Кіріспе

Будда ғибадатханалары корей пейзажының маңызды бөлігі болып табылады. Көптеген корей ғибадатханаларының атаулары "са" (хангул=사) деп аяқталады, бұл қытай-корей тілінде "монастырь" деген мағынаны білдіреді. Көптеген ғибадатханалар "Templestay" бағдарламасына қатысады, онда келушілер буддалық мәдениетті бастан кешіріп, тіпті ғибадатханада түнеуге мүмкіндік алады.

Өмірбаян

Кореяда буддизмнің ерекше түрі қалыптасты. Бұған географиялық орналасуы және мәдени жағдайлары жағдай жасады. Буддизм Кореяға алғаш рет 372 жылы Когурё мемлекетіне келді. 374 жылы ықпалды хан қытайлық монах Адо патшалыққа келіп, келесі жылы Когурё королі Сосуримге әсер етті. Корольдің бұйрығымен 375 жылы бірінші екі ғибадатхана – Сеонмунса және Ильбуланса салынды. Буддизм тез арада Когурёның ұлттық дініне айналды. 624 жылы даосизмнің пайда болуымен билеушілер буддизмді қысымға алып, оның маңызы жылдам төмендеді. Ал Бэкче мемлекеті, керісінше, буддизмнің ықпалымен гүлденді. 552 жылы буддалық кітаптар Жапонияға жіберілді, бұл Жапонияда буддизмнің қалыптасуына әкеп соқты. Силла мемлекетінде де буддизм маңызды рөл атқарды. Ол Силланың Цзиньхенг (540-576) тұсында өркендеді. Хённьюньса салынды, онда кез келген қарапайым адам монах бола алатын. Кітаптарды оқуға ерекше мән берілді. Кейінгі Силлада буддизм шамамен 250 жыл бойы гүлденді. Буддизмге Ван Гён жоғары баға берді, ол Горёның Тэхосы ретінде таққа отырды. Ел бойынша пагодалар және басқа да буддалық құрылыстар салынды. Горёның соңғы кезеңінде буддизм үкіметтің жемқорлығымен байланысты болды. Көптеген монахтар саясатқа араласты. Буддизмге қарсы көңіл күй біртіндеп өсіп, Жосон мемлекетінің құрылуымен аяқталған хаосқа әкелді. Жосонның Тэхосы өзі шыншыл буддист болғанмен, монахтардың ықпалы азайды. Кейде монахтар оқшауланған адамдар ретінде қарастырылды, бірақ көбінесе олардың діни қызметіне кедергі келтірілмеді. Буддизмнің мұрасын елдің түкпір-түкпірінен ғибадатханалар, пагодалар, мүсіндер, суреттер, қолөнер және ғимараттар түрінде кездестіруге болады.

Солтүстік Корея

Көптеген храмдар мемлекеттік меншікке өтті. Үкімет осы ғимараттарды бақылауға алғаннан кейін, олар негізінен ежелгі корей дәстүрлерінің мұражайлары ретінде пайдаланылады. Аз ғана храмдар әлі де қолданыста, және олар Ұлттық қазыналар саналады. Корей соғысындағы АҚШ-тың қаршабуралық бомбалауларынан ірі қалалардағы көптеген храмдар қираса да, ауылдық жерлерде олардың көптегені сақталды, ал бұрын қираған танымал, үлкен храмдар (мысалы, Рёнтонгса және Сингьеса) қайта жаңартылды. Жалпы саны 300 храмды құрайды.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяда барлығы 20 000-ға жуық буддалық храмның арасында 900-ге жуық дәстүрлі буддалық храмы бар.