Кіріспе

Шотланд дінбасы Патрик Гамильтон (1504 – 29 ақпан 1528) – шотландтық шіркеу қайраткері және Шотландиядағы ерте протестант реформаторы. Ол Еуропаға саяхаттап, Шотландияға уағыз айту үшін оралғанға дейін реформалық ой-пікірлерімен көзге түскен бірнеше зиялымен кездесті. Архиепископ Джеймс Битон оны дінге қарсылық танытқан деп айыптады, кінәлі деп тапты және Шотландияның Реформацияның алғашқы шейіті ретінде Сент-Эндрюс қаласында өртеу үшін мемлекеттік билік органдарына тапсырды. Әлемнің ешбір елінде Реформация Шотландиядағыдай толыққанды және терең болған жоқ. 1528 жылы Патрик Гамильтонның шейіт болуы бүкіл елді қозғады. Гамильтон 1527 жылы Шотландияда уағыз айтуды бастады және архиепископ Битон оны дос ретінде Сент-Эндрюс қаласындағы конференцияға шақырды. Сол жерде ол дінге қарсылық танытқандықпен айыпталып, өртеліп өлтірілді. Гамильтонның өлімінен кейін, Жаңа Өсиетті немесе реформалық ілімдерді жақтағандар өртеліп немесе қатаң жазаға тартылды, ал кейбіреулері елден қашып кетті. Дін қызметкерлері бүкіл елде қорлауға ұшырады.

Ерте өмір

Ол Кинкавильдің сэр Патрик Гамильтон мен Шотландияның Джеймс II-нің екінші ұлы Александр, Олбани герцогының қызы Кэтрин Стюарттың екінші ұлы болды. Ол Глазго епархиясында, шамасы, Ланаркширдегі Стэйнхаус имениесінде дүниеге келді және көбінесе Линлитгоуда білім алған. 1517 жылы ол Росс графтығының Феарн аббаттығының титулды аббаты болып тағайындалды. Бұл қызметтен түскен табыс оған Париж университетінде оқуға мүмкіндік берді, онда ол 1520 жылы өнер магистрі атанды. Мартин Лютердің еңбектері қызу талқылаулар тудырған Парижде ол кейіннен қорғайтын нанымдарымен алғаш танысты. XVI ғасырдың дінтанушысы Александр Алестің сөзіне қарағанда, Гамильтон кейіннен Лёвенге барып, 1521 жылы штаб-пәтері орналасқан Эразмның даңқына тартылды.

Сот және өлім жазасы

Соңында, оны архиепископ төрағалық еткен епископтар мен дін қызметкерлерінің кеңесіне шақырды. Қарсы айыптамалардың саны он үш болды, жетісі 1521 жылы Мартин Лютердің Киелі кітапты зерттеуі мен үйретуін алғашқы теологиялық тұрғыда баяндаған Филип Меланхтонның "Loci Communes" еңбегіндегі доктриналарға негізделген. Сауал жолында Гамильтон олардың рас екеніне сенетінін айтты және кеңес оны барлық он үш айып бойынша өлім жазасына кесті. Гамильтон тұтқындалды және оған ешқандай зиян келтірмей достарына қайтарылатынына уәде берілгендіктен, әскерге тапсырылды. Бірақ, Фрайр Кэмпбеллмен пікір алмасып болғаннан кейін, кеңес оны Сент-Эндрюс қаласындағы Сент-Сальватор капелласының алдындағы кіреберісте өртеу үшін мемлекеттік билікке берді. Оның інісі мен достары құтқаруға тырыспауы үшін үкім сол күні орындалды. Ол сағат 12-ден кешкі 6-ға дейін өртте жанып, соңғы сөзі: "Ием Иса, жанымды қабыл ал!" Сол орын бүгінде Солтүстік көшесінің тас төсенішіне орнатылған оның әріптерінің монограммасымен белгіленген. Бұл Шотландиядағы реформация дәуірін қамтыды.

Кэтрин Гамильтон

Патриктің қарындасы Кэтрин Гамильтон Данбар қамалының капитанының әйелі болған, сонымен қатар, берілген протестант еді. 1539 жылдың наурыз айында ол өзінің сенімдері үшін Бервик-апон-Твидке жер аударылды. Ол бұрын Англияда болып, королева Джейн Сеймурмен кездескен. Тарихшы Джон Споттисвудтың мәлімдемесіне сәйкес, Кэтрин 1534 жылы Холирудхауста Джеймс V патша алдында діннен тайғана үшін сотталды, ал оның тағы бір ағасы, Ливингстонның Джеймс Гамильтоны қашып кетті. Патша оның прокурорға берген қысқа жауабындағы нық сеніміне таң қалды. Ол күліп, жеке сөйлесіп, оны сенімінен бас тартуға көндірді. Басқа айыпталушылар да уақытша өз сөздерінен бас тартты. Рона Манро Кэтрин туралы пьеса жазды, онда Патрик екінші рөлде ойнады, және ол 2024 жылы гастрольдік сапарларда қойылды.