Томас Мурнер: Немец сатиригі және ақынның өмірі мен шығармалары
Thomas Murner
Томас Мурнер (1475-1537) – неміс жазушысы, сатирик, ақын және аудармашы. Францискан тәртібінде білім алып, көп қалаларда сабақ берген. Император Максимилиан I оны «poeta laureatus» деп атады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Неміс жазушысы Томас Мурнер, ОФМ (24 желтоқсан 1475 ж., шамамен 1537 ж.) - Эльзас сатиригі, ақын және аудармашы.
German writer
Thomas Murner, OFM (24 December 1475c. 1537) was an Alsatian satirist, poet and translator.
Ерте өмір және білім
Ол Страсбургке жақын жердегі Обернхаймда (Обернай) дүниеге келген. 1490 жылы францискандықтар қатарына қосылды, ал 1495 жылы Фрайбург-им-Брайсгау, Париж, Краков және Страсбург қалаларында саяхаттап, оқып, содан кейін оқытумен және уағыздаумен айналысты. 1505 жылы император Максимилиан I оны поэзия лауреаты (poeta laureatus) деп жариялады; 1506 жылы теология докторы (doctor theologiae) атағын алды. 1508 жылы Фрайбургтегі Сент-Мартин шіркеуінде уағыз айтқанда, ол Ульрих Засийдің туысы және Фрайбург хатшысына қарсы шықты. Екі жақ та Мурнерге олардың арадағы араздығы туралы хабарлаған болуы мүмкін. Ол студенттердің өз ана тілінде заң ғылымын, көбінесе шет тілдеріндегі кітаптардан оқығаннан гөрі жақсырақ түсінетініне үміттенді. 1519 жылдың сәуір айында ол “Институттардың түпкі себебі” (Instituten in warer ursprung) атты еңбегін жариялады, онда кіріспе және мәтін неміс тілінде, ал тараулар латын тілінде басылды. Бірақ тараулар неміс тіліне аудармасымен де жабдықталған еді. Джон Хедли Мурнерді Мартин Лютердің шіркеутануының радикалды сипатын түсінуге көмектескені үшін марапаттады. Генрих VIII Мурнерді Страсбургтегі маңызды ортодоксалдық ықпал деп санап, оған 100 фунт стерлинг және қала әкімдеріне хат берді. Осы сапардан кейін, Италияға саяхат жасағаннан соң, ол қайтадан Страсбургте қоныстанды, бірақ протестанттық реформациядан алаңдап, 1526 жылы Швейцариядағы Люцернге жер аударылды. 1533 жылы ол Обернхаймнің діни қызметкері болып тағайындалды және 1537 жылы, немесе кейбір мәліметтерге сәйкес, 1536 жылы қайтыс болды. Мурнер – энергетикалық және құштар тұлға болды, бірақ ол барған жерінде жаулар жасады. Оның сатираларында адамгершілікке орын аз, олар сол заманның бұрышына, реформацияға және әсіресе Мартин Лютерге қарсы бағытталған. Оның ең күшті сатирасы – сол кезеңнің ең қатал неміс сатирасы – «Ұлы лютеран ақымағы туралы» (Von dem grossen Lutherischen Narren wie ihn Doctor Murner beschworen hat, 1522). Басқаларына Die Narrenbeschwörung (1512); Die Schelmenzunft (1512); Die Gäuchmatt (1519), онда ғашық ақымақтар туралы айтылады, және император Максимилианға арналған Виргилийдің «Энеидасының» (1515) аудармасы кіреді. Мурнер сонымен қатар логиканы оқыту үшін юмористикалық «Chartiludium logicae» (1507) және «Ludus studentum Friburgensium» (1511) еңбектерін жазды, сондай-ақ Юстинианның «Институцияларының» (1519) аудармасын жасады. Мурнердің сатиралары 1840 жылдары Иоганн Шейбле тарапынан өңделді.
He was born at Oberehnheim (Obernai) near Strasbourg. In 1490 he entered the Franciscan order, and in 1495 began travelling, studying and then teaching and preaching in Freiburg im Breisgau, Paris, Cracow and Strasbourg itself. The emperor Maximilian I crowned him in 1505 poeta laureatus; in 1506, he was created doctor theologiae. In 1508, while a preacher of the St. Martin church in Freiburg, he defied a recently died and relative of Ulrich Zasius as well as the scribe of Freiburg. Since, both shall have let Murner know of their enmity. He hoped that in their native language, the students would have a better understanding of the jurisprudence before often learned from books in a foreign language. In April 1519, he published the Instituten in warer ursprung, where the foreword and text were held in the german language and the chapters printed in latin. But also the chapters counted with a translation into the german language. John Headley credits Murner for making More aware of the radical nature of Martin Luther's ecclesiology. Henry VIII felt that Murner was an important orthodox influence in Strasbourg and gave him £100 and a letter to the city magistrates. After this stay, and a journey to Italy, he again settled in Strasbourg, but, disturbed by the Protestant Reformation, went into exile at Lucerne in Switzerland in 1526. In 1533 he was appointed priest of Oberehnheim, where he died in 1537, or, according to some accounts, in 1536. Murner was an energetic and passionate character, but made enemies wherever he went. There is little human kindness in his satires, which were directed against the corruption of the times, the Reformation, and especially against Martin Luther. His most powerful satire—the most virulent German satire of the period—is Von dem grossen Lutherischen Narren wie ihn Doctor Murner beschworen hat ("On the Great Lutheran Fool", 1522). Others included Die Narrenbeschwörung (1512); Die Schelmenzunft (1512); Die Gäuchmatt, which treats of enamoured fools (1519), and a translation of Virgil's Aeneid (1515) dedicated to the emperor Maximilian I. Murner also wrote the humorous Chartiludium logicae for the teaching of logic (1507) and the Ludus studentum Friburgensium (1511), besides a translation of Justinian's Institutiones (1519). Murner's satires were edited in the 1840s by Johann Scheible.