Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әл Дамун (الدامون, al Dâmûn) – 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде тұрғындары қоныс аударған, Акра қаласынан орналасқан палестиналық араб ауылы. 1945 жылы ауылда 1310 адам тұрған, олардың көпшілігі мұсылман, ал қалғаны христиан. Әл Дамун әл Наамин өзенімен (Белус өзені) шектесетін, ауыл тұрғындары оны суару және орнатылған құдықтардан ішуге пайдаланған. Бұл Рим дәуірінде белгілі болған Төменгі Галилеядағы Дамун ауылы болуы мүмкін. Әл Дамун 11-шы ғасырдағы араб және парсы деректерінде еске алынған. Жергілікті дәстүр бойынша, ауылда Құранда екі рет аталған Зұл-Кифл пайғамбардың қабірі орналасқан. Ислам дәстүрі қабірдің Наджаф маңындағы әл-Кифльде немесе Наблус маңындағы Кифль-Харесте екенін мәлімдесе де, 1047 жылы бұл аймаққа келген Насир Хусраул: «Мен Дамундағы кішкентай үңгірге жеттім, онда зиярат еттім, себебі ол Зұл-Кифлдің қабірі деп айтылады» деп жазған. Әл Дамун 1099 жылы Левантты басып алған кезде крестшілер тарапынан жаулап алынып, олар оны «Дамар» немесе «Дамор» деп атаған; және 1187 жылы Сұлтан Саладин басшылығымен Әйюбидтер басып алған Палестинаның көп бөлігінен өзгеше, бұл ауыл олардың қолында қалды. Ол 1283 жылы Акрадағы крестшілер мен Мамлюктер арасындағы худна (келісім) келісімінде крестшілердің иелігінің бір бөлігі ретінде көрсетілген.
Al Damun (الدامون, al Dâmûn), was a Palestinian Arab village located from the city of Acre that was depopulated during 1948 Arab Israeli war. In 1945, the village had 1,310 inhabitants, most of whom were Muslim and the remainder Christians. Al Damun bordered the al Na'amin River (Belus River), which the village's inhabitants used as a source of irrigation and drinking water from installed wells. It might be the village Damun in lower Galilee, noted in Roman times. Al Damun is mentioned in early Arab and Persian sources from the 11th century CE. Local tradition identified the village as containing the tomb of the prophet Dhul Kifl, who is mentioned in the Qur'an twice. Despite Islamic tradition claiming the tomb to be in al Kifl near Najaf or Kifl Hares near Nablus, Nasir Khusrawl, who visited the region in 1047, wrote "I reached a small cave, which is in Damun where I performed the ziyarat too, for it is said to be the tomb of Dhul Kifl." Al Damun was captured by the Crusaders, who referred to it as "Damar" or "Damor", during their invasion of the Levant in 1099; and it remained in their hands unlike most of Palestine, which was conquered by the Ayyubidss under Sultan Saladin in 1187. It was mentioned as part of the Crusaders' domain in the hudna (truce agreement) between the Acre based Crusaders and the Mamluks under Sultan al Mansur Qalawun in 1283.
Осман империясы
Әл-Дамун, Палестинаның қалған бөлігі сияқты, 1517 жылы Осман империясына қосылды. 1596 жылғы халық санауында ауыл Акка Нахиясында (Акканың кіші ауданы), Сафед Санжағының (Сафед ауданы) құрамында орналасқан. Халықтың құрамында 33 шаңырақ және екі жалғыз ер адам болды, барлығы мұсылман. Тұрғындар бидай, арпа, жеміс ағаштары, мақта, ешкілер мен ара уларына 20% мөлшерінде белгілі бір салық төледі, сонымен қатар "кездейсоқ кірістер" де болды; жалпы кіріс 6,045 акче құрады. 18 ғасырдың соңына дейін ауылды араб Зайдани тайпасы басқарды, ол шейх Захир әл-Умардың жорықтары арқылы Ғалилеяда маңызға ие болды. Пьер Жакотиннің 1799 жылғы Наполеон жорығынан жасалған картасында бұл жер Дамун деп белгіленген. 1875 жылы Әл-Дамун гүлденген, шамамен 800 тұрғыны болды, олардың көп бөлігі мұсылман және екі мешіт салынған. Дхул Кифлдің бейіті болуы мүмкін, сонымен қатар жақын төбеде шейх Абдаллаға арналған қасиетті орын да болды. 1886 жылы Осман империясы ұлдарға арналған бастауыш мектеп ашты. 1887 жылға қарайғы халық тізімінде Х. Эд-Дамунда 725 тұрғын болды, барлығы мұсылман.
Al Damun, like the rest of Palestine, was incorporated into the Ottoman Empire in 1517, and in the census of 1596 the village was located in the Akka Nahiya (Subdistrict of Acre), part of the Safad Sanjak (District of Safed). The population consisted of 33 households and two bachelors, all Muslim. The inhabitants paid a fixed tax rate of 20% on wheat, barley, fruit trees, cotton, goats and beehives, in addition to "occasional revenues"; total revenue was 6,045 akçe. Until the late 18th century the village was ruled by the Arab Zaydani clan, which rose to prominence in the Galilee through the campaigns of Sheikh Zahir al Umar. A map by Pierre Jacotin from Napoleon's invasion of 1799 showed the place, named as Damoun. In 1875, al Damun was prosperous and had roughly 800, mostly Muslim inhabitants and two mosques. In addition to the possible tomb of Dhul Kifl, there was a shrine dedicated to a certain Sheikh Abdallah on an adjacent hill. An elementary school for boys was founded by the Ottomans in 1886. A population list from about 1887 showed that Kh. ed Damun had about 725 inhabitants; all Muslims.
Британдық мандат
1922 жылы Палестинада халық санағы кезінде әл-Дамунның халқы 727 адамды құрады, оның 687-сі мұсылман, ал 40-ы христиан болды. Барлық христиандар римдік католиктер еді. 1931 жылғы санақта халық саны 917-ге дейін өсті: 870 мұсылман және 47 христиан, олар 183 үйde тұрды. 20-шы ғасырдың басында әл-Дамунның үйлері бір жол бойында орналасқан еді, ал 1935 жылдан бастап тұрғындар оларды темірбетоннан салуға кірісті. Тұрғындар ішетін суын жақын жердегі бұлақтардан алды және егістіктерін Наамин өзенінен суарды. Олар сондай-ақ, қосалқы шаруашылықпен айналысты, әсіресе эспарто шөбінен төсеніштер мен себеттер тоқыды. Әл-Дамунның негізгі егіндері бидай, сорго, арпа және зәйтүн болды, бірақ ол қарбыз бен қауынға да әйгілі болды. Ресми жер және халық санағына сәйкес, ауылдың жалпы жер ауданы 20 357 дунамды құрады, ал 111 дунамы салынған (қалалық) жерлер еді. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысына дейін Хагана Палестинаның барлық ауылдары туралы мәліметтерді сақтап келді. 1947 жылғы әл-Дамунға қатысты жазбада Палестиналық ұлтшыл қозғалысқа қатысы бар деген күдікпен 25 адам тізілген. 1948 жылдың сәуір айында Хагананың хабарлауынша, жергілікті ірі жер иесі Садық Караманның ұлы жергілікті АЛА гарнизонына 5000 фунт стерлинг төлеп, ауылды 1948 жылғы Палестина соғысына араластырудан сақтауға тырысқан.
At the time of the 1922 census of Palestine, al Damun had a population of 727, of whom 687 were Muslims and 40 were Christians. All the Christians were Roman Catholic. The population increased in the 1931 census to 917: 870 Muslims and 47 Christians, living in 183 houses. At the beginning of the 20th century al Damun's houses were clustered along one road, and starting in 1935 the residents started to build them with reinforced concrete. The inhabitants drew their drinking water from nearby springs and irrigated some of their crops from the Na'amin River. They also engaged in allied activities, particularly plaiting mats and baskets from esparto grass. The chief crops of al Damun were wheat, sorghum, barley, and olives, but it was also well known for its watermelons and cantaloupes. The village's total land area was 20,357 dunams of land according to an official land and population survey. while 111 dunams were built up (urban) land. Before the 1948 Arab Israeli War the Haganah kept files on all the Palestinian villages. The 1947 entry for al Damun listed 25 individuals suspected of involvement with the Palestinian nationalist movement. In April 1948 Haganah reports say that the son of the main local land owner, Sadiq Karaman, paid the local ALA garrison P£5000 to leave, presumably in an attempt to keep the village from getting involved with the hostilities in the 1948 Palestine war.
Израиль
Декель операциясының бірінші кезеңінде Галилеяның орталық бөлігінде Израильдің алғашқы табыстарынан кейін, Хагананың Шева бригадасының бөлімшелері батысқа қарай жылжып, 1948 жылдың 15-16 шілдесінде операцияның екінші кезеңінде әл-Дамун және басқа араб елді мекендерін басып алды. Дегенмен, палестиналық тарихшы Ареф әл-Ареф оның басып алынуын 1948 жылдың мамыр айында, Акра түскеннен кейін болғанын айтады. Израиль тарихшысы Бенни Моррис тұрғындардың Акра мен Назарет түскеннен кейін көңілдері құлап, ауылға шабуыл жасалмас бұрынғы бомбалау кезінде қашқандарын мәлімдеді. Қалған тұрғындары жер аударылды, ал әл-Дамунның өзі екі тарихшының айтуынша толығымен қиратылды. 1992 жылы палестиналық тарихшы Уәлид Халидидің сөзіне қарағанда, қазіргі күні бұл жер "тікен, кактус, зәйтүн ағаштары мен қарағайларға толы. Айналасына тас және бетон қирандылары шашырап жатыр. Бұрынғыда судың басты көзін қорғап, ағысын реттеген құрылыс күтімсіз қалғандықтан бірнеше жерде құлап жатыр. Қабірстан әлі сақталған, бірақ бірнеше қабір тастары құлап жатыр".
After the initial Israeli successes in the central Galilee during the first stage of Operation Dekel, units of the Haganah's Sheva Brigade moved westward and captured al Damun, among other Arab localities, in the second stage of the operation on July 15–16, 1948. However, Palestinian historian, Aref al Aref, dates its capture earlier in May 1948, following the fall of Acre. Israeli historian Benny Morris said that inhabitants were demoralized by the fall of Acre and then Nazareth, and so fled during the bombardment that preceded the attack on the village. The remaining residents were expelled and al Damun itself was completely destroyed according to both historians. According to Palestinian historian Walid Khalidi in 1992, the site was "overgrown with thorns, cacti, olive trees, and pines. Stone and concrete rubble is scattered around it. The structure that formerly protected the central water source and regulated its flow stands untended and is collapsing in several places. The cemetery is extant, although the markers over a few graves are collapsing."