Уильям Веджвуд Бенн: Британ саяхатшысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық саясаткер Уильям Уеджвуд Бенн, 1-ші Стэнсгейт виконты (10 мамыр 1877 – 17 қараша 1960) – бастапқыда либералдық саясаткер болған, кейін Еңбек партиясына өткен британдық саясаткер. Әскери өмірдегі еңбегімен марапатталған Корольдік әуе күштерінің офицері, 1929–1931 жылдары Үндістанның мемлекеттік хатшысы, ал 1945–1946 жылдары әуе күштерінің мемлекеттік хатшысы қызметтерін атқарды. Тони Бенннің әкесі және Хилари Бенннің әкесінен берген әдесі болды.

Өмірбаян және білім

Хакниде дүниеге келген Бенн, 1-ші баронет сэр Джон Бенннің екінші ұлы еді. Оған Уеджвуд деген есім берілді, себебі оның анасы Элизабет (Лили) Пикстоун, қыш ыдыс жасаушы Уеджвуд әулетінен алыс туыс болған Жосия Уеджвудпен байланысты еді. Бенн Париждегі Кондорсе лицейінде және Лондон университетінде оқыды.

Саяси мансап

Бенн 1906 жылы шығыс Лондондағы Тауэр-Хамлетс округіндегі Сент-Джордж бөлімшесінен Либералдық партиядан парламент депутаты болып сайланды және 1918 жылға дейін осы мандатты сақтап қалды; оның әкесі бұрын 1892 жылдан 1895 жылға дейін сол орынды иеленген еді. 1910 мен 1915 жылдар аралығында ол Либералдық үкіметте Қазынашылық Лорды (үкіметтік қамшысы) қызметін атқарды. 1918 жылы ол Шотландиядағы Лейт округінен сайланды. 1924-1929 жылдардағы консерваторлардың көпшілік білдірген парламентте ол Фрэнк Брайант, Перси Харрис, Джозеф Кенворти және Хорас Кроуфурд кіретін радикалды либералдар тобымен тығыз жұмыс істеді, бұл топ үкіметке қарсы күресті жүргізді. Ол 1927 жылдың наурызына дейін парламентте отырды, содан кейін Либералдық партиядан және парламенттен кетті. Келесі жылы ол Абердин-Норттен Лейбористтік партиядан парламент депутаты болып қайта сайланды. Лейбористтік партияның басшысы Рамзи Макдональд оның қабілетін танып, оны жоғарылау мүмкіндігін ұсынды. Бенн 1929-1931 жылдар аралығында Макдональдтың екінші үкіметінде Үндістан мемлекеттік хатшысы болып қызмет етті және 1929 жылы Құпия Кеңеске ант берді. Алайда ол Макдональдты консерваторлармен бірігіп Ұлттық үкімет құруға ілесуден бас тартты және 1931 жылғы сайлауда Джон Джордж Бернеттке орыннан қол үзді. Ол 1937 жылы Манчестер Гортон округінен сайланып, парламентке қайта оралды. 1940 жылы әскери қысыммен мыңдаған босқындар ұсталғаннан кейін ол Парламентте олардың жағдайы туралы сөз сөйледі. 1942 жылы Бенн Эссекс графтығының Стансгейт виконты титулын алып, пэрлікке көтерілді. Екі жылдан кейін ол Италияда демократиялық үкіметті қайта құруға жауапты болған Достасқан елдердің Бақылау комиссиясының вице-президенті болып тағайындалды. 1945 жылы ол Клемент Эттлидің Лейбористтік үкіметінде Әуе күштері министрі болды және 1946 жылдың қазанына дейін осы лауазымды атқарды. Содан кейін ол он төрт жылдан кейін қайтыс болғанға дейін Лейбористтік партияның қарапайым депутаты ретінде қызмет етті. 1947 жылдан 1957 жылға дейін Стансгейт виконты Парламентаралық Одақтың (ПАҰ) Кеңесінің президенті болды, бұл ұйым ұлттық парламенттердің әлемдік ұйымы болып табылады. Ол алғаш рет 1947 жылдың сәуір айында Каирде өткен ПАҰ конференциясында Бельгия графы Генри Картон де Виарттың орнын басып, осы лауазымға тағайындалды. Адамдармен қарым-қатынас жасау өнерінде шебер, халықаралық саясатқа қызығушылық танытқан Стансгейт виконты Азия, Таяу Шығыс және Африкадағы жаңадан тәуелсіз елдерді ПАҰ қатарына енгізуде маңызды рөл атқарды. Ол сонымен қатар Шығыс Еуропа елдері парламенттерінің мүшелігін қайта орнатуға көмектесті, осылайша ПАҰ-ны оның дәстүрлі мақсатына – әмбебаптыққа жақындатты.

Benn was elected as a Liberal Member of Parliament (MP) for the St George's division of Tower Hamlets in east London in 1906, holding the seat until 1918; his father had previously held the seat from 1892 to 1895. Between 1910 and 1915, he served in the Liberal government as a Lord of the Treasury (government whip). He was elected for Leith in Scotland in 1918. During the 1924–29 parliament, which was dominated by a Conservative majority, he worked closely with a group of radical Liberal MPs that included Frank Briant, Percy Harris, Joseph Kenworthy and Horace Crawfurd to provide opposition to the government. He sat until March 1927, when he resigned from the Liberal Party and from parliament. The following year he re entered parliament as Labour member for Aberdeen North. Labour leader Ramsay MacDonald recognised his talent, and offered the possibility of promotion. Benn served as Secretary of State for India between 1929 and 1931 in MacDonald's second government, and was sworn of the Privy Council in 1929. However, he refused to follow MacDonald into the National Government coalition with the Conservatives, and at the 1931 election lost his seat to John George Burnett. He returned to parliament in 1937, when he was elected for Manchester Gorton. In 1940, following the internment of thousands of refugees under pressure from the military he spoke up for them in Parliament. In 1942, Benn was raised to the peerage as Viscount Stansgate, of Stansgate in the County of Essex. Two years later, he was appointed Vice President of the Allied Control Commission which was charged with reconstructing a democratic government in Italy. In 1945, he became Secretary of State for Air in Clement Attlee's Labour government, a position he held until October 1946. He then sat as a backbench Labour peer until his death fourteen years later. From 1947 to 1957, Viscount Stansgate was President of the Council of the Inter Parliamentary Union (IPU), the world organization of national parliaments. He first took up that office at the IPU's Conference in Cairo in April 1947, where he succeeded Count Henry Carton de Wiart of Belgium. A master in the art of human contacts, passionately interested in international politics, Viscount Stansgate played a major role in bringing the newly independent countries in Asia, the Middle East and Africa into the ranks of the IPU. He was also instrumental in re establishing the membership of parliaments of Eastern European countries, thus bringing the IPU nearer to its traditional objective – universality.

Әскери мансап

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Бенн 37 жаста болса да, 1914 жылғы 8 желтоқсанда Миддлсекс юманриясының (Кембридж герцогының гусарлары) екінші лейтенанты болып тағайындалды. 1916 жылғы 12 мамырда ол Корольдік ұшу корпусының бақылаушы-ұшқыш офицері болып тағайындалды. 1916 жылғы 8 шілдеде ол капитандық уақытша шенмен су ұшақтары байқаушы эскадрильясының командирі болып тағайындалды. Галлиполиде қызметтен кейін 1917 жылғы 17 мамырда Корольдік әскери-әуе қызметіне жіберілді. 1917 жылғы 4 маусымда ол DSO орденімен марапатталды. 1917 жылғы 10 шілдеде лейтенант атағына көтерілді (1916 жылғы 1 маусымнан бастап есептеліп, 1917 жылғы 1 шілдеден толық жалақы мен жәрдемақы алды). 1918 жылғы 12 шілдеде Бенн Корольдік әуе күштеріне ауысты және уақытша капитандық шенін сақтай отырып, 3-сыныпты уақытша штабтық офицер болып тағайындалды. 1918 жылғы қыркүйекте ол DFC орденін алды. Мақтау қағазында былай делінген: «Ерекше қабілетке ие ержүрек бақылаушы. Бомбалауға шыққаннан кейін, күзетшілікке тағайындалған ұшақтар бөлініп кетті, сондықтан бомбалаушы ұшақтар қолдаусыз тапсырмаларын орындауға мәжбүр болды. Капитан Бенннің ұшағы алда жүрді, одан кейін үш бомбалаушы ұшақ ілесіп, жау әуежайына бомбаларын (тіке соққылар) тастауға жетті. Қайту жолында бомбалаушы ұшақтарға бірнеше жау барлаушылары шабуыл жасады, бірақ олар ақырында жеңіліске ұшырады. Жақында осы офицер жау шебінен өте қиын жағдайда түнде арнайы ұшуды ұйымдастырып, сәтті аяқтады. Ол әрқашан батылдықтың үлгісін көрсетті» (1918 жылғы 21 қыркүйек). Сондай-ақ 1918 жылғы қыркүйек айында (8-9 қыркүйек түнінде) ол және Уильям Джордж Баркер Savoia Pomilio SP.4 ұшағымен, парашютпен түсіруге арнайы жабдықталған ұшты. Бұл бірінші әскери парашюттік-шпиондық миссия болды. Парашютші – Алессандро Тандура (1893–1937), ол Пьяве өзені маңындағы жау тылына парашютпен түсті. Қараша айында Италия үкіметі оған әскери ерлік үшін қола медаль табыс етті. Саясатқа оралғаннан кейін Бенн 1918 жылғы 28 желтоқсанда RAF-тен кетті, капитандық шенін сақтап қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда 60 жасқа жуықтаған Бенн әскери ұшуға оралды, 1940 жылғы 27 мамырда Корольдік әуе күштері ерікті резервіне әскери ұшқыш офицері (сынақ мерзімінде) ретінде 79452 нөмірімен қосылды. 7 желтоқсанда ол ұшқыштар офицері (соғыс кезеңінде) болып тағайындалды және 1941 жылғы 27 мамырда шені расталды. 1942 жылы ұшу лейтенанты шеніне көтеріліп, 1942 жылғы 29 желтоқсанда екі шенді өткіріп, топ капитаны (соғыс кезеңінде) болды. 1944 жылы әуе коммодоры шеніне көтерілгеннен кейін, ол Әуе министрлігінде қоғамдық байланыстар директоры болып қызмет етті. 67 жасында ол RAF бомбалаушы ұшақ экипажының мергеншісі ретінде бірнеше операциялық рейстер жасады және, мүмкін, бұл іспен айналысқан ең қарт адам болды. 1945 жылғы 3 тамызда ол авиация коммодоры шенін сақтап, қызметтен кетті.

Although aged 37 at the time the First World War broke out, Benn was commissioned on 8 December 1914 as a second lieutenant in the Middlesex Yeomanry (Duke of Cambridge's Hussars). On 12 May 1916, he was appointed an observer flying officer in the Royal Flying Corps. On 8 July 1916, he was appointed as the commanding officer of a seaplane observer squadron, with the temporary rank of captain. Seeing service at Gallipoli, he was seconded to the Royal Naval Air Service on 17 May 1917. He was awarded the DSO on 4 June 1917 He was promoted to lieutenant on 10 July 1917 (seniority from 1 June 1916, and with full pay and allowances from 1 July 1917). On 12 July 1918, Benn transferred to the Royal Air Force, and was appointed a temporary staff officer 3rd class, retaining his temporary captaincy. In September 1918, he was awarded the DFC. The citation read:
A gallant observer of exceptional ability. After setting out on a bombing raid, the Scout machines assigned to act as an escort became separated, and it then became necessary for the bombing planes to proceed on their task without support. Captain Benn's machine took the lead, followed by three other bombers, and succeeded in dropping his bombs (direct hits) on an enemy aerodrome. On the return journey the bombing machines were attacked by several enemy scouts, which were eventually driven away. Recently, this officer organised and carried out a special flight by night over the enemy's lines, under most difficult circumstances, with conspicuous success. He has at all times set a splendid example of courage (21 September 1918). Also in September 1918 (night of 8–9 September) he and William George Barker flying a Savoia Pomilio SP.4 aeroplane, specially equipped for a parachute drop. This was the first military parachute/spy mission. The parachutist was Alessandro Tandura (1893–1937), who parachuted behind enemy lines in the vicinity of the Piave river. In November, he was awarded the Bronze Medal of Military Valour by the Italian Government. After his return to politics, Benn resigned his commission in the RAF on 28 December 1918, retaining the rank of captain. Though in his early 60s at start of the Second World War, Benn returned to military flying, joining the Royal Air Force Volunteer Reserve as a war substantive pilot officer (on probation) on 27 May 1940, with the service number 79452. He was promoted to flying officer (war substantive) on 7 December, and was confirmed in his rank on 27 May 1941. Promoted in 1942 to the substantive rank of flight lieutenant, he was promoted to group captain (war substantive) on 29 December 1942, skipping two ranks. Following his promotion to acting air commodore in 1944, he served as Director of Public Relations at the Air Ministry. At the age of 67 he flew several flights operationally as an RAF Bomber Aircrew gunner, and is possibly the oldest man to have done so. He resigned his commission on 3 August 1945, retaining the rank of air commodore.

Отбасы

Лорд Стэнсгейт 1920 жылы Дэниел Холмс қызы Маргарет Холмске үйленді. Оның үлкен ұлы Майкл Ведгуд Бен 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Стэнсгейт 1960 жылы қарашада Лондонның Вестминстер қаласында 83 жасында қайтыс болды, ал оның орнына екінші ұлы, сол кезде Энтони Ведгуд Бенн (1925–2014) виконт атағын иеленді. 1963 жылы ол заңды өзгертіп, өмір бойына ақсүйек атағынан бас тартуға мүмкіндік алды. Оның кіші ұлы Дэвид Ведгуд Бенн (1928–2017), Ресей және Шығыс Еуропа жөніндегі маман, көп жыл бойы BBC Сыртқы қызметінде жұмыс істеді. Төртінші ұлы Джереми тірі тумады.