Кіріспе

Құс тұқымдасы: Су құсы (Anthus spinoletta) – Оңтүстік Еуропа мен Палеарктиканың шығысында Қытайға дейін таулы аймақтарда көбейетін шағын құс. Оның көптеген түрлері қыста төменгі биіктікке немесе ылғалды, ашық жазық жерлерге көшіп кетеді. Жұптасқан кездегі су құсының үстіңгі жағы сұрғылт қоңыр, аздап қоңыр жолақты, ал астыңғы жағы ақшыл қызғылт түсті, құрсағында ақ түске өтеді. Басы сұр, кең ақ суперцилийі ("қабағы") бар, ал сыртқы құйрық қауырсындары ақ. Қыста басы сұр қоңыр, суперцилийі солғын, үстіңгі жағы жолақтырақ, ал астыңғы жағы ақ, кеудесі мен қабырғаларында аздап қоңыр жолақтары болады. Үш түрдің арасында айырмашылықтар өте аз, аталықтары мен аналықтары дерлік бірдей, ал жас құстар ересектерге ұқсайды. Су құсының әнін тұрып немесе ұшып жүргенде естисіз, ол төрт немесе бес бөліктен тұрады, әр бөлігінде шамамен алты қайталанатын қысқа дыбыс болады. Су құстары өсімдіктердің астындағы жерде немесе жартастардың жарықтарында кесе тәрізді ұя салады және төрттен алтыға дейін сұр-ақ түсті, дақты жұмыртқа туады, олар шамамен екі аптада шығады, содан кейін 14–15 күннен кейін ұшып кетеді. Пипиттер кейде ұшып бара жатқан жәндіктерді ұстап алатын болса да, олар негізінен жерден немесе өсімдіктерден теріп алған ұсақ омыртқасыз жануарлармен және кейбір өсімдіктермен қоректенеді. Су құсын жыртқыш құстар аулай алады, паразиттер, мысалы, бітелермен зарарланады немесе жалпы кукушканың қаламауыш мезгілінде қожайын ретінде пайдаланылады, бірақ оның популяциясы жалпы алғанда үлкен және тұрақты, сондықтан ол Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) тарапынан ең аз алаңдаушылық тудыратын түр ретінде бағаланады.

Дауыс

Сулы құстың әні қонғанда немесе ұшқанда орындалады, және төрт-бес бөліктен тұрады, әр бөлігі әртүрлі қысқа дыбыстың шамамен алты рет қайталануынан құралған. Сулы пипит дауысы – бір немесе екі рет қайталаған өткір "дзип" немесе осыған ұқсас дыбыс, жайылымдық пипиттың жұмсақ "сип-сип-сип" дыбысынан немесе еуропалық тас пипиттың өткір "псиип" дыбысынан сәл қаттырақ. Қысқа, жіңішке алғашқы ұшу кезіндегі дыбысы – жайылымдық пипиттың "сип" дыбысы мен тас пипиттың "фиист" дыбысының арасындағы кезеңдік нұсқа. Жұмыртқаларын аналығы 14-15 күндей басып шығарады. Балапандарды бастапқыда атасы тамақтандырады, бірнеше күннен кейін аналыққа жиі күтім көрсетудің қажеті болмағанда екі ата-ана да міндетті бөліседі, және олар тағы 14-15 күннен кейін ұшып кетеді.

Тамақтандыру

Сулы пиптің қоректену ортасы – Еуразия тау пиптісінің сүйікті тасты жағалаулары емес, ылғалды шабындықтар. Қышқыл топырақтарда кальцийдің жетіспеуі жұмыртқа қабығының жұқаруына алып келуі мүмкін. Ондай жерлерде пипиттер, әсіресе, әктасты жерлерге қарағанда, кальцийге бай қабықтары бар ұлулар мен осыған ұқсас азықтарды жиі таңдайды.

Жыртқыш және паразиттер

Сулы пипитті Элеонораның соколы сияқты жыртқыш құстар аулайды, ал жұмыртқалары мен балалары еліктер мен жыландар сияқты құрлықтағы жыртқыштардың қорегі болуы мүмкін. Сулы пипиттің үстінен Proctophyllodes schwerinensis деген жаңа қауырсын кенесі табылды, ол Ceratophyllus borealis және Dasypsyllus gallinulae блохаларына да қонақжай. Басқа Motacillidae түрлерімен қатар, сулы пипиті Haemoproteus anthi протозоалық паразитінің иесі болып табылады.

Мәртебе

Еуропалық көбейту популяциясының бағалаулары кең ауқымды, бірақ екі миллион жұпқа дейін жете алады, бұл бүкіл әлемде ондаған миллион жеке дарақтардың таралуын көрсетеді. Таралу аймағы осы түр пайдаланатын таулы мекендеуіне байланысты үзілісті, бірақ популяция жалпы алғанда үлкен және тұрақты деп есептеледі, осы себепті су пипіті IUCN бойынша ең аз қызығушылық тудыратын түр ретінде бағаланады. Көбейту тығыздығы (он гектарға шаққандағы жұптар саны) Юра тауларында 2,4, Альп тауларында 3,0–3,6, ал Польшаның Татра тауларында 4,5 құрады.