Кіріспе

3000–5500 км қашықтықтағы баллистикалық зымыран. Орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыран (IRBM) – 3000–5500 км (1864–3418 миль) қашықтықтағы баллистикалық зымыран, орташа қашықтықтағы баллистикалық зымыран (MRBM) мен континентаралық баллистикалық зымыран (ICBM) арасындағысы. Баллистикалық зымырандарды қашықтығы бойынша жіктеу көбінесе қолайлылық үшін жасалады. Принципте, төмен өнімділіктегі КЗЗ (континентаралық зымыран) мен жоғары өнімділіктегі ОҚЗЗ (орташа қашықтықтағы зымыран) арасында айырмашылық өте аз, себебі пайдалы жүктеме массасын азайту КЗЗ шегінен асып түсетін қашықтықты арттыра алады. Мұнда қолданылған қашықтық анықтамасы АҚШ Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігінде қолданылады. Кейбір басқа дереккөздерде қосымша категория – ұзақ қашықтықтағы баллистикалық зымыран (LRBM) бар, ол IRBM және ICBM арасындағы қашықтықтағы зымырандарды сипаттау үшін қолданылады. Көбірек заманауи термин – театрлық баллистикалық зымыран, ол MRBM және SRBM-ді қамтиды, соның ішінде кез келген қашықтықтағы баллистикалық зымыранды қамтиды. IRBM-нің алғашқы прототипі – V-2 зымыранының негізінде жасалған A4b қанатты зымыраны, ресми түрде A4 деп аталды, ол екінші дүниежүзілік соғыстың соңында нацистік Германия тарапынан қолданылған.

Тарих

IRBM-нің бастауы A4b зымыраны болды, ол ұшу қашықтығын арттыру үшін қанатталған және әйгілі V 2, Vergeltung немесе "Қайтар шабуыл", ресми түрде A4 деп аталатын, Вернер фон Браун жасаған зымыран негізінде құрылған. V 2 зымырасын нацистік Германия Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Англия мен Бельгия қалаларын бомбалау үшін кеңінен пайдаланды. A4b, A9/A10 зымыранының жоғарғы сатысының прототипі болды. Бағдарламаның мақсаты – Франция немесе Испаниядан ұшырылғанда Нью-Йорк қаласын нысанаға алатын зымыран құру (Америка бомбалаушысы туралы қараңыз). Бұл зымыралардың барлығы сұйық отынмен жұмыс істеді. A4b инерциялық навигациялық жүйені қолданды, ал A9 зымырасы пилотпен басқарылатын болып жоспарланған. Олар жылжымайтын ұшыру платформасынан ұшырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін фон Браун және басқа да жетекші наци ғалымдары құпия түрде АҚШ-қа ауыстырылды, ол жерде олар "Paperclip" операциясы арқылы АҚШ Армиясы үшін тікелей жұмыс істеді, V 2 зымырасын АҚШ үшін қаруға айналдырды. Қазіргі таңда IRBM-ді Қытай Халық Республикасы, Үндістан, Израиль және Солтүстік Корея қолданады. АҚШ, КСРО, Пәкістан, Ұлыбритания және Франция бұрынғы операторлар болды.

Номенклатура

Орташа және орта қашықтықтағы зымырандар арасындағы нақты айырмашылық жоқ, және бұл санаттар біртіндеп үйлеседі. Әртүрлі дереккөздер зымырандарды әртүрліше жіктейді. Екеуі де құрлықтар аралық зымырандардан (ICBM) өзгеше, себебі олардың ұшу қашықтығы құрлықтар аралықтан кем, демек, нысанаға салыстырмалы түрде жақын орналастырылуы тиіс. IRBM, әдетте стратегиялық қару ретінде, ал MRBM, әдетте театрлық баллистикалық зымыран ретінде қарастырылады.