Египет патшайымы Клеопатра V: өмірі, Птолемей XII әйелі, Береника IV анасы және Клеопатра VII-нің болу мүмкіндігі. Тарихы мен әрекеттері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Птолемей патшасының Мысыр патшасы Клеопатра V Трифена
Ptolemaic Queen of Egypt
Cleopatra V Tryphaena
Клеопатра V (Κλεοπάτρα Τρύφαινα; шамамен б.з.б. 69–68 немесе б.з.б. 57 жылы қайтыс болған) – Мысырдың Птолемей патшасы болған. Ол Птолемей XII-нің әйелі екені анық. Оның жалғыз белгілі баласы IV Береника, бірақ ол, Клеопатра VII-нің анасы болуы мүмкін. Клеопатра VII б.з.б. 69 жылы дүниеге келген кезде қайтыс болған-болмағаны немесе Птолемей XII-нің Римге саяси жер аударылуы кезінде б.з.б. 58–57 жылдары Птолемей Мысырын Береника IV-пен бірге билеген Клеопатра VI немесе оның қызы болған-болмағаны белгісіз. Б.з.б. 57 жылдан кейін Клеопатра V туралы жазба деректер жоқ, екі жылдан кейін Береника IV-ті Птолемей XII құлатты және оның тағын Римнің әскери көмегімен қалпына келтірді.
Cleopatra V (Κλεοπάτρα Τρύφαινα; died c. 69–68 BC or c. 57 BC) was a Ptolemaic Queen of Egypt. She is the only surely attested wife of Ptolemy XII. Her only known child is Berenice IV, but she was also probably the mother of Cleopatra VII. It is unclear if she died around the time of Cleopatra VII's birth in 69 BC, or if it was her or a daughter named Cleopatra VI who co ruled Ptolemaic Egypt with Berenice IV in 58–57 BC during the political exile of Ptolemy XII to Rome. No written records about Cleopatra V exist after 57 BC and two years later Berenice IV was overthrown by Ptolemy XII, his throne restored with Roman military aid.
Туған жері мен неке
Бастапқы материалдардың нашарлығына байланысты Клеопатра V Птолемей әулетінің өте сирек кездесетін мүшесі болып табылады. Оның туралы белгілі бірнеше факт қана мәлім. Оның өмірінің көптеген аспектілері даулы теориялардың нысаны болып табылады. Барлық ежелгі деректерде оған Трифана деген лақап ат берілген. Ол бұл есімді таққа отырғанға дейін, дәстүрлі патшалық Клеопатра есімін қабылдаған кезде алған болуы мүмкін. Кейбір қазіргі мамандандырылған әдебиеттерде Клеопатра Трифена, Птолемей XII-нің әйелі, Клеопатра VI деп аталады. Классикалық антикалық тарихшы Вернер Хусс оны Клеопатра VII Трифана деп атайды. Клеопатра V-нің туғандығы туралы жазба жоқ. Ол Птолемей IX-тың заңды немесе заңсыз қызы, немесе Птолемей X-тың заңды қызы болуы мүмкін. 88 ж.б.д., Птолемей X Александр әйелі Береника III және қызымен бірге Египеттен қашқан. Клеопатра Трифена осы аты аталмаған қызы болуы мүмкін. Клеопатра V алғаш рет 79 ж.б.д. екі папируста айтылады. Осы папирустардың бірі 79 жылдың 17 қаңтарына жатады. Сол жылы ол Египет патшасы Птолемей XII-ге үйленді. Олар theoí Philopátores kai Philádelphoi (әке, бауыр және қарындасқа құдайлар) деп құдайлық құрметке ие болды. Клеопатраның египеттік лақаптары, негізінен Эдфу мен Филаларда кездеседі, олар: Раның қызы, Әйел билеуші және Екі Жердің иесі.
Because of the poor body of source material Cleopatra V is a very obscure member of the Ptolemaic dynasty. Only a few ascertained facts about her are known. Many aspects of her life are the subject of controversial theories. In all known ancient sources she is given the byname Tryphaena. She may have borne this name before accession to the throne when she assumed the traditional royal name Cleopatra. In some modern specialist literature Cleopatra Tryphaena, wife of Ptolemy XII, is referred to as Cleopatra VI. The historian of classical antiquity Werner Huß refers to her as Cleopatra VII Tryphaena. The parentage of Cleopatra V is not recorded. She may have been a legitimate or illegitimate daughter of Ptolemy IX or the legitimate daughter of Ptolemy X. It is mentioned that in 88 BC, Ptolemy X Alexander fled Egypt with his wife Berenice III and his daughter. Cleopatra Tryphaena might be this unnamed daughter. Cleopatra V is first mentioned in 79 BC in two papyri. One of these papyri dates from January 17, 79 BC. In that year she married Ptolemy XII, king of Egypt. They received divine worship as theoí Philopátores kai Philádelphoi (father , brother and sister loving gods). Cleopatra’s Egyptian titles, found primarily at Edfu and Philae, include Daughter of Re, Female Ruler, and Mistress of Two Lands.
Өлім және жеке тұлға
Клеопатра V қанша уақыт өмір сүргені және тарихи жазбаларда Клеопатра Трифенаның қай атауларымен сәйкес келетіні белгісіз, себебі Птолемейлерді ажырату үшін қолданылатын нөмірлеу – қазіргі заманғы ойлап табу. Клеопатра VII дүниеге келген шамада (б.з.д. 69 ж.) Клеопатра Трифена V із-жайсыз жоғалып кетті: оның есімі ескерткіштер мен папирустардан бірте-бірте жоғала бастады, ал б.з.д. 69 жылғы Птолемей XII-ге тиесілі папируста оның есімі еске алынбаған, бірақ ол тірі болса, әрине, еске алынар еді. Кейбір мәліметтерге сүйенсек, Клеопатра б.з.д. 69 жылы қайтыс болған болуы мүмкін – босанғанда немесе кісі қолынан өлген болуы мүмкін. Егер ол осылай ертерек қайтыс болса, онда Птолемей XII-нің қуылғаннан кейін, 58 және 57 жылдары Мысырды IV Береникамен бірге билеген Клеопатра Трифена оның қызы болуы керек, ал ол шамамен 57 жылы қайтыс болған. Бұл пікірді Порфирий де қолдайды. Алайда, Эдфу ғибадатханасындағы б.з.д. 5 желтоқсан, 57 жылғы жазуда Клеопатра Трифенаның есімі Птолемей XII-нің есімімен бірге жазылған (бірақ ол сол кезде Мысырда болмаған), бұл оның патшаның әйелі екенін, қызы емес екенін көрсетеді және егер Птолемей XII-нің әйелі он екі жыл бұрын қайтыс болса, мұндай жағдай болуы мүмкін емес еді. Сондықтан, кейбір, бірақ барлық емес, қазіргі заманғы тарихшылар Клеопатра V пен Клеопатра VI Трифена – бір адам деп санайды және оның шамамен 57 жылға дейін өмір сүргенін айтады. Бұл Страбонның Птолемей XII-нің үш қызы болғанын айтуымен үйлеседі: оларды патшаның қыздары ретінде IV Береника, VII Клеопатра және IV Арсиноя деп анықтауға болады, сондықтан Клеопатра VI-ға орын қалмайды. Клеопатра V, әлде Клеопатра VII-нің анасы болған. Майкл Грант «жалпы алғанда» Клеопатра V-нің Клеопатра VII-нің анасы болуы ықтимал деген қорытындыға келді, егер Клеопатра VII заңды емес туған болса, оның «көптеген римдік жауы оны әлемге жариялар еді» деді. Ол сондай-ақ, Клеопатра VII-ні Птолемей XII-нің екінші әйелінен Клеопатра V тірі болғанда туған деп болжауды жоққа шығаруымыз керек, егер бұл белгісіз екінші әйел Клеопатра VII-нің анасы болса және кейін «заңды патшазада» деп жарияланса, Клеопатра VII әлі де заңды емес деп есептелер еді және «оның римдік жаулары осы мүмкіндікті пайдаланар еді». Дуэн В. Роллер Клеопатраның жартылай македондық грек, жартылай египеттік әйелдің қызы болуы мүмкін екенін болжайды, ол Птахқа табынушы дін қызметкерлері отбасына жататын және «техникалық тұрғыдан заңды емес» (бірақ ол Клеопатраның тегіне қарамастан, грек Птолемей мұрасын ең бағалы деп санайды), бірақ егер бұл белгісіз әйел Клеопатраның анасы болмаса, онда Клеопатра V оның анасы болады. Оның аргументтерінің бірі Страбонның Птолемей XII-нің үш қызы болғанын, ал Береника ғана заңды екенін айтуына негізделген. Бірақ Грант атап өткендей, Клеопатра VII-ге қарсы барлық шабуылдардың ішінде оның заңды емес екендігі туралы ешқандай айтылмаған, және бұл туралы тек Страбон кездейсоқ айтқан. Көптеген ғалымдар Береника IV-нің Клеопатра V-нің қызы болғанына келіседі. Птолемей XII-нің басқа әйелі Клеопатра VII-нің кіші інілері мен қарындастарының, яғни IV Арсиноя, XIII Птолемей және XIV Птолемейдің анасы болуы мүмкін. Алайда, Кристофер Беннет Клеопатра V-нің Птолемей XII-нің барлық балаларының анасы болғанын айтады. Б.з.д. 55 жылы, римдік әскери көмекпен Мысырға оралғаннан кейін, Птолемей XII өзінің қарсыласы IV Берениканы тақтан тайдырғаны үшін өлім жазасына кесті.
It is unclear how long Cleopatra V lived, and with which mentions of Cleopatra Tryphaena in the historical record she should be identified, as the numbering used to distinguish the Ptolemies is a modern invention. Cleopatra Tryphaena V vanished around the time Cleopatra VII was born (69 BC): her name begins to disappear from monuments and papyri, and there is a papyrus of Ptolemy XII from 69 BC that does not mention her but would be expected to do so had she still been alive. There is some indication that Cleopatra may have died in 69 BC — she may have died in childbirth or was possibly murdered. Should she really have died that early, then the Cleopatra Tryphaena who is mentioned — after the expulsion of Ptolemy XII — as co ruler of Egypt (together with Berenice IV) in 58 and 57 BC, and died around 57 BC, must be her daughter, numbered by some historians as Cleopatra VI Tryphaena. This is also supported by Porphyry. On the other hand, there is a dedication on the Temple of Edfu from December 5, 57 BC that inscribes Cleopatra Tryphaena's name alongside Ptolemy XII's (who however was not present in Egypt at that time), which would have meant the king's wife rather than daughter and would be unlikely had Ptolemy XII's wife really died already twelve years earlier. Thus some, though not all, modern historians consider Cleopatra V to be identical with the purported Cleopatra VI Tryphaena, and have her living to c. 57 BC. This would comport with the account by Strabo, who reports Ptolemy XII to have had only three daughters; these can reliably be identified as Berenice IV, Cleopatra VII, and Arsinoe IV as the king's daughters, so that there would not be left any room for a Cleopatra VI. Cleopatra V was probably the mother of Cleopatra VII. Michael Grant comes to the conclusion that "on the whole" it seems most likely Cleopatra V was the mother of Cleopatra VII, noting that had Cleopatra VII been illegitimate, her "numerous Roman enemies would have revealed this to the world." He continues we should rule out the hypothesis Cleopatra VII was conceived by Ptolemy XII's second wife to be while Cleopatra V was on the scene, and that if this unknown second wife would have been Cleopatra VII's mother and later made "queen legitimized", Cleopatra VII would still have been considered a bastard and "her Roman foes would not have missed the hint." Duane W. Roller speculates that Cleopatra could have been the daughter of a theoretical half Macedonian Greek, half Egyptian woman belonging to a family of priests dedicated to Ptah and was "only technically illegitimate" (however, he contends that whatever Cleopatra's ancestry, she valued her Greek Ptolemaic heritage the most), but notes if this unknown woman was not Cleopatra's mother, then Cleopatra V would be her mother. Part of his argument is based on Strabo's mention of Ptolemy XII's having only three daughters, Berenice being the only legitimate one. But as Grant notes that, of all the attacks on Cleopatra VII, her being illegitimate is not among them, and that it is only mentioned in a casual statement by Strabo. Most scholars agree that Berenice IV was a daughter of Cleopatra V. A different wife of Ptolemy XII may have been the mother of the younger siblings of Cleopatra VII, that is Arsinoe IV, Ptolemy XIII and Ptolemy XIV. However, Christopher Bennett thinks that Cleopatra V was the mother of all known children of Ptolemy XII. In 55 BC, upon his return to Egypt from exile with Roman military aid, Ptolemy XII had his rival daughter Berenice IV executed for usurping his throne.