Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі Паллас құмқұйрығы (Syrrhaptes paradoxus) – құмқұйрықтар тұқымдасына жататын орташа және ірі құс.
Species of bird
Pallas's sandgrouse (Syrrhaptes paradoxus) is a medium to large bird in the sandgrouse family.
Атау беру
Марко Поло шамамен 1300 жылы жарық көрген "Марко Полоның саяхаттары" еңбегінде Баргерлак (түркімен тіліндегі bağırlak) деп аталатын құс туралы айтады. Бұл, әдетте, Syrrhaptes paradoxus (S. pallasii) болып саналады.
Marco Polo mentions a bird called Bargherlac (from Turkmen bağırlak) in The Travels of Marco Polo, published around 1300. This is probably Syrrhaptes paradoxus (S. pallasii).
Сипаттама
Палас құмқұйрығы ұзын, кішкентай, көгершінге ұқсас бас және мойынмен, бірақ күшті, тығыз денелі болады. Оның ұзын, сүйір қанаттары мен құйрығы бар, ал аяқтары мен саусақтары қауырсынмен жабылған. Оның қауырсыны сары-қоңыр түсті, үстінен қара жолақтармен және ақшыл құрсақпен, ал қанаттарының асты жарық. Қара құрсақ және ақшыл қанат асты бұл түрді туыс тибет құмқұйрығынан ажыратады. Палас құмқұйрығының еркегі сұр бас және кеуде, қызғылт сары бет және сұр кеуде жолағымен ерекшеленеді. Мекесінің қауырсыны аспаптырақ, және жоғарғы бөлігінде көбірек жолақтары бар болса да, кеуде жолағы жоқ. Кішкентай аяқтарында артқы саусақ жоқ, ал алдыңғы үш саусағы біріккен. Аяқтың үстіңгі жағы қауырсынмен жабылған, ал астыңғы жағы ет тәрізді төсемге ие. Аяқтың сыртқы түрі құстың аяғына қарағанда, еңкейген аяққа көбірек ұқсайды.
Pallas's sandgrouse is long with small, pigeon like head and neck, but sturdy compact body. It has long pointed wings and tail and legs and toes are feathered. Its plumage is buff coloured, barred above with a black belly patch and pale underwings. The black belly and pale underwing distinguish this species from the related Tibetan sandgrouse. The male Pallas's sandgrouse is distinguished by its grey head and breast, orange face and grey breast band. The female has duller plumage and lacks the breast band though it has more barring on the upperparts. The small feet lack a hind toe, and the three front toes are fused together. The upper surface is feathered, and the underneath has a fleshy pad. The appearance of the foot is more like a paw than an avian foot.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Орталық Азияның орташа ендіктерінде құрғақ далаларда және оған ұқсас жағдайларда көбейеді. Оның ұясы – жерге жасалған, 2–3 жасыл, жасырын өрнектермен белгіленген жұмыртқа салынған ойыс. Бұл түр жартылай көшпелі, әсіресе Қазақстан және Моңғолиядағы таралу аймағының солтүстік бөлігінен. Оңтүстікке қарай қыстауға қатысты қозғалыстың мөлшері мен қашықтығы қардың көптігіне байланысты. Паллас құмқұйрығы кейде өзінің әдеттегі көбейіп, қыстайтын аймағынан Еуропаға, тіпті Ұлыбритания мен Ирландияға дейін жатақтап келеді, онда ол көбейген жағдайлар да болды. Мұндай елеулі қозғалыстардың себептері толыққанды түсіндірілмеген, бірақ олардың жиілігі азайды, бұл батыс Сібірдің аумағының тарылуымен байланысты болуы мүмкін, себебі далалар көбірек егістікке айналуда.
This species breeds across middle latitudes of central Asia on dry steppes and similar habitats. Its nest is a ground scrape into which 2–3 greenish eggs with cryptic markings are laid. It is a partial migrant, especially from the northern parts of its range in Kazakhstan and Mongolia, but the extent and distance of the southerly winter movement depends on the amount of snowfall. Pallas's sandgrouse occasionally irrupts from its regular breeding and wintering range as a vagrant across Europe as far west as Great Britain, where it has bred, and Ireland. The reasons for these remarkable movements are not fully understood, but they have become less frequent, probably due to contraction of the western Siberian range as the steppes become more agricultural.
Диета
Тұқымдардан тұратын негізгі құрғақ диетасының салдарынан, құмқаз судың көп көлемін ішуге қажетті. Құмқаздың қанаттарының морфологиясы оған жоғары жылдамдықпен ұшуға мүмкіндік береді, тіркелген жылдамдықтарына дейін. Бірнеше мыңнан тұратын үлкен топтар таңертең және кешке су көздеріне ұшып, күніне дейін бара-келеді.
Due to their primarily dry diet of seeds, the sandgrouse needs to drink a large volume of water. The sandgrouse's wing morphology allows for fast flight with speeds up to having been recorded. Large flocks of several thousand individuals fly to watering holes at dawn and dusk making round trips of up to per day.