Кіріспе

Лубия (لوبيا "бұршақ"), кейде Лубия, Лубие және Лубие деп аталады, Тибериядан он шақырым батыста орналасқан палестиналық араб қаласы, 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде Израиль тарапынан басылып алынып, қиратылды. Оның тұрғындары күштеп шығарылып, босқындарға айналды. Жақын маңдағы ауылдардың қатарында солтүстікке қарай Нимрин, солтүстік-батысқа қарай Хиттин және оңтүстікке қарай әл-Шаджара бар; Осы ауылдардың барлығы да халқынан айырылды. Крестшілер осы ауылды Лубия деп атаған, ал Хатин шайқасы алдында Саладиннің Әйюбид әскерінің серуендеу орны болған. Бұл 15 ғасырдағы көрнекті мұсылман ғалымы Әбу Бакр әл-Лубянидің туған жері, ол Дамаскіде ислам діни ғылымдарын оқытқан.

Осман дәуірі

Любия 1596 жылғы салық тізімінде Тиберияның нахиясына ("ауданға") қарасты, Осман империясы Мамлюктерден аймақты басып алғаннан кейін бірнеше он жыл өткен соң. Оның халқы 182 үй шаруасы және 32 жалғыз еркек, шамамен 1177 адамды құрады; барлығы мұсылман. Ауыл ешкілерге, ара уларына және зәйтүн басуға салық төлеуге міндетті болды, бірақ түсімнің көп бөлігі (45 000 акче) белгілі бір сома ретінде төленді. Жалпы салықтар 46 700 акчеге жетті. 1743 жылы Дамаск әкімі, Осман пашасы Сүлеймен Паша әл-Азм, Галілеяның бүлікші араб билеушісі Захир әл-Омармен кездесуге бара жатқанда ауылда қайтыс болды. Любия, Хан Любия орналасқан жерге жақын, бұл орта ғасырларда керуен сарай болған болуы мүмкін. 19 ғасырдың басында Джеймс Силк Бэкингем Любияны биік төбедегі өте үлкен ауыл деп сипаттады. Палестинаға саяхат еткен швейцариялық саяхатшы Жоханн Людвиг Буркхардт ауылды "Луби" деп атады және ауылдың жазығын жабайы артишоктар жапқандығын байқады. Марк Твен 1869 жылғы "Шетелдегі Надандықтар" атты саяхат кітабында былай деп жазды: "Біз Дамаскіден Иерусалимге және Мысырға созылған үлкен керуен жолымен бейбіт түрде жол тарттық, Лубия және басқа да сириялық кішкентай елді мекендерден өттік, олар тікелей төбелер мен қаптардың басына орналасқан және алып кактустармен қоршалған". 1875 жылы француз зерттеушісі Виктор Герин Лубие деп аталған ауылды аралап, онда 700 тұрғыны бар екенін анықтады. Ол сондай-ақ: "Шығыс-батыс бағытында орташа өлшемді кесілген тастардан салынған үй, бұрын христиан шіркеуі үшін пайдаланылған ескі материалдардан салынған сияқты, осы жерде орналасқан" деп атап өтті. Сол ғасырдың соңында ауылдың тастан салынғандығы және әктас төбесінде орналасқандығы туралы мәлімделді. Онда 400-ден 700-ге дейін адам тұрып, зәйтүн және инжір ағаштарын өсірген. 1887 жылғы халық санағында Любиеде шамамен 2730 тұрғын болды; барлығы мұсылман. 1895 жылы бастауыш мектеп ашылды және 1923 жылдан 1947 жылға дейін Палестинадағы Британдық Мандат кезеңіне дейін пайдаланылды.

Британдық мандат дәуірі

1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында халық саны 1712 адамды құрады; 1705 мұсылман, төрт христиан және үш друз. 1931 жылғы санақта халық саны 1850-ге өсті; 1849 мұсылман және бір христиан, барлығы 405 үйде тұрды. Осы кезеңде Любия Тиберия округінің екінші ірі ауылы болды. Палестина үкіметінің ауылдық статистикасына сәйкес, 1945 жылы Любияда 2350 адам тұрды, барлығы мұсылман. Ауылдың барлық тұрғындары мұсылман болды. Жердің жалпы ауданы 39 629 дунамды құрады, ал құрылыспен жабдықталған жердің ауданы 210 дунамды құрады.

Израильдің басып алуы

1948 жылғы Араб-Израиль соғысының басталған кезде Лубяны жергілікті еріктілер тобы қорғады. Ауылдық күштер еврей жасақтарымен үнемі ұсақ шайқастар жүргізіп тұрды, олар кейін Израиль армиясына айналды. Ауылға жасалған алғашқы израильдік шабуыл 1948 жылдың 20 қаңтарында болды, ол жақын орналасқан Туранға жасалған шабуылмен үйлестірілді, нәтижесінде бір Лубя тұрғыны қаза тапты. 24 ақпанда жергілікті жауынгерлер мен Араб Азаттық Армиясының (ААА) мүшелері ауылдың шетінде еврей керуенін қоршап, бірнеше жарақаттыларға, соның ішінде бір жауынгерге залал келтірді. Наурыз айының басында израильдік күштер Тиберия мен Шаджара ауылы арасындағы бағытты жасауға тырысты, бұл үшін Лубяға шабуыл жасау қажет болды. Шабуыл кезінде жауынгерлер израильдіктерді кері шегіндіріп, жеті адамды өлтірді, ал өздері алты адамды жоғалтты. ААА 10 маусымда еврейлердің Сейера қаласына шабуыл жасады, сол кезде Лубя жауынгерлері мен израильдік күштер арасында бітім туралы келіссөздер жүргізіліп жатқан еді. 16 шілдеде бітім мерзімі аяқталғаннан кейін Израиль «Декель» операциясын бастады, оның басында Назарет қаласын басып алды. Израильдің Лави қаласы Лубя жерінде, ауыл орнының солтүстік-шығысында салынды. 1990 жылдары Лубя туралы екі кітап жарық көрді, біріншісін Ибрагим Яхья Аль Шахаби Бирзейт университетінің қолдауымен жазды, ал екінші кітап 1995 жылы Данияда Махмуд Исса жариялады.

Демография

Ауыл халқының саны тарихы бойында күрт өсіп, азайды; 1596 жылы Любияда 1177 адам тұрды, ал 19 ғасырдың басында шамамен 400-700-ге дейін төмендеді. Ауыл тұрғындарының көп бөлігі ислам дінін ұстанды. 1948 жылдан кейін көптеген босқындар Ливандағы Уэвель босқындар лагерінде, сондай-ақ Ливан, Иордания және Сирияның басқа жерлерінде тұрды. Бірнеше жүз адам Израильде қалды, олар алдымен Кафр-Канада қоныстанды. 1983 жылы ПЛО Ливаннан кеткеннен кейін және Сабра мен Шатила трагедиясынан соң, көптеген Любия босқындары Ливаннан Еуропаға эмиграциялады. 2003 жылға қарай Дания, Швеция және Германияда шамамен 2000 адам өмір сүрді.