті сақтап, олардың құрметін қамтамасыз етуіңіз керек! Сіз келесі лауазымдарды да бірге атқара бересіз: Цзин провинциясының губернаторы; Елорданың оң жақтағы қорғаушысы; Вучан (武昌; қазіргі Эчжоу, Хубэй) істерінің басқарушысы.»

Мұрагерлік күресіндегі рөлі

Сунь Куаньның екі ұлының – Сунь Хе, тақ мұрагер ханзадасы және Сунь Ба, Лу ханзадасының басқаруындағы лауазымдар бос тұрды. Көптеген шенеуніктер өз туыстарын осы орындарға тағайындауға тырысып, ханзадалармен байланыс орнатуды көздеді. Куан Конг бұл туралы Лу Сюньге айтқанда, Лу Сюнь ұсынылған кандидаттардың көпшілігінің талапқа сай еместігін мәлімдеді. Ол бұл шенеуніктердің негізінен жеке мүдделерін қуып, туыстық байланыстарды пайдалануға ұмтылғанын айтты. Сондай-ақ, егер осы шенеуніктердің туыстары қабілетсіз болып шықса, басқаруда үлкен проблемалар тууы мүмкін деп алаңдады. Лу Сюнь екі ханзаданың бірдей ықпалды болғандықтан және оларды қолдайтын топтарының болуына байланысты, олардың арасында қақтығыс болатынын болжады. Ол ханзадалар арасындағы билік күресінің Шығыс Удың гүлденуі мен тұрақтылығына зиян келтіретініне сенді. Куан Конгтың ұлы Куан Цзи (全寄) Сунь Баның жақын көмекшісі болды және Сунь Хеге қарсы күресте оған көмектесті. Лу Сюнь Куан Конгқа: «Егер сен Ма Мидиден сабақ алмасаң және (Куан) Джиге қалауынша әрекет етуге рұқсат берсең, өзіңе және отбасыңа қасірет әкелесің» деп ескертті. Куан Конг Лу Сюньдің кеңесін елемеді, осыдан олардың арақатынасы нашарлады. Сунь Хе тақ мұрагерлігін сақтап қала алмайтыны туралы қауесет тарағанда, Лу Сюнь Сунь Куанға хат жазды: «Тақ мұрагер ханзада – заңды мұрагер, сондықтан оның негізі қатаң тас сияқты берік болуы керек. Лу ханзадасы – мемлекеттің қарапайым азаматы, сондықтан ол тақ мұрагер ханзадаға қарағанда аз жеңілдіктер алуы керек. Егер екеуі де өз орнын білсе, Сіздің Әлеуметіңіз бен барлық поддандыларыңыз тыныштықта болады. Мен Сізге көңіл тоқтатамын және Сізден (маңдайымнан) қан тамғанша осы мәселені мұқият қарастыруыңызды өтінемін». Ол Сунь Куанға бірнеше меморандум жазды және тіпті Учаннан (武昌; қазіргі Эчжоу, Хубэй) астанаға барып, осы мәселе бойынша сөз сөйлеуді сұрады. Бірақ Сунь Куан оған рұқсат бермеді. Лу Сюньтің анасының туған інілері Гу Тан, Гу Чен (顧承) және Яо Син (姚信), мұрагерлік күресі кезінде Сунь Хеге қолдау көрсеткендіктен, жер аударылды. Тақ мұрагер ханзаданың тәрбиешісі (太子太傅) У Кан, Лу Сюньпен хат алмасып жүргендіктен тұтқындалды және кейін өлім жазасына кесілді.

Өлім және соңынан

Сунь Куан бірнеше рет Учанға (武昌; қазіргі Эчжоу, Хубэй) Лу Сюньді мұрагерлік мәселесіне араласуы үшін сөгіс айтуға елшілер жіберді. Лу Сюнь 245 жылдың 19 наурызында қайтыс болды. Лу Сюньнің немересі Лу Юн өзінің «У мемлекетінің бұрынғы канцлері Луға арналған мақтау сөзінде» (《吳故丞相陸公誄》) Лу Сюньнің Сунь Куанның билігі кезінде Чиу дәуірінің 8-ші жылының 2-ші айының імао күнінде қайтыс болғанын жазды. Мұрагерлік күресі 250 жылы – Лу Сюньнің қайтысынан бес жыл кейін – Сунь Куанның Сунь Хені тақтан түсіріп, оның орнына Сунь Лянды тағайындауымен және Сунь Баны өзіне-өзі қол жұмсауға мәжбүр етуімен аяқталды. Осы қақтығысқа қатысқан көптеген шенеуніктер (яғни, Сунь Хе немесе Сунь Баны қолдағандар) жаман аяқталды. 251 жылдың қысында, өліміне жарты жылдай уақыт қалғанда, Сунь Куан Лу Сюньге жасаған әрекеттеріне өкінді. Лу Сюньтің ұлы Лу Канға Чайсанға (柴桑) қайтып бара жатқанда, көзіне жас алып, былай деді: «Бұрын мен жалған қауесеттерге сеніп, әкеңнің жақсы ниетті кеңесін түсінбедім. Мен сені ренжіттім. Әкеңе тағылған айыптауларды қамтитын барлық құжаттарды өрттедім, ешкім оларды көре алмасын».

Бағалау

Жи Ян Ву әкімшілігінде радикалды реформалар енгізуді ұсынғанда (оның ішінде өзінің қабілетсіз деп есептеген көптеген шенеуніктерді қызметтен босатуды қамтиды), Лу Сун Сунь Куанды сақтандырып, бұл мәселелерге әкелетінін дәл болжады. Лу Сун бірде Чжуге Кеге: «Мен өзімнен жоғары дәрежедегілерге құрмет көрсетемін, ал өзімнен төмендегілерге көмектесемін. Сен жоғарыдағыларға мақтан тұтып, төмендегілерді кемсіз көріп, тәкаппарлық танытып жүргеніңді байқадым. Бұл – тұрақты мансапты құрудың жолы емес», – деді. Тағы бір жағдайда Ян Чжу (楊笁) жастығынан танымал болды, бірақ Лу Сун оның сәтсіздікке ұшырайтынын болжады, сондықтан ол Ян Чжудың ағасы Ян Муға (楊穆) Ян Чжумен қарым-қатынасын үзуге кеңес берді. Лу Сунның болжамы расталды, өйткені Ян Чжу кейін Сунь Хэ мен Сунь Баның мұрагерлік күресі кезінде қиын жағдайға түсті. «Үш патшалық тарихында» Лу Сунның өмірбаянын жазған тарихшы Чэнь Шоу Лу Сун туралы былай деді: «Лю Бэй өз заманының батыры еді және көптеген адамдар одан қорқатын. Лу Сун, сол кезде жас және аса танымал емес, Лю Бэйді жеңуге қол жеткізді. Лу Сунның шебер стратегиялары Сунь Куанның оның қабілетін тануымен біріксе, үлкен міндетті орындауға мүмкіндік берді. Лу Сун адал, тура және шыншыл адам болды. Ол мемлекетінің болашағы туралы уайымдап қайтыс болды және, мүмкін, мемлекетінің маңызды тірегі болды».

Отбасы және туыстары

216 жылдан кейін, Лу Сюньға "Күшті бекітуші полковнигі" (定威校尉) лауазымы берілген кезде. Сунь Куанның ұйымдастыруымен Лу Сюнь, Сунь Куанның үлкен ағасы және оның ізашары Сунь Цэнің үлкен қызына үйленді. Лу Сюньнің үлкен ұлы Лу Ян (陸延) жас шағында қайтыс болды. Лу Сюньдің маркиздік атағын оның екінші ұлы Лу Кан (陸抗) мұралады, ол соңғы У императоры Сунь Хаоның тұсында Шығыс Удағы көрнекті генерал болды. Лу Канның алты ұлы болды: Лу Ян (陸晏), Лу Цзин (陸景), Лу Сюань (陸玄), Лу Цзи (陸機), Лу Юн (陸雲) және Лу Дан (陸耽). Лу Сюньнің кіші інісі Лу Мао да Шығыс Удағы лауазымды қызметкер болды. Лу Сюньнің әкесінің інісі Лу Канның (陸康) ұлы Лу Цзи, 24 ғибратты ұлдың бірі болып, Сунь Куанның басшылығымен қызмет етті. Лу Сюньтің туысы Лу Кай, Шығыс Удың тоғызыншы императорлық канцлері болды.

Үш патшалықтың романсында

Лу Сунь Лу Гуанчжунның "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында кейіпкер ретінде бейнеленген, ол Үш патшалық дәуіріне дейінгі және оның кезеңіндегі тарихи оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Романдағы оның ең маңызды эпизоды, Сяотин шайқасындағы рөлінен бөлек, шайқастан кейін болған ойдан туған кездесуі болып табылады.

Танымал мәдениетте

Лу Сун Koei компаниясының Dynasty Warriors бейне ойындары сериясында, сондай-ақ Dynasty Warriors және Samurai Warriors ойындарының тоғысқан нұсқасы Warriors Orochi-де ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленген. Ол Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы" стратегиялық ойындарының сериясында да пайда болады. Magic: The Gathering сауда карталары ойынында "Лу Сун, ғалым генерал" аталатын картасы Portal Three Kingdoms жинағында бар. 2010 жылғы қытайлық "Үш патшалық" телесериалында оның рөлін Шао Фэнь сомдады.