Уильям Драммонд: Шотланд ақынының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

16-17 ғасырдағы шотланд ақыны Уильям Драммонд

Уильям Драммонд (13 желтоқсан 1585 – 4 желтоқсан 1649), "Гаутордендік" деп аталатын шотланд ақыны болған.

Өмір

Драммонд Мидлотиандағы Хоторден қамалында, Джон Драммондтың, Хоторденнің бірінші лардысының және Сузанна Фаулердің, ақын және сарайдағы кеңесші Уильям Фаулердің қарындасы, Джанет Фокарттың қызы болып дүниеге келді. Карноктан шыққан сэр Роберт Драммонд, бір кезде Шотландия Корольдігінің жұмыстар шебері болған, оның атасы еді. Драммонд алғашқы білімін Эдинбургтің Корольдік жоғары мектебінде алып, 1605 жылдың шілдесінде жаңадан құрылған Эдинбург университетінің магистрі дәрежесін алды. Оның әкесі 1590 жылдан бері Шотландия сарайында болғандай, ағылшын сарайында джентльмен-оширі болды, ал Уильям 1606 жылы Лондонға сапар кезінде Дания королі Кристиан IV-нің сапарына байланысты тойларды сипаттады. Драммонд екі жыл Бурж және Париж қалаларында заңды оқыды; 1609 жылы ол қайтадан Шотландияға келді, онда келесі жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін 24 жасында Хоторденнің лардысы болды. Осы уақытқа дейін оқыған кітаптарының тізімі оның өзінің қолымен сақталған. Бұл оның көркем әдебиетке деген зор құштарлығын көрсетеді және оның заманауи өлеңдерге қызығушылығын аңғартады. Оның жинағында (қазір Эдинбург университетінің кітапханасында) сол дәуірдің ең танымал туындыларының көптеген алғашқы басылымдары бар. Өзінің билігіне ие болғаннан кейін Драммонд заңнан бас тартып, поэзияға бет бұрды; "өйткені", – деп жазады оның өмірбаяншысы 1711 жылы, – "оның өткір ақылы әрқашан тарихтың жағымдылығы мен пайдалылығына, поэзияның даңқы мен нәзіктігіне құштар болды". 1612 жылы ол Менстридің сэр Уильям Александрымен хат алмасып, 1614 жылы Драммондтың Менстриге келгеннен кейін олардың достығы өмір бойына жалғасты. Драммондтың алғашқы жарияланымдары 1613 жылы жарық көрді, ол Уэльс ханзадасы Генрихтің өліміне арналған "Мелиадтың өліміне арналған көз жасы" атты жоқтау өлеңі болды (Moeliades, 3-ші басылым, 1614 ж.). Өлең Спенсер мен Сиднидің пасторальдық поэзиясының ықпалында жазылған. Сол жылы ол Чапман, Уизер және басқалардың "Мавзолей немесе эпитафиялардың таңдаулы гүлдері" атты антологиясын жариялады. 1616 жылы, Шекспирдің қайтыс болған жылы, "Өлеңдер: махабат, жоқтау, діни, пасторальдық: сонеттерде, әндерде, секстан, мадригалдарда" атты жинақ жарық көрді. Бірнеше ғасырлар бойы бұл жинақ Драммондтың жас кезінде қайтыс болған сүйіктісі, Барнс Каннингхэмға деген махаббатын еске алу үшін жазылған деп есептелді, бірақ қазір бұл оқиға күмәнді деп саналады, өйткені Каннингхэм 1616 жылдың шілдесінде қайтыс болды, ал Драммонд көп жылдар өткен соң өміріндегі маңызды күндердің тізімін жасағанда оны еске алмады. Өлеңдерде Сиднидің және итальян ақындарының мұқият зерттелгенінің іздері бар. Ол кейде итальян тілінен тікелей аударады, әсіресе Джанбатиста Маринодан. "Forth Feasting: A Panegyricke to the King's Most Excellent Majestie" (1617) атты өлеңі, ерекше шеберлікпен жазылған жұп өлеңдермен жазылған, сол жылы Шотландияға жасаған Джеймс I сапарын жұртқа жеткізді. 1618 жылы Драммонд Майкл Дрейтонмен хат алмаса бастады. Екі ақын он үш жыл бойы хат алмасып тұрды, соңғы хат Дрейтонның қайтыс болған жылы жазылған. Дрейтон өзінің "құрметті Драммонд" арқылы Харттың Эдинбург баспасында "Poly Olbion" кітабының кейінгі бөлімдерін басып шығаруға көндірді. 1618-1619 жылдың қысында Драммонд Бен Джонсонды әдеби достар тобына қосты, ал 1618 жылғы Рождествода драматург оның қонағы болды. Олардың әңгімелері туралы есеп, ұзақ уақыт жоғалып кеткені саналып, Дэвид Лэйнг Эдинбургтегі Адвокаттар кітапханасынан тапты, 1842 жылы Шекспир қоғамы үшін редакциялады және Гиффорд пен Каннингхэм баспасында жариялады. Әңгімелер әдеби аңызға толы, Джонсонның өзі және оның мейманы туралы пікірлерін көрсетеді, ол Драммодқа "оның өлеңдері мектептің салдарынан тым көп, және заманның талғамына сай емес" екенін айтты, сондай-ақ "ол тым жақсы және қарапайым, және кейде адамның қарапайымдылығы оның ақыл-ойынан ақымақ жасайды" деді. Бірақ жеке күнделік ретінде жазылған бұл кітаптың жарық көргені Джонсонға әдебиетке қатысты қатал пікірлер білдіретін бедел берді. 1623 жылы ақынның төртінші басылымы жарық көрді, ол "Сион гүлдері: Хоторнденнен Уильям Драммонд: оның Кипресс бақшасы іргелес орналасқан" деп аталды. 1625 жылдан 1630 жылға дейін Драммонд көбінесе континентте саяхаттаған. 1626 жылдың 29 қыркүйегінде ол әртүрлі, негізінен әскери құрылғыларға арналған он алты патент алды. Олардың ішінде кемелерді теңізде өртеп жіберуге болатын Архимед көзілдірігі және "бірнеше мылтықтардың ұңғылары бір-біріне бекітілген, соның арқасында бір адам шайқаста жүз мылтықшының орнына келе алатын" алғашқы машиналық мылтық болды. Алайда, ол осы құрылғылардың ешқайсысын жасағандығына дәлел жоқ. 1627 жылы ол қысқа уақытқа үйіне келген сияқты, өйткені сол жылы ол әскери машиналарды жасауға патент алған, "Litera Magistri Gulielmi Drummond de Fabrica Machinarum Militarium, Anno 1627" атты құжатта тіркелді. 1630 жылы Драммонд қайтадан Хоторденде тұра бастады, ал 1632 жылы Элизабет Логанға үйленді, одан бес ұл және төрт қызы дүниеге келді. 1633 жылы Чарльз Шотландияға таққа отыру сапары жасады; Драммонд оның құттықтау сөздерін және өлеңдерін жазуға қатысты. Ол корольдің Эдинбург арқылы жасаған жеңіс шеруін ұйымдастыруға қатысты. Драммонд Пресвитериандыққа қарағанда Жоғары шіркеудің Эпископалдығын ұнатқандықтан және корольге өте адал болғандықтан, ол король Чарльздың Лаудианизмді тарату саясатын қолдады, бірақ оны күштеп жүзеге асыру әдістеріне қарсы шықты. Лорд Балмерино корольге қарсы бағытталған жала жазба деп саналған петицияны сақтағаны үшін сотталып жатқанда, Драммонд "Хабарламада" (1635) соттың әділетсіздігі мен ақымақтығына қарсы күресті. Осы шамада Ментей графының Стратерн графы титулына талап етуі, король Роберт III-нің, Аннабелла Драммондтың күйеуінің заңсыз бала екенін мәлімдеуі, ақынның тегінің мақтанышын оятып, оның әулетінің тарихын қорғауға дайындады. Әулетінің шежіресін зерттеуге, ішінара Перт графының ықыласымен, ішінара өзінің құштарлығымен кірісті. Осы зерттеу Драммондтың Шотландия тарихына деген қызығушылығының шынайы себебі болды; сондықтан ол бес Джеймс билігі кезіндегі Шотландия тарихын жазуды бастады, бұл жұмыс 1655 жылға дейін жарық көрмеді және оның жақсы әдеби стилімен ғана ерекшеленеді. Оның келесі жұмысы корольдің шотланд халқының қарсылығына мойынсұнуынан туды. Ол "Ирена: немесе оның мәжәрттігінің, достығының және махаббатының арасындағы келісім туралы хабарлама" (1638) деп аталады және Драммондтың демократиядан жек көретін билікке бағыну саясатын қамтиды. 1639 жылы Драммонд өзін қорғау үшін ғана келісімге қол қойды, бірақ одан беймаза болды, өйткені оның бірнеше саяси памфлеттері оның алакөздігін көрсетті. 1643 жылы ол "Σκιαμαχία: немесе Шотландия кеңесінің лордтарына белгілі азаматтар мен джентльмендер ұсынған петицияны қорғау" атты памфлет жариялады, бұл Шотландиядағы корольдік себебін қорғауды көздеген кавалерияны қолдау мақсатындағы саяси памфлет болды. Оның мазмұны сол кездегі үстемдік құрған пресвитериандық пасторлардың төзімсіздігіне қарсы айтылған сөздерден тұрады. Оның кейінгі жұмыстарын қажеттілікке қарай, көбінесе сақтықпен жазылған роялистік памфлеттер деп сипаттауға болады. Драммонд Монтроздың жағын алды; 1646 жылы роялистік көшбасшыдан келген хат оның көрсеткен қызметтерін мойындады. Ол Гамильтонның талаптарын қолдаған "Гамильтонды қорғау" атты памфлет жазды, Шотландия армиясын Чарльз I-ді босату үшін басқаруға Гамильтонның құқығын қорғады. Драммондтың денсаулығы корольдің тақтан түскенін естігенде қатты зардап шеккені айтылады.

Drummond was born at Hawthornden Castle, Midlothian, to John Drummond, the first laird of Hawthornden, and Susannah Fowler, sister of the poet and courtier William Fowler and daughter of Janet Fockart. Sir Robert Drummond of Carnock, one time Master of Work to the Crown of Scotland, was his grandfather. Drummond received his early education at the Royal High School of Edinburgh, and graduated in July 1605 as an M. A. of the recently founded University of Edinburgh. His father was a gentleman usher at the English court (as he had been at the Scottish court from 1590) and William, in a visit to London in 1606, describes the festivities in connection with the visit of King Christian IV of Denmark. Drummond spent two years at Bourges and Paris in the study of law; and, in 1609, he was again in Scotland, where, by the death of his father in the following year, he became laird of Hawthornden at the early age of 24. The list of books he read up to this time is preserved in his own handwriting. It indicates a strong preference for imaginative literature, and shows that he was keenly interested in contemporary verse. His collection (now in the library of the University of Edinburgh) contains many first editions of the most famous productions of the age. On finding himself his own master, Drummond naturally abandoned law for the muses; "for," says his biographer in 1711, "the delicacy of his wit always run on the pleasantness and usefulness of history, and on the fame and softness of poetry". In 1612 began his correspondence with Sir William Alexander of Menstrie, afterwards Earl of Stirling, which ripened into a lifelong friendship after Drummond's visit to Menstrie in 1614. Drummond's first publication appeared in 1613, an elegy on the death of Henry, Prince of Wales, called Teares on the Death of Meliades (Moeliades, 3rd edit. 1614). The poem shows the influence of Spenser's and Sidney's pastoralism. In the same year, he published an anthology of the elegies of Chapman, Wither and others, entitled Mausoleum, or The Choisest Flowres of the Epitaphs. In 1616, the year of Shakespeare's death, appeared Poems: Amorous, Funerall, Divine, Pastorall: in Sonnets, Songs, Sextains, Madrigals, which for several centuries was thought to commemorate Drummond's love for a fiancée who died young, a certain Cunningham of Barns, but the story is now considered unlikely, considering that Cunningham died in July 1616 and that Drummond omitted any reference to her when he compiled a list of important dates in his life many years later. The poems bear marks of a close study of Sidney, and of the Italian poets. He sometimes translates directly from the Italian, especially from Giambattista Marino. Forth Feasting: A Panegyricke to the King's Most Excellent Majestie (1617), a poem written in heroic couplets of remarkable facility, celebrates James's visit to Scotland in that year. In 1618 Drummond began a correspondence with Michael Drayton. The two poets continued to write at intervals for thirteen years, the last letter being dated in the year of Drayton's death. The latter had almost been persuaded by his "dear Drummond" to print the later books of Poly Olbion at Hart's Edinburgh press. In the winter of 1618–1619, Drummond had included Ben Jonson in his circle of literary friends, and at Christmas 1618 was honoured with a visit of a fortnight or more from the dramatist. The account of their conversations, long supposed to be lost, was discovered in the Advocates' Library, Edinburgh, by David Laing, and was edited for the Shakespeare Society in 1842 and printed by Gifford & Cunningham. The conversations are full of literary gossip, and embody Jonson's opinion of himself and of his host, whom he frankly told that "his verses were too much of the schooles, and were not after the fancie of the time," and again that he "was too good and simple, and that oft a man's modestie made a fool of his witt". But the publication of what was obviously intended as a private journal has given Jonson an undeserved reputation for very harsh literary judgements, and has cast blame on Drummond for blackening his guest's memory. In 1623 appeared the poet's fourth publication, entitled Flowers of Sion: By William Drummond of Hawthornedenne: to which is adjoyned his Cypresse Grove. From 1625 till 1630 Drummond was probably for the most part engaged in travelling on the Continent. On 29 September 1626 he received sixteen patents for diverse devices, mainly military. These included Glasses of Archimedes which could set ships afire at sea and an early form of machine gun "in which a number of musket barrels are fastened together in such a manner as to allow one man to take the place of a hundred musketeers in battle. However, there is no evidence that he actually produced any of these devices. In 1627, however, he seems to have been home for a short time, as, in that year, he appears in the entirely new character of the holder of a patent for the construction of military machines, entitled "Litera Magistri Gulielmi Drummond de Fabrica Machinarum Militarium, Anno 1627". In 1630 Drummond again began to reside permanently at Hawthornden, and in 1632 he married Elizabeth Logan, by whom he had five sons and four daughters. In 1633 Charles made his coronation visit to Scotland; and Drummond's pen was employed in writing congratulatory speeches and verses. He was involved in organising the King's triumphal procession through Edinburgh. As Drummond preferred High Church Episcopalianism to Presbyterianism, and was an extremely loyal subject, he supported King Charles's policy of spreading Laudianism, though he protested against some of the methods employed to enforce it. When Lord Balmerino was put on trial for the capital offence of retaining in his possession a petition regarded as a libel against the King, Drummond in an energetic "Letter" (1635) urged the injustice and folly of the proceedings. About this time a claim by the earl of Menteith to the earldom of Strathearn, which was based on the assertion that King Robert III, husband of Annabella Drummond, was illegitimate, roused the poet's pride of blood and prompted him to prepare a historical defence of his house. Partly to please his kinsman the earl of Perth, and partly to satisfy his own curiosity, the poet made researches in the genealogy of the family. This investigation was the real secret of Drummond's interest in Scottish history; and so we find that he now began his History of Scotland during the Reigns of the Five Jameses, a work which did not appear till 1655, and is remarkable only for its good literary style. His next work was called forth by the king's enforced submission to the opposition of his Scottish subjects. It is entitled Irene: or a Remonstrance for Concord, Amity, and Love amongst His Majesty's Subjects (1638), and embodies Drummond's political creed of submission to authority as the only logical refuge from democracy, which he hated. In 1639 Drummond grudgingly signed the Covenant solely for self protection, but was uneasy under the burden, as several political squibs by him testify. In 1643 he published Σκιαμαχία: or a Defence of a Petition tendered to the Lords of the Council of Scotland by certain Noblemen and Gentlemen, a political pamphlet in support of Cavaliers in Scotland who wished to defend the king's cause against the Rump Parliament. Its burden is an invective against the intolerance of the then dominant Presbyterian ministers. His later works may be described briefly as royalist pamphlets, written with more or less caution, as the times required. Drummond took the part of Montrose; and a letter from the Royalist leader in 1646 acknowledged his services. He also wrote a pamphlet, A Vindication of the Hamiltons, supporting the claims of the Duke of Hamilton to lead the Scottish army which was to release Charles I. It is said that Drummond's health received a severe shock when news was brought of the king's execution. He died on 4 December 1649. He was buried in a stone vault in his parish church of Lasswade. His tomb was restored in 1892 and a bronze relief was added over the entrance.

Қоғамдық ескерткіштер

Драммонд – Эдинбургтегі Принс-стриттегі Скотт ескерткішіндегі бас бейнесі салынған он алты ақын мен жазушының бірі. Ол солтүстік жағының ең оң шетінде бейнеленген.

Шығармалары

Драммондтың ең маңызды еңбектері – «Кипресс бағы» және өлеңдері. «Кипресс бағы» көркем бейнелеудің зор байлығымен және ағылшын тілінің музыкалық өте жақсы қолданылуымен ерекшеленеді. Бұл – өлім қорқынышының ақымақтығы туралы эссе. «Бұл жер шары, – дейді ол, – бізге ғаламшармен салыстырғанда зор көрінеді, ал аспанның кең шатырына қарағанда, өте шағын, сезімді көлемде емес, тек бір нүкте ғана». Бұл Драммондтың жиі кездесетін көңіл күйі; ол өлеңдерінде үнемі «Барлық», «осы ұлы Барлық» сияқты тіркестерді қолданады. Оның тіпті христиандық деп аталатын өлеңдерінде де осы философиялық тұжырым жұмыс істейді. Драммондтың поэзиясының, сондай-ақ оның замандастары Айтүн, Лорд Стирлинг сияқты сарайлық ақындардың поэзиясының ерекшелігі – оларда шотландтық элемент жоқ, олардың тууы мен шабыты ағылшын және итальяндық шеберлерге байланысты. Драммонд негізінен Спенсердің ізбасары болды, бірақ оның барлық сезімталдығында, тіпті ең әдемі жолдарында да, меланхолиялық ойлардың бір үзілісі бар. Драммондты «Шотландияның Петраркасы» деп атады, ал оның шынайы құштарлықты білдіретін сонеттері, замандас Петрарканың көптеген еліктеушілерінен әлдеқайда жоғары тұрады. 1684 жылы анонимді түрде басылған «Полемо Миддиния интер Витарвам эт Небернам» атты әйгілі пародиалық поэма оған жиі және негізді түрде жатқызылады. Бұл – оның ескі достары Каннингемдердің Файф жеріндегі жер дауы туралы, шотланд гаэль тіліндегі сөздермен толықтырылған макарондық латын тілінде жазылған қаһармандық ертегі. Ағылшын композиторы Джеральд Финцидің «Үш қысқа элегия» Op. 5 (1926) Драммондтың үш өлеңіне – «Өмір – нағыз көлеңке», «Бұл әлем – аң ауы», және «Бұл өмір, қаншалықты әдемі көрінсе де» – сүйемелдемесіз хор үшін музыкалық қойылымдардан тұрады.

Басылымдар

Сифринг, Джейкоб және Джошуа Ротс, редакторлар. (2021 ж.). Кипарис тоғайы. Сиэтл, Вашингтон штаты: Sublunary Editions. ISBN 978 1 955190 23 7.