Кіріспе

Ағылшын ақыны және өмірбаяны (1796–1849)

Хартли Колридж, немесе Дэвид Хартли Колридж (19 қыркүйек 1796 – 6 қаңтар 1849), ағылшын ақыны, өмірбаяны, эссеші және педагог болған. Ол ақын Сэмюэл Тейлор Колридждің үлкен ұлы. Оның әпкесі Сара Колридж ақын және аудармашы, ал інісі Дервент Колридж – ғалым және жазушы. Хартли философ Дэвид Хартлидің құрметіне аталған.

Ерте өмір

Хартли Бристольдің жанындағы шағын Клеведон ауылында дүниеге келді. Әкесі Хартлиді бірнеше өлеңдерінде еске алады, соның ішінде кең танымал «Түн ортасындағы мұз» (Frost at Midnight) өлеңінде, онда ол оны «осылай сұлу нәресте» деп атады, сондай-ақ «Құбыжық: Әңгіме өлеңі» (The Nightingale: A Conversation Poem) өлеңінде, екеуі де жас Хартлидің болашағымен байланысты. Олар Дервентсу өзенінің аңғарында, Грета өзенінің жағасында, Кесуиктегі Грета Холлынан шамамен бір шақырым жерде, болашақтағы ақын Роберт Саутидің болашақ үйі салынған жерге қоныстанды. Мектепте оқыған кезінде олар Клэпперсгейтте тұрды. Олардың сыныптастарының арасында әкесінің досы, ақын Чарльз Ллойдтың ұлдары да болды. Хартли мен Дервент қарт әйелдің үйінде тұрып, сабақтан кейін толық еркіндікке ие болды. Спортқа бейімдемеген Хартли көп уақытын кітап оқуға, жеке серуендеуге немесе әңгіме айтуға жұмсады. Ол кезде оның бір жақын досы болды, ол Роберт Джеймсон есімді ұл, сыныптасы емес, кейін ол оған сонеттер сериясын арнады. Мектепте оқыған жылдары Хартли Уильям Вордсворт пен оның отбасымен үнемі байланыста болды. Ол Грасмирдегі Аллан Банктегі Вордсворт кітапханасында ағылшын тілін оқыды. Вордсворт кітапханасында оқу мүмкіндігі Вордсворттар отбасы Ридал-Маунтқа көшкеннен кейін де сақталды. Сынақ мерзімінің (1820 жыл) соңында ол, негізінен, тәртіпсіздік салдарынан оқу құқығынан айырылды деп танылды. Әкімшілік өз шешімін қайта қарастырмады, бірақ оған 300 фунт стерлинг сыйлық берді. Бұл жағдай әкесіне қатты күйреу әкелді, ол шешімді өзгертуге бар күшін салды, бірақ сәттілікке жете алмады. Хартли өмірінің соңына дейін алкогольге тәуелді болды. Осы шамада ол «Прометей» атты фрагментін жазды, оған әкесі үлкен қызығушылықпен қарады. Оны Джон Уилсон деген досы таныстырды. Оның осы журналдағы жазбалары «Мақалалар» жинағының бір бөлігін құрайды, сондай-ақ аяқталмаған лирикалық драма және оның сонеттері (оның ерекше дағдыларына сай келетін форма). «Мақалалар мен жазбалар және өлеңдер» (Essays and Marginalia, and Poems) кітабы ағасы Дервенттің естеліктерімен бірге 1851 жылы жарық көрді.

Қазіргі сын

Хартли Колридж, өмірі мен еңбектері, Э. Л. Григгс, Р. Вест, 1977. Хартли Колридж: өмірі мен еңбектерінің қайта қаралуы, Эндрю Кини, Палгрейв Макмиллан, 2008.