Құлақсыз кесірткелер: АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Мексикада кездесетін екі туыс. Сыртқы құлақ тесігі жоқ, құмнан қорғану үшін денесіне кірмейді. Еркектер ірілеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кекірегендер тобы
Group of lizards
Құлақсыз кекірегендер – Солтүстік Америка Құрама Штаттары мен Мексиканың жартылай шөлейтті және далалық жерлерінде табиғи түрде өсетін екі түрге бөлінетін кішкентай кекірегендер. Cophosaurus және Holbrookia туыстарының екеуі де сыртқы құлақ тесіктерінің болмауымен сипатталады, бұл олар қазғанда құмның денесіне енуіне қарсы шара деп есептеледі.
Earless lizards are two genera of small lizards native to the semiarid and grassland habitats of the Southwestern United States and Mexico. The genus Cophosaurus and the genus Holbrookia are both characterized by having no external ear openings, presumably to prevent sand from entering their bodies as they dig.
Айырмалы белгілері
Құлақсыз кесірткелер әдетте 7,5 см-ден 15 см-ге дейін ұзындығымен өзгереді. Еркектері аналықтарынан ірілеу болады. Еркектерінің артқы аяқтарының алдында екі қалың қара жолағы бар (суретте көрсетілген). Аналықтарынан айырмашылығы, олардың әр жамбасының артында бір қара жолақ болады. Қызғылт тамақ және қабырғалары жүктіліктің белгісі. Құлақсыз кесірткелерде екі құлақ бүктемесі, үлкен көздері және 27 немесе одан аз жамбас тесігі болады. Олардың алдыңғы аяқтары артқы аяқтарына қарағанда қысқа, ал саусақтары салыстырмалы түрде ұзын. Құлақсыз кесірткелер деп аталғанымен, олар есту қабілетіне толық ие, бірақ құлақтарында сыртқы тесік болмайды. Бұл ерекшелік жерге көмілгенде құлақтарына топырақ кірмейтіндей болуына көмектеседі.
Earless lizards typically vary from long. Males tend to be larger than females. The male has two heavy black strips ahead of its hind legs (pictured). The female differs in that she has a black stripe behind each thigh. A pink throat and flanks indicate pregnancy. Earless lizards have two throat folds, large eyes, and 27 or fewer femoral pores. They are also described as having shorter fore legs compared to their hind legs and also rather long toes. Although they are called earless lizards, they are still completely capable of hearing, but their ears do not have an external opening. This feature is useful when they burrow underground without getting soil in their ears.
Мінез-құлық
Құлақсыз кесірткелер күндізгі уақытта ең белсенді болады, қыс және күз айларында ұйқыға кетеді. Жыртқыш жақындағанда, олардың қорғаныс механизмі – құйрықтарын көтеріп, қимылдату. Өз аумағын белгілеу үшін денеге бүйірлік қысым жасау, басын шайқау және денесін көтеру сияқты әрекеттер бірге орындалады. Құлақсыз кесірткелер белгілі бір деңгейде гомеостазға қабілетті. Температура өзгерісіне жауап ретінде олар жылуды өткізгіштік, конвекция және сәулелену арқылы алады. Салқын температурада олар дене температурасын көтеру үшін денелерін күнге қарай бұрып, инфрақызыл сәулелерді сіңіреді. Дене температурасын төмендету үшін олар денелерін күнге қатысты реттеу арқылы сәулелерді аз сіңіреді. Ал ыстық температурада олар өткізгіштік арқылы дене температурасын төмендетеді, мысалы, жердің қызуынан қашу үшін ағашқа көтеріледі.
Earless lizards are most active during daylight; they hibernate during the winter and fall. When approached by a predator, their defense mechanism is raising and wagging their tails. To claim their territory, a combination of lateral body compression, head bobbing, and push ups is done. Earless lizards are capable of homeostasis to a certain extent. As a feedback to temperature change, they acquire heat by conduction, convection, and radiation. In cooler temperatures, they raise their body temperature by turning their bodies broadside to the sun to absorb heat (infrared radiation). They can also align their bodies to the sun to reduced absorption to reduce body temperature. In warmer temperatures, they decreases their body temperature by conduction, such as climbing a tree to avoid elevated temperature from the ground.
Диета
Құлақсыз кесірткелердің тағамы буынтұқымдылар – көбелектер, мольдар, қоңыздар, шегірткелер, жәндіктер және мойынтұмсықтардан тұрады.
The diet of earless lizards consists of arthropods, such as butterflies, moths, beetles, grasshoppers, insects, and spiders.
Қорғаныс механизмі
Құлақсыз кесіртке ерекше қорғаныс механизміне және суыққандық метаболизміне ие. Оның басының үстіңгі жағында "қан тамыры" деп аталатын кішкентай тесік бар, ол күндіз тез жылуға көмектеседі. Бірақ, жыртқыш жақындағанда, қанды кесірткенің көзіне бағыттап, оны жыртқышқа шашыратып, қашуға жеткілікті уақыт береді.
The earless lizard has a peculiar defense mechanism coupled to its cold blooded metabolism. It has a small opening on the top of its head called a "blood sinus", which helps it gain heat quickly during the daytime. However, the blood can also be channeled to the eyes of the lizard when a predator approaches, efficiently spraying the blood onto the predator, giving it enough time to escape.
Көбею
Жұптасу көктемде жүзеге асады. Құлақсыз кесірткелер жұмыртқаларын наурыз және тамыз айлары аралығында салады, олардың шайқалуына шамамен елу күн уақыт керек. Олар әдетте бір-үш рет жұмыртқа салады. Бір жұмыртқа тобында бірден 10 жұмыртқаға дейін болады. Шайқалып шыққанда, жас кесірткелердің ұзындығы шамамен 5 см-ге жетеді.
Mating takes place in spring. Earless lizards lay their eggs between March and August, and about fifty days are needed for them to hatch. They tend to lay one to three clutches of eggs. Clutch sizes range from one to 10 eggs. When hatched, the hatchlings are about 2 in (5 cm) long.
Қауіптер
АҚШ және Мексикада күрделі өмірлік қауіп анықталған жоқ, бірақ ортаның жоғалуы мен нашарлауы осы түрдің санының азаюына себеп болады.
No major existential threat has been identified in the US or Mexico, but habitat loss and degradation would result in a decline of this species.
Географиялық ауқым
Құлақсыз кесірткелер Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батыс және орталық бөліктерінде, Техас, Аризона, Нью-Мексико, Юта, Колорадо, Канзас, Оклахома штаттарында, сондай-ақ солтүстікке қарай Небраска, Оңтүстік Дакота және Вайоминг штаттарында таралған. Олар Мексикада да кездеседі, Сонора, Чиуауа, Коауила, Синалоа, Дуранго, Закатекас, Сан-Луис-Потоси, Нуэво-Леон, Тамаулипас және Веракрус штаттарында қоныстанған.
Earless lizards are found from the Southwestern and Central United States, in Texas, Arizona, New Mexico, Utah, Colorado, Kansas, Oklahoma, and as far north as Nebraska, South Dakota, and Wyoming. They are also found in Mexico, in the states of Sonora, Chihuahua, Coahuila, Sinaloa, Durango, Zacatecas, San Luis Potosí, Nuevo León, Tamaulipas, and Veracruz.