Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кесірткелер түрі
Species of lizard
Үлкен құлақсыз кесіртке (Cophosaurus texanus) – Cophosaurus туысының жалғыз түрі. Ол кішкентай құлақсыз кесірткелерге және Holbrookia туысының басқа да түрлеріне жақын. Шындығында, ол 1852 жылдан 1970 жылдарға дейін сол туысқа енгізіліп, Holbrookia texana деп аталды. Құлақсыз кесірткелерде сыртқы құлақ тесіктері болмайды, бұл құмда қазуға бейімделудің нәтижесі, сондай-ақ төменгі жақ сүйегі мен жоғарғы ерін қабықшаларының ерекшелігі. Үлкен құлақсыз кесірткелерде жыныстық диморфизм байқалады, аталары аналарынан ірілеу және әдемі түсті болады, көк және жасыл түстерде жарқырап, көбелек шағылысқан кезде олар ерекше көзге түседі. Аталардың бүйір бөлігінде екі қара жолақ анық көрінеді, ал аналарда бұл жолақтар нашар дамыған немесе мүлдем болмайды. Үлкен құлақсыз кесіртке Чиуауа шөлінде және АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексиканың солтүстігіндегі құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарда таралған. Олар көбінесе тас, қиыршық тас және құмды аздаған өсімдіктер өсетін ашық жерлерді мекендейді. Жеке кесірткелердің түсі көбінесе олардың мекендейтін аймақтың тас және топырақ түсіне сәйкес келеді. Олар қауіптен және жыртқыштардан құтылу үшін камуфляжға және жылдамдыққа сенеді, содан кейін тас жарықтарына тығылады. Олар негізінен жәндіктермен қоректенеді, әртүрлі шыңғыршықтар, шегірткелер, гусеницалар, құмырсқалар, шыбындар, қоңыздар және масалар олардың тағамында болады. Кейде олар өрмекшілер мен кішкентай кесірткелерді де жейді. Cophosaurus жұмыртқа салатын түр. Аналықтары жылына 2-4 рет 2-9 жұмыртқадан жұмыртқа салады, маусым мен қазан аралығында жұмыртқадан балапандар шығады және бір жылда ересек мөлшеріне жетеді.
The greater earless lizard (Cophosaurus texanus) is the only species in the monotypic genus Cophosaurus. It is closely related to the smaller, lesser earless lizards and other species in the genus Holbrookia, and in fact was placed in that genus and referred to Holbrookia texana from 1852 into the 1970s. Earless lizards lack external ear openings, an adaptation to burrowing in the sand, as are the recessed lower jaw and flared upper labial scales. Greater earless lizards are sexually dimorphic, males grow larger and are more colorful than females, exhibiting pink and green colors that are particularly bright in the breeding season. Two bold black bars mark the lateral region of males but are greatly reduced and vague, or occasionally entirely absent in females. The greater earless lizard is native to the Chihuahua Desert and other arid and semi arid regions of Southwestern United States and northern Mexico, where they most often occupy moderately open areas of sparse vegetation with rocks, gravel, and sand. The overall color of individual lizards frequently match the colors of the rocks and soils of the local area they inhabit. They will often rely on camouflage and their speed to elude threats and predators before retreating into rock crevices. They are primarily insectivores, preying on wide variety of crickets, grasshoppers, caterpillars, ants, flies, beetles, and bugs. Spiders and small lizards are occasionally eaten as well. Cophosaurus are oviparous. Females lay 1 to 4 clutches of 2 – 9 eggs a year, with hatchlings emerging from June to October, and reaching adult size and sexual maturity in one year.
Көбею
Құлақсыз үлкен кекіректің өмір сүру ұзақтығы әдетте 3 жылды құрайды, бірақ жабайы жаратылыста бес көбелек маусымын өткерген жекелеген мысалдар тіркелген. Инкубация кезеңі шамамен 50 күнге созылады. Балапандар маусымнан қазанға дейін жарық көреді, олардың мұрын-дене ұзындығы 20–25 мм-ден 26–31 мм-ге дейін ауыспалы болады.
The longevity of the greater earless lizard is typically 3 years, but records of individuals surviving five reproductive seasons in the wild have been documented. The incubation period is about 50 days. The hatchlings emerge June to October with reports of sizes varying from 20–25 mm. to 26–31 mm. snout–vent length.
Диета
Құлақсыз үлкен кекірек негізінен жәндіктермен қоректенеді және оның тамақтануы әртүрлі. Аризона штатының Мохаве округінде жүргізілген зерттеуде диетаның 85% жәндіктерден тұратыны анықталды, оның ішінде 18,2% Ортоптера (крикеттер, шегірткелер, қоңыздар), 15,8% Гименоптера (құмырсқалар, аралар, пилашылар, шермеңдер), 10,1% Лепидоптера (көбелектер мен мотылдар), 9,2% Диптера (шыбықтар), 9,2% Колеоптера (қоңыздар) және 8,4% Хемиптера (нағыз жәндіктер). Өрмектер диетаның 7,9% құрады, ал Кофозавр кейде кішкентай кекіректермен, әсіресе әдемі ағаш кекіректермен (Urosaurus ornatus) жаздың соңы мен көктемнің басында, жас дарақтар пайда бола бастағанда және көптеп кездескенде қоректенетіні анықталды. Бұл зерттеулерде сирек кездесетін азықтардың ішінде Невроптера (торлы қанаттылар, мантидфлайлар, арыстан жәндіктер), кенелер, псевдоскорпиондар, термиттер, Гомоптера, ересек Лепидоптера және Одоната (дракондар, стрекозы) болды. Аризонадағы зерттеуде өсімдіктер диетаның 5,5% құрайтыны анықталды, ал Дюранго зерттеуінде өсімдіктерді жұтудың тек екі жағдайы тіркелді және олар кездейсоқ жұтылу деп түсіндірілді. Дюранго зерттеуінде диетадағы ең көп таралған немесе ең жоғары пайыздық үлеске ие азықтардың (мысалы, Гименоптера, гусеницалар және т.б.) жыл сайын өзгеретіні анықталды.
The greater earless lizard is predominantly an insectivore and a generalist. A study in Mohave County, Arizona found insects comprised 85% of the diet, including 18.2% Orthoptera (crickets, grasshoppers, locusts), 15.8% Hymenoptera (ants, bees, sawflies, wasps), and 10.1% Lepidoptera (butterflies and moths), 9.2% Diptera (flies), 9.2% Coleoptera (beetles), and 8.4% Hemiptera (true bugs). Spiders made up 7.9% of the diet and Cophosaurus were found to occasionally feed on small lizards, particularly ornate tree lizards (Urosaurus ornatus), in the late summer and early spring when hatchling emerged and were abundant. Less frequent prey identified in these studies included Neuroptera (lacewings, mantidflies, antlions), mites, pseudoscorpions, termites, Homoptera, adult Lepidoptera, and Odonata (dragonflies, damselflies) The Arizona study found that plants made up 5.5% of the diet, while the Durango study found only two cases of plant ingestion and interpret them as accidental intake. The most common, or highest percentage of prey items (e. g. Hymenoptera, caterpillars, etc.) in the diet were found to change annually in the Durango study.
Тіршілік ету ортасы
Чихуахуа шөліне тән, құлақтары жоқ ірі кесіртке, Тамаулипан мезквиталының батыс аймақтарына, Месета Орталық маторралының солтүстік-шығыс жиектеріне, сондай-ақ Техастағы жартылай құрғақ Эдвардс платосы мен Орталық Ұлы жазықтарға, және Аризонаның көшімді аймағына (Соноран шөлі мен Аризона тауларының орман арасындағы) дейін таралған. Бұл экожүйелерде ол әдетте ашық бұталы жерлерді, сирек өсімдіктер өсетін және тас, қиыршық тас бар аймақтарды мекендейді. Әк және құмтас, гранит және жанартаулық таулардың көлбеу беткейлері де кесірткеге қолайлы орта. Құлақтары жоқ ірі кесірткелермен байланысты өсімдіктерге бал мескиті (Prosopis glandulosa), креозот бұтасы (Larrea tridentata), окотилло (Fouquieria splendens), сотол (Dasylirion), лечугилла (Agave lecheguilla), тікенді кактус (Opuntia), былғары тұқымды (Jatropha dioica) және канделилла (Euphorbia antisyphilitica) жатады. Түнде Кофозавр көбінесе 15,3 см (6 дюйм) тереңдіктегі жұмсақ құмға шұңқыр қазып кіреді, ал құм жоқ жерлерде, олар жартылай қиыршық тасқа немесе тақтатасқа көміліп, немесе жер бетінде ұйықтайды. Суық қыс күндері әйел кесірткелер тақтатастың астында бірлесіп жерленгендері байқалған. Бұл негізінен жерде тіршілік ететін кесірткелер, олар көбінесе айналасын қарау үшін, жақындап келе жатқан жемтіктер мен жыртқыштарды іздеу үшін, жартастан шығып тұрған сияқты биік жерге шығады. Олар жыртқыштардан қашу үшін жарықтарға немесе қуыстарға тығылуға құштар емес, керісінше, бір тастан екіншісіне өте жылдам жүгіреді, немесе бірнеше метрді шапшаң жүгіріп, кенеттен тоқтап, мұздай қалқып, осы кезде олардың керемет камуфляжы оларды көзден жоғалтып жібергендей сезім тудырады. Кофозаврлар қысқа мерзімге жоғары жылдамдықпен қозғалғанда екі аяқпен жүгіруге қабілетті.
The greater earless lizard native to the arid environment of the Chihuahua Desert, extending into western areas of the Tamaulipan mezquital, and the northeastern margins of the Meseta Central matorral, as well as the semi arid Edwards Plateau and Central Great Plains in Texas, and the Arizona transition zone (between the Sonoran Desert and Arizona Mountains forests) in the west. Within these ecoregions it typically occupies open scrubland and areas of sparse vegetation, with rocks and boulder. Gentle to moderate slopes of limestone and gravel and hills of granite and igneous rock are also habitat for the lizard. Plants identified in association with greater earless lizards include honey mesquite (Prosopis glandulosa), creosote bush (Larrea tridentata), ocotillo (Fouquieria splendens), sotol (Dasylirion), lechuguilla (Agave lecheguilla), prickly pear cactus (Opuntia), leatherstem (Jatropha dioica), and candelilla (Euphorbia antisyphilitica). At night, Cophosaurus will often burrow in loose sand as deep as 15.3 cm. (6 in.) or in areas without sand, they may partially bury in loose gravel or shale, or sleep on the surface. Females have been found communally buried under shale on cold winter days. They are predominantly ground dwelling lizards that often seek a high perch, such as a protruding rock, to survey their area for passing prey and approaching predators. They are reluctant to retreat into crevices or borrows to evade predators, but instead will run from one rock to another with great speed, or rapidly dash a few yards only to make an abrupt stop and then freeze, at which point their remarkable camouflage seems to make them disappear. Cophosaurus are known to engage in bipedal locomotion (running on two feet) during short burst of speed.