Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шешек вирусының штаммы
шешекке қарсы вакцинамен байланысты вирус
Strain of poxvirus
the virus related to smallpox vaccines
Вакциния вирусы (VACV немесе VV) – шешек вирусы тұқымдасына жататын ірі, күрделі, қабықшасы бар вирус. Оның геномы сызықтық, қос тізбекті ДНК-дан тұрады, ұзындығы шамамен 190 кбж, және шамамен 250 генді кодтайды. Вирионның өлшемдері шамамен 360 × 270 × 250 нм, массасы шамамен 5–10 фг. Вакциния вирусы – қазіргі шешекке қарсы вакцинаның көзі, оны Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) 1958–1977 жылдары жаһандық вакцинация науқанында шешекті жою үшін пайдаланды. Шешек қазір табиғатта кездеспесе де, вакциния вирусы ғалымдар тарапынан гендік терапия және генетикалық инженерия құралы ретінде кеңінен зерттеледі. Шешек – 30% өліммен аяқталатын эндемиялық ауру болған. 1796 жылы британдық дәрігер Эдвард Дженнер сиыр шешегі вирусымен жұқтырудың да қауіпті шешекке қарсы иммунитет беретінін дәлелдеді. Дженнер сиыр шешегін Variolae vaccinae (сиыр шешегі) деп атады. Алайда, шешекке қарсы вакцинаның шығу тегі уақыт өте келе, әсіресе Луи Пастер 19 ғасырда вакцина жасау үшін зертханалық әдістерді әзірлегеннен кейін, нашарлай бастады. Аллан Уотт Дауни 1939 жылы қазіргі шешекке қарсы вакцинаның сиыр шешегінен серологиялық тұрғыдан ерекшеленетінін көрсетті.
Vaccinia virus (VACV or VV) is a large, complex, enveloped virus belonging to the poxvirus family. It has a linear, double stranded DNA genome approximately 190 kbp in length, which encodes approximately 250 genes. The dimensions of the virion are roughly 360 × 270 × 250 nm, with a mass of approximately 5–10 fg. The vaccinia virus is the source of the modern smallpox vaccine, which the World Health Organization (WHO) used to eradicate smallpox in a global vaccination campaign in 1958–1977. Although smallpox no longer exists in the wild, vaccinia virus is still studied widely by scientists as a tool for gene therapy and genetic engineering. Smallpox had been an endemic human disease that had a 30% fatality rate. In 1796, the British doctor Edward Jenner proved that an infection with the relatively mild cowpox virus would also confer immunity to the deadly smallpox. Jenner referred to cowpox as variolae vaccinae (smallpox of the cow). However, the origins of the smallpox vaccine became murky over time, especially after Louis Pasteur developed laboratory techniques for creating vaccines in the 19th century. Allan Watt Downie demonstrated in 1939 that the modern smallpox vaccine was serologically distinct from cowpox,
Шығу тегі
Вакцина вирусы сиыр шешегін тудыратын вирусқа тығыз байланысты; тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл екеуі бірдей вирус деп есептелген. Вакцина вирусының нақты тегі белгісіз, себебі мұрағатта сақталған жазбалар жеткіліксіз, және вирус көптеген ондаған жылдар бойы зертханаларда қайта-қайта өсіріліп, таратылған. Басым пікір бойынша, вакцина вирусы, сиыр шешегі вирусы және шама шешегі вирусы (шама шешегінің қоздырғышы) – бәрі де ортақ ата-текті вирусқа қатысты. Сондай-ақ, вакцина вирусы бастапқыда жылқылардан бөліп алынған деген болжам да бар.
Vaccinia virus is closely related to the virus that causes cowpox; historically the two were often considered to be one and the same. The precise origin of vaccinia virus is unknown due to the lack of record keeping, as the virus was repeatedly cultivated and passaged in research laboratories for many decades. The most common notion is that vaccinia virus, cowpox virus, and variola virus (the causative agent of smallpox) were all derived from a common ancestral virus. There is also speculation that vaccinia virus was originally isolated from horses,
Вирусология
Поквирустар ДНК вирустарының арасында ерекше болып табылады, себебі олар қонақ клеткасының цитоплазмасында, ядродан тыс көбейеді. Сондықтан, үлкен геном вирустық ДНҚ репликациясы және ген транскрипциясына қатысатын түрлі ферменттер мен ақуыздарды кодтау үшін қажет. Көбейтілу циклы барысында VV сыртқы мембраналарымен ерекшеленетін төрт жұқпалы нысанын шығарады: ішкі жасушалық жетілген вирион (IMV), ішкі жасушалық қабықшалы вирион (IEV), жасушаға байланысты қабықшалы вирион (CEV) және жасушадан тыс қабықшалы вирион (EEV). Бұл мәселе әлі де даулы болғанымен, басым көзқарас бойынша IMV бір липопротеин мембранасынан тұрады, ал CEV және EEV екеуі де екі мембраналық қабатпен оралған, ал IEV үш қабықшаға ие. IMV – ең көп кездесетін жұқпалы нысан және ол қонақтар арасында таралуға жауапты деп саналады. Ал CEV жасушадан жасушаға таралуда рөл атқарады деп есептеледі, EEV болса қонақ организмнің ішінде алысқа таралу үшін маңызды деп ойластырылады.
Poxviruses are unique among DNA viruses because they replicate only in the cytoplasm of the host cell, outside of the nucleus. Therefore, the large genome is required for encoding various enzymes and proteins involved in viral DNA replication and gene transcription. During its replication cycle, VV produces four infectious forms which differ in their outer membranes: intracellular mature virion (IMV), the intracellular enveloped virion (IEV), the cell associated enveloped virion (CEV) and the extracellular enveloped virion (EEV). Although the issue remains contentious, the prevailing view is that the IMV consists of a single lipoprotein membrane, while the CEV and EEV are both surrounded by two membrane layers and the IEV has three envelopes. The IMV is the most abundant infectious form and is thought to be responsible for spread between hosts. On the other hand, the CEV is believed to play a role in cell to cell spread and the EEV is thought to be important for long range dissemination within the host organism.
Көптік қайта жандандыру
Вакцина вирусы көптік реактивацияға (МР) қабілетті. МР – бұл екі немесе одан көп вирустың геномдарының жұққан жасуша ішінде өзара әрекеттесіп, тірі вирустың геномын құрайтын процесс. Абель азотты молышқыншақ, сондай-ақ рентген немесе гамма сәулелері. Миход және авторлар әртүрлі вирустардағы МР-дың көптеген мысалдарын қарастырып, МР вирустардағы жыныстық қатынастың кең таралған түрі екенін, ол геномдық зақымдарды рекомбинациялық жолмен жөндеудің мүмкіндігін береді деп ұсынды.
Vaccinia virus is able to undergo multiplicity reactivation (MR). MR is the process by which two, or more, virus genomes containing otherwise lethal damage interact within an infected cell to form a viable virus genome. Abel nitrogen mustard, and X rays or gamma rays. Michod et al. reviewed numerous examples of MR in different viruses, and suggested that MR is a common form of sexual interaction in viruses that provides the advantage of recombinational repair of genome damages.
Вакцина ретінде қолдану
Вакцина вирусының инфекциясы әдетте өте жеңіл болады және сау адамдарда көбінесе ешқандай симптомдарды тудырмайды, бірақ бөртпе және қызбаға себеп болуы мүмкін. Вакцина вирусымен жұқтыру нәтижесінде пайда болатын иммундық жауап адамды қауіпті шешек инфекциясынан қорғайды. Осы себепті вакцина вирусы бұрын және қазірге дейін шешекке қарсы тірі вирус вакцинасы ретінде қолданылуда. Вакцинацияланатын вирустың әлсіретілген түрлерін пайдаланатын вакциналардан айырмашылығы, вакцина вирусы шешек инфекциясын тудыра алмайды, себебі оның құрамында шешек вирусы жоқ. Дегенмен, кейбір асқынулар және/немесе вакцинаның қолайсыз әсерлері кейде пайда болуы мүмкін. Бұл иммундық тапшылығы бар адамдарда айтарлықтай жоғары. Егілген 1 миллион адамның шамамен 1-2-сі вакцинацияға байланысты өмірге қауіпті реакциялар салдарынан қайтыс болуы мүмкін. ACAM2000 вакцинасымен миоперикардитке шалдығу жиілігі 1000 алғашқы вакцинацияланған адамға 5,7 құрайды. 2007 жылдың 1 қыркүйегінде АҚШ-тың Азық-дәрі басқармасы (FDA) қажет болған жағдайда жылдам өндірілетін, шешекке қарсы жаңа вакцина ACAM2000-ға лицензия берді. Sanofi Pasteur компаниясы өндірген жаңа вакцинаның 192,5 миллион дозасын АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары жинақтады (көрінетін штаммдардың тізімін қараңыз). 2013 жылы Еуропалық дәрілік агенттік (EMA) модификацияланған вакцинация Анкара штаммына негізделген Imvanex вакцинасын мақұлдады. Бұл штамм 2022 жылғы маймыл шешегінің жарылуы кезінде вакциналарда қолданылды. Вакцина вирус сондай-ақ рекомбинантты вакциналарда, жаңа гендерді организмде өрнектеу үшін вектор ретінде қолданылады, осы арқылы иммундық жауапты қозғауға болады. Басқа да шешек вирустары да тірі рекомбинантты вакцина ретінде қолданылады.
Vaccinia virus infection is typically very mild and often does not cause symptoms in healthy individuals, although it may cause rash and fever. Immune responses generated from a vaccinia virus infection protects the person against a lethal smallpox infection. For this reason, vaccinia virus was, and still is, being used as a live virus vaccine against smallpox. Unlike vaccines that use weakened forms of the virus being vaccinated against, the vaccinia virus vaccine cannot cause a smallpox infection because it does not contain the smallpox virus. However, certain complications and/or vaccine adverse effects occasionally arise. The chance of this happening is significantly increased in people who are immunocompromised. Approximately 1 to 2 people out of every 1 million people vaccinated could die as a result of life threatening reactions to the vaccination. The rate of myopericarditis with ACAM2000 is 5.7 per 1,000 of primary vaccinees. On September 1, 2007, the U. S. Food and Drug Administration (FDA) licensed a new vaccine ACAM2000 against smallpox which can be produced quickly upon need. Manufactured by Sanofi Pasteur, the U. S. Centers for Disease Control and Prevention stockpiled 192.5 million doses of the new vaccine (see list of common strains below). A smallpox vaccine, Imvanex, which is based on the Modified vaccinia Ankara strain, was approved by the European Medicines Agency (EMA) in 2013. This strain has been used in vaccines during the 2022 monkeypox outbreak. Vaccinia is also used in recombinant vaccines, as a vector for expression of foreign genes within a host, in order to generate an immune response. Other poxviruses are also used as live recombinant vaccines.
Тарих
Аурудың алғашқы вакцинасы және вакцинация идеясының бастауы 1798 жылы Эдвард Дженнер сипаттаған сиыр шешегі болды. Сиыр шешегі деген латынша термин – Variolae vaccinae, Дженнердің «сиырдың шешегі» деген сөзді аударған нұсқасы. Осы термин вакцинация идеясына атын берді. Шешек вакцинасында қолданылатын вирус сиыр шешегі вирусымен бірдей емес немесе енді бірдей емес екені анықталғанда, вирусқа «вакциния» деген ат берілді. (Қараңыз: OED.) Вакцинаның күші мен тиімділігі, салқындату арқылы тасымалдау әдістері ойлап табылғанға дейін сенімсіз болды. Вакцинаны ыстық пен күн сәулесі әсерінен күшсіздендіруге болады, ал үлгілерді қаламдарға кептіріп, мұқтаж елдерге жіберу көбінесе тиімсіз вакцинаға алып келді. Тағы бір қолданылған әдіс – «қолдан қолға» әдісі. Бұл әдіс бір адамды вакцинациялап, жұқпалы ірің пайда болған кезде екінші адамға, содан кейін үшінші адамға және т.б. ауыстыруды қамтыды. Бұл әдіс вакцинаны тірі тасымалдаудың бір түрі ретінде қолданылды және көбінесе жетім балалар тасымалдаушы ретінде пайдаланылды. Алайда, бұл әдіс гепатит және сифилис сияқты басқа қан ауруларын тарату мүмкіндігіне байланысты мәселелі болды. 1861 жылы 41 итальяндық бала «қолдан қолға» әдісімен вакцинацияланғаннан кейін сифилиспен ауырды. Генри Остин Мартин бұзаулардан вакцина өндіру әдісін енгізді. 1913 жылы Э. Стейнхардт, К. Израиль және Р. А. Ламберт шошқаның мүйіз қабығының тіндік культурасының фрагменттерінде вакциния вирусын өсірді. 1915 жылы Уильям Буллохтың шәкірті Фредерик В. Творт жариялаған мақала қазіргі заманғы фагтарды зерттеудің бастауы саналады. Ол тірі жасушалардың болмауында агар ортасында вакциния вирусын өсіруге тырысты, осы кезде көптеген ластанушы микрококк колониялары өсіп, шырышты, сулы немесе шыны тәрізді болып көрінді. Бұл трансформация басқа колонияларда сулы колонияның материалымен жаңа колонияны егу арқылы туындауы мүмкін екенін ол байқады. Микроскоп арқылы ол бактериялардың Гимса бояуымен қызыл түсті ұсақ түйіршіктерге айналғанын көрді. Ол «оны [өзгерістің себепшісін] микрококктардың жедел жұқпалы ауруы деп санауға болады» деген қорытындыға келді. 1939 жылы Аллан Уотт Дауни 20 ғасырда қолданылған шешек вакциналары мен сиыр шешегі вирусы бірдей емес, бірақ иммунологиялық тұрғыдан байланысты екенін көрсетті.
The original vaccine for smallpox, and the origin of the idea of vaccination, was Cowpox, described by Edward Jenner in 1798. The Latin term used for Cowpox was Variolae vaccinae, Jenner's own translation of "smallpox of the cow". That term lent its name to the whole idea of vaccination. When it was realized that the virus used in smallpox vaccination was not, or was no longer, the same as cowpox virus, the name 'vaccinia' was used for the virus in smallpox vaccine. (See OED.) Vaccine potency and efficacy prior to the invention of refrigerated methods of transportation was unreliable. The vaccine would be rendered impotent by heat and sunlight, and the method of drying samples on quills and shipping them to countries in need often resulted in an inactive vaccine. Another method employed was the "arm to arm" method. This involved vaccinating an individual then transferring it to another as soon as the infectious pustule forms, then to another, etc. This method was used as a form of living transportation of the vaccine, and usually employed orphans as carriers. However, this method was problematic due to the possibility of spreading other blood diseases, such as hepatitis and syphilis, as was the case in 1861, when 41 Italian children contracted syphilis after being vaccinated by the "arm to arm" method. Henry Austin Martin introduced a method for vaccine production from calves. In 1913, E. Steinhardt, C. Israeli, and R. A. Lambert grew vaccinia virus in fragments of pig corneal tissue culture. A paper published in 1915 by Fredrick W. Twort, a student of Willian Bulloch, is considered to be the beginning of modern phage research. He was attempting to grow vaccinia virus on agar media in the absence of living cells when he noted that many colonies of contaminating micrococci grew up and appeared mucoid, watery or glassy, and this transformation could be induced in other colonies by inoculation of the fresh colony with material from the watery colony. Using a microscope, he observed that bacteria had degenerated into small granules that stained red with Giemsa stain. He concluded that " it [the agent of transformation] might almost be considered as an acute infectious disease of micrococci." In 1939 Allan Watt Downie showed that the smallpox vaccines being used in the 20th century and cowpox virus were not the same, but were immunologically related.
2000 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2007 жылдың наурыз айында Индиана штатының 2 жасар баласы мен оның анасы баланың әкесінен өмірге қауіпті вакциния инфекциясын жұқтырды. Бала денесінің 80 пайызын қамтыған ерекше бөртпеге шалдықты, бұл оның шаянға қарсы екпе салынған және шетелге әскери қызметке жіберілген АҚШ армиясының әкесімен тығыз байланыста болғаннан кейін пайда болды. АҚШ әскері 2002 жылы шаянға қарсы вакцинацияны қайта бастады. Бала экзема салдарынан инфекцияға шалдықты, ол вакциния инфекциясының белгілі қауіп факторы болып табылады. Балаға ішек ішіне иммуноглобулин, цидофовир және SIGA Technologies компаниясы әзірлеген (сол кезде) эксперименталды препарат – Tecovirimat (ST 246) тағайындалды. 2007 жылдың 19 сәуірінде ол терісінде із қалғаннан басқа ешқандай салдарсыз үйіне жіберілді. 2012 жылы экзема тарихы бар пациенттерде де қосымша жағдайлар тіркелді.
In March 2007, a 2 year old Indiana boy and his mother contracted a life threatening vaccinia infection from the boy's father. The boy developed the telltale rash over 80 percent of his body after coming into close contact with his father, who was vaccinated for smallpox before being deployed overseas by the United States Army. The United States military resumed smallpox vaccinations in 2002. The child acquired the infection due to eczema, which is a known risk factor for vaccinia infection. The boy was treated with intravenous immunoglobulin, cidofovir, and Tecovirimat (ST 246), a (then) experimental drug developed by SIGA Technologies. On April 19, 2007, he was sent home with no after effects except for possible scarring of the skin. Further cases—also in patients with a history of eczema—occurred in 2012.