Кіріспе
Медициналық зерттеу: зерттеу үшін жасушалар немесе тіндердің үлгілерін алу. Биопсия – хирург, интервенциялық радиолог немесе интервенциялық кардиологпен жиі жасалатын медициналық тест. Процесс аурудың болуын немесе таралуын анықтау үшін жасушалар немесе тіндердің үлгісін алуды қамтиды. Тін патологпен микроскоп астында қарау алдында бекітіліп, кептіріледі, қалыптастырылады, кесіледі, боялады және бекітіледі; сондай-ақ химиялық талдаудан өтуі мүмкін. Егер бүкіл ісік немесе күдікті аймақ толығымен алынса, бұл процедура экзизиялық биопсия деп аталады. Инцизиялық биопсия немесе кор биопсиясы, зақым немесе ісікті толығымен алып тастамай, аномальді тіндердің бір бөлігін ғана алады. Тіннің немесе сұйықтықтың үлгісі инемен алынса, және жасушалар тіндердің гистологиялық құрылымын сақталмай алынса, бұл процедура инемен аспирациялық биопсия деп аталады. Биопсиялар көбінесе қатерлі ісік немесе қабыну процестерін анықтау үшін қолданылады.
A biopsy is a medical test commonly performed by a surgeon, an interventional radiologist, or an interventional cardiologist. The process involves the extraction of sample cells or tissues for examination to determine the presence or extent of a disease. The tissue is then fixed, dehydrated, embedded, sectioned, stained and mounted before it is generally examined under a microscope by a pathologist; it may also be analyzed chemically. When an entire lump or suspicious area is removed, the procedure is called an excisional biopsy. An incisional biopsy or core biopsy samples a portion of the abnormal tissue without attempting to remove the entire lesion or tumor. When a sample of tissue or fluid is removed with a needle in such a way that cells are removed without preserving the histological architecture of the tissue cells, the procedure is called a needle aspiration biopsy. Biopsies are most commonly performed for insight into possible cancerous or inflammatory conditions.
Тарих
Араб дәрігері Абулькасис (1013–1107) ең ерте диагностикалық биопсиялардың бірін жасаған. Ол инемен қалқанша безді тесіп, алынған материалды зерттеген.
Этимология
Биопсия термині грек тіліндегі βίος bios, "өмір" және ὄψις opsis, "көру" сөздерінен шыққан. Француз дерматологы Эрнест Беснье 1879 жылы медициналық қауымдастыққа биопсия сөзін таныстырды.
Қатерлі ісік
Қатерлі ісік күдікталғанда, әртүрлі биопсия техникаларын қолдануға болады. Экзизициялық биопсия – бүкіл зақымдануды алып тастауға жасалған әрекет. Сынаманы зерттегенде, диагноз қоюдан басқа, зақымданудың айналасындағы сау тіндердің мөлшері, сондай-ақ сынаманың хирургиялық шегі тексеріледі, ауру биопсия жасалған аймақтан тысқа тараған-тарамағанын анықтау үшін. "Таза шектер" немесе "негативті шектер" – биопсия үлгісінің жиектерінде ауру табылмайтындығын білдіреді. "Позитивті шектер" – ауру табылғанын және диагнозға байланысты кеңірек кесу қажет болуы мүмкін екенін көрсетеді. Толық алып тастау мүмкін болмаған жағдайларда, инцизиялық биопсияда тіннің бөлігі алынуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, сынама "алғыш" құрылғылар арқылы жиналады. Әртүрлі өлшемдегі инелер тінді қуыста (кор биопсиясы) алып беруге қолданылады. Кішкентай диаметрлі инелер жасушалар мен жасушалар топтарын жинайды, бұл нәзік инемен аспирациялық биопсия деп аталады. Биопсияның патологиялық зерттеуі зақымданудың қатерлі ме, әлде қатерсіз ме екенін анықтауға және қатерлі ісіктердің түрлерін ажыратуға көмектеседі. Жақсылап үлгі алуға ғана арналған биопсиядан өзгеше, патологқа хирургтың пациенттен белгілі зақымдануды жоюға тырысқанда алынған, резекция деп аталатын үлкен экзизиялық сынама түсуі мүмкін. Мысалы, патолог мастэктомия үлгісін зерттейді, тіпті егер бұрын қатерлі ісік емес сүт биопсиясы сүт қатерлі ісігінің диагнозын қойған болса да. Толық мастэктомия үлгісін зерттеу қатерлі ісіктің нақты сипатын растайды (ісіктің жіктелуі және гистологиялық "сыныптамасы") және оның таралу деңгейін анықтайды (патологиялық "сатылануы").
Сұйық биопсия
Сұйық биопсияның екі түрі бар (бұл, шын мәнінде, биопсия емес, себебі олар тінді биопсиялауды қажет етпейтін қан сынақтары): циркуляциялық ісік жасушаларын анықтау әдісі немесе жасушасыз циркуляциялық ісік ДНК сынақтары. Бұл әдістер қайта-қайта инвазивті биопсия жасаудың инвазивті емес баламасын ұсынады. Олар қатерлі ісікке емдеуді бақылау, циркуляциялық ісік жасушаларына қарсы қолда бар препараттарды сынау, қатерлі ісіктегі мутацияларды бағалау және жекелендірілген емдеу жоспарын жасау үшін қолданылады. Сонымен қатар, қатерлі ісік гетерогенді генетикалық ауру болғандықтан және тінді биопсиялау ісіктегі жылдам, динамикалық генетикалық өзгерістердің тек бір сәтін ғана көрсетеді, сұйық биопсия тінді биопсияға негізделген геномдық тестілеуге қарағанда бірнеше артықшылықтар береді. Тінді биопсиялау инвазивті, оны қайта-қайта жасауға болмайды және ісіктің өршу динамикасын және метастаздауын түсіну үшін тиімді емес. Сұйық биопсия қандағы циркуляциялық ісік жасушаларын немесе геномдық өзгерістерді анықтап, сандық және сипаттамалық мәліметтер бере алады, бұл ісіктің өршу сатысы, емдеу тиімділігі және қатерлі ісіктің метастазға таралу қаупі туралы ақпаратты ұсынады. Бұл технологиялық жетістілік дәстүрлі биопсияның орнына қайта-қайта қан сынақтары арқылы қатерлі ісікті диагностикалауға және емдеуге мүмкіндік береді. Циркуляциялық ісік жасушаларын анықтау сынақтары қазірдің өзінде қолжетімді, бірақ негізгі фармацевтикалық компаниялар әзірлеп жатқандықтан әлі сақтандырумен қамтылмаған. Бұл сынақтар циркуляциялық ісік жасушаларын (CTC) талдайды. Жеке CTC-лерді талдау нәтижесінде белок экспрессиясы және белоктың орналасуы бойынша жасуша деңгейінде жоғары гетерогендік байқалды, ал CTC-лер бастапқы биопсиядан және метастаздық ошақтардағы өзгерістерден ақпарат береді. Жасушасыз циркуляциялық ісік ДНК-сын (cfDNA) талдау циркуляциялық ісік жасушаларындағы ДНК-ға қарағанда шамамен 100 есе көп клеткадан бос ДНК бар болғандықтан, циркуляциялық ісік жасушаларын анықтау әдісінен артықшылыққа ие. 2014 жылы 24 мекемеде 15 түрлі қатерлі ісікпен ауырған 846 науқастың қанын зерттеу нәтижесінде организмде қатерлі ісік ДНК-сының бар екені анықталды. Олар метастаздық қатерлі ісікпен ауырған науқастардың 80 пайызынан және жергілікті ісікпен ауырған науқастардың 47 пайызынан ісік ДНК-сын тапты. Бұл сынақ ісіктің орналасқан жерін немесе ісік туралы басқа ақпаратты көрсетпейді. Сынақ жалған оң нәтиже берген жоқ. Мұндай сынақтар хирургиялық жолмен ісігі алынған науқастарда қатерлі жасушалардың қалдырғандығын бағау үшін де пайдалы болуы мүмкін. 30 пайызға дейін науқастарда қайталануы күтіледі, себебі кейбір ісік жасушалары қалады. Алғашқы зерттеулер кейін қайталаған науқастардың шамамен жартысын анықтады, бұл да жалған оң нәтижелерсіз. Биопсия үлгілері көбінесе аурудың себебі белгісіз немесе оның ауқымы немесе нақты сипаты күмәнді болған кезде зақымданудың бір бөлігінен алынады. Мысалы, васкулит көбінесе биопсия арқылы диагностикаланады. Бүйрек аурулары: Бүйрек функциясының өзгеруін диагностикалау үшін биопсия және флуоресценттік микроскопия маңызды. Иммунофлуоресценция айқышталған гломерулонефритті диагностикалауда маңызды рөл атқарады. Жұқпалы аурулар: Лимфа түйіндерінің ұлғаюы түрлі жұқпалы немесе аутоиммунды ауруларға байланысты болуы мүмкін. Метаболистік аурулар: Кейбір аурулар бүкіл денеге әсер етеді, бірақ оңай қол жетімді болғандықтан кейбір жерлер іріктеп биопсияланады. Амилоидоз - бұл организм тіндерінде бүлінген ақуыздардың жинақталуы. Диагноз қою үшін иіс безінен биопсия жасалады. Трансплантация: Трансплантацияланған мүшелердің биопсиясы олардың қабылданбағанын немесе трансплантацияны қажет еткен аурудың қайталанбағанын анықтау үшін жүргізіледі. Ұрықтық: Еркектердің ұрықтық қабілетін бағалау және мүмкін болатын тұқымсыздықтың себебін анықтау үшін ұрық биопсиясы қолданылады, мысалы, сперматозоид сапасы төмен болғанда, бірақ гормон деңгейі қалыпты шекте болғанда.
Биопсия жүргізілген жерлер
Сүйектер Сүйек биопсиясы – қатерлі ісік, инфекция немесе басқа да аномальді жасушалардың бар-жоғын анықтау үшін сүйек үлгілерін алу процедурасы. Сүйек биопсиясы сүйектің сыртқы қабаттарын қамтиды, ал сүйек миы биопсиясы сүйектің ішкі бөлігін қамтиды. Сүйек биопсиясы, әдетте, барлық қажетті суреттеулер жасалғаннан кейін ғана жасалуы керек. Jamshidi инесі ашық биопсия мен жұқа инемен аспирациялауды ығыстырды. Сүйек миы Қан жасушалары сүйек миында қалыптасқандықтан, қан жасушаларының аномалияларын диагностикалау үшін сүйек миы биопсиясы перифериялық қаннан ғана диагноз қою мүмкін болмаған жағдайларда қолданылады. Қан жасушаларының қатерлі ісіктерінде (лейкемия және лимфома) аурудың сатысын анықтау үшін сүйек миы биопсиясы қолданылады. Процедура трефин арқылы трабекуляр сүйектің өзегін алып, содан кейін материалды аспирациялауды қамтиды. Сүт безі Сүт безі биопсиясы көбінесе сүт безі қатерлі ісігін бағалау немесе диагностикалау үшін жасалады және оны әртүрлі әдістермен, мысалы, жұқа инемен аспирациялау (FNA), өзекті ине биопсиясы (CNB) немесе хирургиялық жолмен алып тастау арқылы жүзеге асыруға болады. Эндотелиальды жасушалар Эндотелиальды жасушаларды транскриптомикалық талдау үшін алуға арналған эндоваскулярлық техникаға бейімделген микро 3D-баспа құрылғысы қолданылды. Асқазан-ішек жолы Икемді эндоскопия асқазан-ішек жолының жоғарғы және төменгі бөліктеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді, сондықтан ауыз арқылы және тік ішек, тоқ ішек және соңғы ішек арқылы асқабақ, асқазан және он екі елі ішектің биопсиясы жиі жасалады. Эндоскоп арқылы биоптом сияқты биопсиялық құралдар енгізілуі мүмкін және көрінетін орын биопсияға алынады. Соңғы кезде ғана кіші ішектің көп бөлігін биопсия үшін көруге мүмкіндік болды. Екі баллонды "итеру-тарту" техникасы асқазан-ішек жолының барлық бөлігін көруге және биопсия жасауға мүмкіндік береді. Өңеш немесе асқазан арқылы панкреастың инемен жасалған биопсиясы немесе аспираты жасалуы мүмкін. Өкпе Өкпенің биопсиясы орналасқан жеріне байланысты әртүрлі жолдармен жасалуы мүмкін. Бауыр Гепатитке шалдыққанда, көптеген биопсиялар диагноз қою үшін қолданылмайды, себебі диагноз көбінесе басқа тәсілдермен қойылады. Керісінше, ол терапияға жауапты анықтау үшін қолданылады, оны қабынудың азаюы және фиброз дәрежесі немесе соңында цирроз бойынша аурудың прогрессиясы арқылы бағалауға болады. Вильсон ауруында клиникалық дәрігерлер мыстың сандық деңгейін анықтау үшін биопсия қолданады. Панкреатикалық кисталар Кистозды зақымдарды эндоскопиялық ультрадыбыспен басқарылатын жұқа инемен аспирациялау (EUS FNA), содан кейін сұйық жасушаларды талдау, игі емес, потенциалды қатерлі және қатерлі панкреатикалық кисталарды ажырату үшін диагностикалық құрал ретінде қолданылды. Аспираттағы жасушалық контентті арттыру үшін "ине арқылы" цитологиялық щеткалар жасалды. Простата Простата биопсиясының түрлеріне трансректальды биопсия, трансперинеальды биопсия және трансуретральды биопсия кіреді. Нерв жүйесі Нерв жүйесіне ми биопсиясы, нерв биопсиясы және менингеальды биопсия кіреді. Зәр-жыныс жүйесі Зәр-жыныс жүйесіне бүйрек биопсиясы, эндометрий биопсиясы және жатыр мойны конизациясы кіреді. Басқалар Басқа орындарға лимфа түйіндері биопсиясы, бұлшықет биопсиясы және тері биопсиясы кіреді.
Биопсиядан алынған материалды талдау
Биопсия жасалғаннан кейін пациенттен алынған ұлпа үлгісі патологиялық зертханаға жіберіледі. Патолог – микроскоп арқылы тіндерді қарап, ауруларды (мысалы, қатерлі ісіктерді) диагностикалауға маманданған дәрігер. Зертханаға (Гистология бөлімін қараңыз) биопсиялық үлгі келген кезде, ұлпа өңделіп, одан өте жұқа тіндік кесінді алынып, шыны слайдқа жабыстырылады. Қалған ұлпа, қажет болған жағдайда, кейінгі зерттеулер үшін сақталады. Тінтіректі слайдқа жабыстырып, бояғыштармен өңделеді, бұл тіндердегі жеке жасушаларды анық көруге мүмкіндік береді. Слайд содан кейін патологқа беріледі, ол микроскоп арқылы ұлпаны қарап, кез келген аномалияларды іздейді. Патолог биопсиядан алынған барлық ерекшеліктерді немесе маңызды тұжырымдарды тізімдейтін есеп дайындайды. Бұл есеп пациентке биопсия жасаған хирургқа жіберіледі.