Кіріспе
Діни лауазым. Христиан шіркеулерінде епископтық басқару жүйесінде митрополит епископтың дәрежесі немесе жай ғана митрополит (көнеше ескірген түрі: метрополит) епархиялық епископқа немесе метрополияның архиепискобына тиесілі. Алғашқыда бұл термин тарихи Рим провинциясының бас қаласының епискобын білдірген, оның провинциядағы басқа епископтарға қатысты билігі Никея соборының бірінші жиынында (325 ж.) мойындалған. Провинция астанасы болған митрополит, кейіннен "суфраган епископтар" деп аталған епископтарға қарағанда белгілі бір құқықтарға ие болды. Митрополит термині ұқсас мағынада шіркеулік провинцияның бас епископтық орынына (митрополиттік орын) жататын епископты да білдіруі мүмкін. Мұндай митрополиттік орынның басшысы архиепископ дәрежесіне ие және осы шіркеулік провинцияның митрополит архиепискобы деп аталады. Митрополит (архиепископтар) өздерінің шіркеулік провинциясы епископтарының синодтарына төрағалық етеді, ал канондық құқық пен дәстүр оларға ерекше жеңілдіктер береді. Кейбір шіркеулерде, мысалы Грекия шіркеуінде, метрополия барлық епископтық орынға берілетін лауазым. Олардың епископтарының барлығы митрополит деп аталады, ал архиепископ атағы тек басшыға ғана арналған.
In Christian churches with episcopal polity, the rank of metropolitan bishop, or simply metropolitan (alternative obsolete form: metropolite), pertains to the diocesan bishop or archbishop of a metropolis. Originally, the term referred to the bishop of the chief city of a historical Roman province, whose authority in relation to the other bishops of the province was recognized by the First Council of Nicaea (AD 325). The bishop of the provincial capital, the metropolitan, enjoyed certain rights over other bishops in the province, later called "suffragan bishops". The term metropolitan may refer in a similar sense to the bishop of the chief episcopal see (the "metropolitan see") of an ecclesiastical province. The head of such a metropolitan see has the rank of archbishop and is therefore called the metropolitan archbishop of the ecclesiastical province. Metropolitan (arch)bishops preside over synods of the bishops of their ecclesiastical province, and canon law and tradition grant them special privileges. In some churches, such as the Church of Greece, a metropolis is a rank granted to all episcopal sees. Their bishops are all called metropolitans, the title of archbishop being reserved for the primate.
Патриархалды немесе ірі архиепископтық шіркеулер ішінде
Шығыс католик шіркеулерінде патриарх басшылық етсе, шіркеу провинцияларына жауапты митрополиттер Латын шіркеуіндегі митрополиттермен салыстырылатын лауазымға ие. Айырмашылықтарының бірі – патриархаттың аумағындағы Шығыс католик митрополиттері патриарх тарапынан бекітіліп, таққа отырғызылады. Патриарх сондай-ақ оның шіркеуінің құрамындағы, бірақ осы аумақтан тыс жерлердегі митрополиттерді бекітуге және таққа отырғызуға құқылы. Сол сияқты, митрополит өзінің провинциясының епископтарын бекітуге және таққа отырғызуға құқылы. Митрополит өзінің провинциясында өткізілетін діни қызметтерде еске алынуға тиіс. Бас архиепископ – патриархаттық мәртебесі жоқ, автономды Шығыс шіркеуін басқаратын белгілі бір епархияның митрополиті ретінде анықталады. Мұндай шіркеудің канондық құқығы патриархаттық шіркеудің құқығынан шамалы ғана ерекшеленеді. Бас архиепископтық шіркеулерде митрополит епископтар басқаратын шіркеу провинциялары болуы мүмкін.
Өздерінің жеке шіркеулерінің басшылары ретінде
Сонымен қатар, бір провинциядан тұратын және митрополит басқаратын автономды Шығыс католик шіркеулері бар. Осындай митрополиттер Пападан паллийді митрополиттік билігінің белгісі және шіркеуінің Папамен толық бірлікте екендігінің нышаны ретінде алуға тиіс, және оны алғаннан кейін ғана Иерархтар кеңесін шақырып, өздерінің автономды шіркеуінің епископтарын қадағалай алады. Ол өз автономды шіркеуінде епископтарды қадағалап, таққа отырғызуға құқылы, ал оның есімі литургияда Папаның есімінен кейін дереу айтылуға тиіс.
Шығыс православие шіркеуі
Шығыс православие шіркеуінде митрополит атағы дәреже және юрисдикция тұрғысынан әртүрлі қолданылады. Дәреже тұрғысынан, кейбір Шығыс православие шіркеулерінде митрополиттер архиепископтардан жоғары тұрады, ал басқаларында бұл рет кері болады. Патриархаттық дәрежеден төменгі автокефальді Шығыс православие шіркеулерінің басшылары әдетте архиепископтар деп аталады. Грек православие шіркеулерінде архиепископтар митрополиттерден жоғары тұрады. Керісінше, кейбір славян православие шіркеулерінде (орыс православие, болгар православие) және румын православие шіркеуінде митрополиттер архиепископтардан жоғары тұрады, ал бұл атау маңызды аймақтық немесе тарихи орындарға беріледі. Юрисдикция тұрғысынан, Шығыс православие шіркеуінде митрополиттердің екі негізгі түрі бар: өз діни провинцияларына нақты юрисдикциясы бар митрополиттер және іс жүзінде тек митрополиттің құрметті атағын иеленген, өз епархиясынан тыс юрисдикциясы жоқ епархиялық епископтар. Кейбір Шығыс православие шіркеулерінде митрополиттер шіркеу әкімшілігінің орта (аймақтық) деңгейінде жұмыс істейді. Румын православие шіркеуінде өздерінің епископтар синодтарының төрағалары болып табылатын алты аймақтық митрополит бар, олардың ерекше міндеттері мен артықшылықтары бар. Мысалы, Ольтения митрополиті төрт епархияға қатысты аймақтық юрисдикцияға ие. Ал, кейбір Шығыс православие шіркеулерінде митрополит атағы тек құрметті болып табылады, ерекше немесе қосымша юрисдикциясы жоқ. Серб православие шіркеуінде митрополиттің құрметті атағы кейбір маңызды тарихи епархиялардың епархиялық епископтарына беріледі (Серб православие шіркеуінің Конституциясының 14-бабы). Мысалы, Черногория және Литорал епархиясының епархиялық епискобына митрополиттің құрметті атағы беріледі, бірақ ол Черногориядағы басқа епархиялық епископтарға юрисдикцияға ие емес. Дабар Босния епархиясының епархиялық епискобына да митрополиттің құрметті атағы берілген, бірақ ол Босния және Герцеговинадағы басқа епархиялық епископтарға юрисдикцияға ие емес.
Маланкара шіркеулері
Митрополит – Маланкарадағы барлық Шығыс Православ шіркеулері қолданатын атақ. Маланкара митрополиті – Оңтүстік Үндістандағы Траванкор және Кочин үкіметі Маланкара Сирия шіркеуінің басшысына, сондай-ақ Путенкур (Жаңа Адалдық) Сирия христиандарына берген заңды атақ. Бұл атақ Траванкор патшасы мен Кочин патшасының Маланкара шіркеуінің заңды басшысына жасаған жарлығы арқылы берілді. Үндістанның Жоғарғы Соты Маланкара шіркеуі ісі бойынша шешімінде Маланкара Православ Сирия шіркеуінің осы атақты қолдануын заңдастырды. Баселиос Мар Тома Паулос II 2010 жылдың 1 қарашасында Керала штатының Парумала қаласында Шығыс Католикосы және Маланкара митрополиті болып тағайындалды. Оның басшылығымен епархияларды епархиялық митрополиттер басқарады.
Басқа шығыс мәсіхшілер
Үндістанда орналасқан Маланкара Мар Тома Сирия шіркеуінде Мар Тома деп те аталатын митрополит – шіркеудің бас және жоғарғы басшысы, ол арнайы жеңілдіктерге ие және синодтың соңғы билігі болып табылады. 2007 жылдың 28 тамызынан бастап Филиппоз Мар Хризостом аға митрополит, ал 2007 жылдың 2 қазанында Жозеф Мар Тома 21-ші Маланкара митрополиті болып орнатылды.
Англикандық
Англикан қауымында митрополит әдетте шіркеулік провинцияның (немесе епархиялар тобының) басшысы болып табылады. Бірнеше провинциясы митрополиттермен басқарылатын аз ғана англикан шіркеулерінде (атап айтқанда, Англия шіркеуі, Ирландия шіркеуі, Канаданың Англикан шіркеуі, Австралияның Англикан шіркеуі және Нигерия шіркеуі) митрополит ұлттық шіркеудің приматына немесе ең аға митрополитіне тікелей бағынады. Көптеген митрополиттер, бірақ барлығы емес, архиепископ атанады. Англияда, Ирландияда және Австралияда әр провинцияда "метрополиттік тақ" болады, оның епархиялық епископы лауазымы бойынша митрополит болып табылады (мысалы, Кентерберий және Сидней архиепископтары), ал Канадада митрополиттерді провинциялық епископтар үйі қолдағы епископтардың арасынан сайлайды. Дегенмен, 1970 жылға дейін Руперт Жері провинциясының митрополиті әрқашан Виннипег орталығындағы атаулы епархияның епископы болды. (Содан бері Руперт Жерінің тек бір епископы, Уолтер Джонс, митрополит болып сайланды).
Басқа протестанттар
Бұл атауды Үнді шығыс протестант сириялық христиандардың, мысалы, Пентикосталдық сияқты, Сенушілер Шығыс Шіркеуі қазіргі уақытта шіркеудің басты басшысы ретінде қолданады.