Артур Кеннет Честертон: Британ журналисі және саяси белсендісінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық журналист және ашық оңшыл саясаткер (1899–1973)

Артур Кеннет Честертон (1 мамыр 1899 – 16 тамыз 1973) – британдық журналист және саяси белсенді. 1933 жылдан 1938 жылға дейін ол Британ фашистер одағының (БФО) мүшесі болды. Освальд Мослиге көңілі толып, 1938 жылы БФО-дан шықты. Честертон 1954 жылы Империяның адал жақтастары лигасының құрылтайшысы болды, ол 1967 жылы қысқа ғұмырлы Британдық Ұлттық партиясымен бірігіп, Ұлттық фронтқа айналды. Ол 1954 жылы "Ақиқат" журналының ізіл кесілі ретінде "Кандур" журналын негіздеп, бас редакторлық қызметін атқарды.

Ерте өмір және білім

Артур Кеннет Честертон 1899 жылғы 1 мамырда Оңтүстік Африка Республикасындағы Крюгерсдорп қаласында дүниеге келді. Ол жазушы және ақын Г.К. Честертон мен журналист Сесил Честертонның жақын туысы болды, оның әкесі Г.К. және Сесилдің әкесі Эдвардтың үлкен ағасы еді. Жас А.К. екі туысын жоғары бағалап, Сесилді өзінің "үлгісі" деп есептеді. 1899 жылдың қазан айында Екінші Бур соғысы басталғаннан кейін Честертон мен анасы Англияға жіберілді. Кейін әкесі 28 жасында пневмониядан қайтыс болды, ол отбасысына қосылу үшін жолға шыққанда. 1902 жылдың мамырында, соғыс аяқталғаннан кейін, Честертон әкесінің інісі және анасымен бірге Крюгерсдорпқа оралды. Анасы көп ұзамай шотландтық шахта басқарушысы Джордж Хорнға тұрмысқа шықты, ал жаңадан құрылған отбасы Йоханнесбургке жақын Витватерсрандқа қоныстанды. 1911 жылы, 12 жасында, Честертон тағы да Англияға, әкесінің әкесімен бірге Херн Хиллге жіберілді. Ол Дулуич колледжінде және Герфордширдегі Беркхамстед мектебінде оқыды, онда Бен Грин және Рекс Тремлеттпен бірге оқыды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың қазан айында Честертонның анасы мен әкесі оны Англияда көріп, Оңтүстік Африкаға қайта алып келуге көндірді. Жағаға түскеннен кейін көп ұзамай Честертон әскерге қосылуға шешім қабылдады, бірақ 16 жасында әскерге алуға тым жас болғандықтан, жасын жалғандап 5-ші Оңтүстік Африка жеңіл жаяу әскеріне Германияның Шығыс Африкасында соғысу үшін тіркелді. Оның естеліктерінде Честертон 1916 жылдың 12 ақпанында Салаита төбесінде және 1916 жылдың 11-12 наурызында Латема Некте немістерге қарсы екі шайқасқа қатысқанын айтқан. 1916 жылы наурыз айындағы жаттығу барысында Честертон қызбадан құлап, жол жиегінде өлуге тасталды. Бірақ екі африкалық жүк көтергіш оны құтқарып, Йоханнесбургтегі отбасына жіберді. 17 жасқа келген соң, жазылып, ол тағы да әскерге қосылуға шешім қабылдады және офицерлік дайындықтан өту үшін Ирландияға барып, кадеттік батальонға қабылданды. 1918 жылдың тамызында ол екінші лейтенант шеніне ие болды және Лондон қалалық полкінің 2/2 батальонына, Корольдік фюзилерге ауыстырылды. Честертон Батыс майданда екі жылдан астам қызмет етті. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1918 жылдың 18-19 қыркүйегінде Эпеи шайқасындағы ерлігі үшін Әскери крестпен марапатталды. Честертон солтүстік Франциядағы Пезиер ауылының жанындағы неміс бекінісіне шабуыл жасаған взводты басқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін Честертон Шығыс Африкадағы науқаннан қалған созылмалы безгек пен дизентерия симптомдарынан, сондай-ақ Еуропадағы газ шабуылынан туындаған тыныс алу проблемаларынан әуре болды. Көптеген ардагерлер сияқты ол да ішімдікке тәуелді болды, оның өмірі "нервтік құлаулармен" және "неврастения" эпизодтарымен толы болды. Траншеялық соғыстан жапа шеккен Честертон қайта-қайта өлі денелер түсінде көріп, әлемді "үлкен некрополь" деп сезіне бастағанын жазды.

Журналистік мансап

1919 жылы 21 жасқа толуға аздай қалғанда Честертон Оңтүстік Африкаға қайтып келді, онда ол The Johannesburg Star газетінде журналист болып жұмыс істеді. 1924 жылы Англияға оралып, Г. Уилсон Найттың жетекшілігімен Шекспирді зерттеуші, сыншы ретінде танылды. Ол Stratford upon Avon Herald газетінде журналист және фестивальдерді сынлайтын мақалалар жазды, содан кейін Шекспир ескерткіш театрында қоғамдық байланыс жөніндегі қызметкер болып жұмыс істеді. 1928 жылы ол қысқа ғана мерзімге шыққан, ай сайынғы "Шекспир шолуы" журналын басқарды, онда ол мәдени құлдырау туралы ойларын дамытты. 1929 жылы Честертон Торквейден келген мектеп мұғалімі, болашақ әйелі Дорис Терримен танысты. Олар 1933 жылы үйленіп, Кингстон-на-Темзаға көшіп кетті. Дорис фабиандық социалист болды және күйеуінің кейінгі саяси көзқарастарымен келіспеді. 1929-1931 жылдары ол "Торквей Таймс" газетінде журналист болып жұмыс істеді және Ұлттық журналистер одағының Оңтүстік Девон бөлімшесінің төрағасы қызметін атқарды. 1933 жылдың қараша айында Честертон Британ фашистер одағына (БФО) қосылды. Ол әлі де Шекспир ескерткіш театрында жұмыс істеп жүргенде, Беркхамстедтегі бұрынғы сыныптасы, содан кейін БФО газеттерінің редакторы Рекс Тремлетт оны одаққа шақырды.

Британдық фашистер одағы

БФБ-ға қосылғаннан кейін алты ай өткен соң Честертон Уорвикшир және Стаффордшир облыстарын басқаруға тағайындалды, ал 1934 жылдың сәуір айында партияның «Мидлендс аймағы» бойынша жетекші офицер болды. БФБ төрағасы Озвальд Мосли кейіннен оны БФБ үгіт-насихат бөлімінің құрамдас бөлігі – Баспасөз үгіт-насихат директоры қызметіне тағайындады, ал 1935 жылдың наурыз айында партияның стратегиялық сарапшыларының «ішкі шеңбері» – БФБ «Зерттеу директориясына» қосты. 1935 жылдың көктемінде Честертон қайтадан ішімдік ішуге көшті. Ол жиі БФБ штаб-пәтеріне «маскүнем күйде» келіп тұратын, сондықтан кейбір мүшелер оны партиядан шығаруды талап ете бастады. Шілде айында «Blackshirt» басылымы Честертонның «дәрігерінің қатаң бұйрығымен толыққандай демалыста» екенін мәлімдеді. Соңында Мосли Честертонның Германияда неврологқа қаралуын қаржылады. 1937 жылдың сәуір айында Ұлыбританияға оралғаннан кейін Честертон маусым айында «Жарнама және үгіт-насихат директоры», ал тамыз айында «The Blackshirt» журналының редакторы болып тағайындалды. Бұл лауазым оның күшейе түскен «жамандаушы» антисемиттік сөздерін таратуға мүмкіндік берді, журнал «Сион ақсақалдарының хаттамаларын» «ешқашан жарық көрмеген ең таңғажайып кітап» деп жариялады. Честертон сондай-ақ Мослидің ресми түрде мақұлданған өмірбаянын – «Освальд Мосли: Лидер портреті» (1937) атты кітабын жазды, бұл шындығында Мослиді қастерлеушілікпен сипаттаған өмірбаян, онда Честертон БФБ төрағасының «жеңіске ұшырамайтын рухы, батылдығы мен нықтылығының ұлылығы» бар екенін айтады және кітапты «Сәлем, Мосли, отаншыл, революционер және адамдардың жетекшісі!» деген сәлемдемемен аяқтайды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1930 жылдардың соңында Честертон «Лидер» туралы мифке көзқарасының өзгеруіне байланысты көңілі толып, 1937 жылдан кейін Мослиге сенімін жоғалтты. 1938 жылдың 18 наурызында ол BUF-тан кетіп, Мосли партия тарихынан мүлдем шығарылды. Сол жылы Честертон Ұлттық социалистік лиганың (НСЛ) жиналысына қатысты. НСЛ 1938 жылы «Неліктен Мослиден кеттім» атты памфлетін жариялады, бірақ Честертон бұл ұйымға ешқашан қосылмады. Ол қысқа ғұмырлы Еуропалық міндеттемелерге қарсы Британдық кеңесіне (BCAE) қатысты, бұл Мюнхен дағдарысы кезінде Германиямен соғысқа қарсы тұру үшін құрылған, большевиктерге қарсы бағытталған қозғалыс болды. Сондай-ақ ол Лорд Лаймингтонның «Жаңа пионер» журналына материалдар жазды. 1939 жылдың маусымында Честертон өзінің «Британдық сақшысы» атты тобын құрды. Ол «Нордикалық лига» жиналыстарында жиі сөз сөйледі және 1939 жылдың мамырында құрылған құпия «Оң клуб» ұйымына қатысты, мақсаты – британдық оңшыл ұйымдарды біріктіру болған. «Оң клубтың» негізін қалаушы Арчибальд Рамзи оның идеологиясы мен мақсатын былай түсіндірді: «Оң клубтың басты мақсаты – 1938 жылы маған түскен мәліметтерге сүйене отырып, Ұйымдасқан еврейлердің қызметіне қарсы тұрып, оларды әшкерелеу болды. Біздің алғашқы мақсатымыз – консервативтік партияны еврей ықпалынан тазарту, ал мүшелеріміз бен жиналыстарымыздың сипаты осы мақсатқа сай болды». 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Честертон қайтадан британ армиясына қабылданып, Кения мен Сомалиде қызмет етті. Ол қайтадан алкоголизмге ұшырап, 1943 жылдың көктемінде денсаулығының нашарлауына байланысты шенін тастады. Ұлыбританияға оралғаннан кейін ол «Жеңістен кейінгі Ұлттық фронт» (NF after V) ұйымын құрды, ол көп ұзамай таратылды, сондай-ақ қайта құрылған «Британ халық партиясына» қатысты. Честертон BBC-ге жұмысқа өтініш берді, бірақ MI5 оның жұмысқа орналасуына кедергі келтірді. Ол «Шеффилд кешкі телеграфында» редактуралық бөлімде жұмыс істеді, бірақ безгек ауруына байланысты жұмысынан кетуге мәжбүр болды. Кейін ол «Саутпорт Гардиан» және «Ливерпуль кешкі экспресінде» жұмыс істеді, сондай-ақ «The Weekly Review» сияқты басылымдарда еркін тілші ретінде жұмыс істеп, табысын арттырды. 1943 жылдың тамызында «Daily Worker» газеті Честертонға қарсы шабуыл жасап, оны Уильям Джойспен бұрынғы байланысы үшін сатқындықпен айыптады. Честертон «Daily Worker» және «The Jewish Chronicle» газеттерін жала жазды деп сотқа берді. Сотқа қатысу үшін жеткілікті қаражат болмағандықтан іс тоқтатылды, бірақ Честертон кешірім сұрауға қол жеткізді. 1944 жылдың қыркүйегінде ол «Ақиқат» журналының бас редакторының орынбасары болып тағайындалды.

In the late 1930s Chesterton became gradually disillusioned with the myth of "The Leader" and came to lose confidence in Mosley after 1937. On 18 March 1938, he resigned from the BUF; Mosley soon had his memory erased from the history of the party. The same year, Chesterton attended a meeting of the National Socialist League (NSL). The NSL published his pamphlet Why I left Mosley in 1938, although Chesterton never joined the organisation. He became involved with the short lived British Council against European Commitments (BCAE), an anti Bolshevik movement which had emerged during the Munich crisis to resist war with Germany, and he contributed to Lord Lymington's journal New Pioneer. In June 1939, Chesterton established his own group, British Vigil. He regularly spoke at meetings of the Nordic League, and became involved with the Right Club, a secretive organization founded in May 1939 to consolidate existing right wing British organizations into a unified body. Archibald Ramsay, founder of the Right Club, explained its ideology and purpose:
"The main object of the Right Club was to oppose and expose the activities of Organized Jewry, in the light of the evidence which came into my possession in 1938. Our first objective was to clear the Conservative Party of Jewish influence, and the character of our membership and meetings were strictly in keeping with this objective." In 1939, at the outbreak of World War II, Chesterton re enlisted in the British Army and served in Kenya and Somaliland. He relapsed into alcoholism and relinquished his commission on grounds of ill health in the spring of 1943. Upon his return to Britain, he set up the short lived National Front after Victory (NF after V) and was involved with the relaunched British Peoples Party. Chesterton applied for work at the BBC, but MI5 intervened to ensure that he could not be employed. He found work in sub editing at the Sheffield Evening Telegraph, but was forced to resign due to a bout of malaria. Afterwards, he worked for the Southport Guardian and the Liverpool Evening Express, and partly as a freelance journalist to supplement his living, including for The Weekly Review. In August 1943, the Daily Worker published an attack on Chesterton accusing him of treachery for his past association with William Joyce. Chesterton sued the Daily Worker and The Jewish Chronicle, which had repeated the accusation, for libel. The case was dropped for lack of funds, but Chesterton did manage to elicit an apology. In September 1944, he was appointed deputy editor of Truth.