Кіріспе

Делиан ғибадатханасы – Грек аралы Делостағы Аполлонның қасиетті орнының temenos ішінде Аполлонға арналған үш грек ғибадатханасының ең ірісі. Бұл ежелгі грек дініндегі оннан астам пангеллендік қасиетті орындардың бірі болды және бүкіл грек әлемінен саяхатшыларды қызықтырды. Ол сондай-ақ Ұлы ғибадатхана немесе Делиан Аполлон ғибадатханасы деп те белгілі.

Тарих

Делиан лигасы қаржыландырған құрылыс б.з.д. 476 жылы басталды. Б.з.д. 454 жылы Делиан қазынасы афиналықтардың бақылауына өткен кезде құрылыс тоқтап қалды. 314 жылдан кейін Делос тәуелсіздік алғаннан соң жұмыс қайта жаңғыртылды. Аяқталу және сәндік безендірулер ешқашан толыққан жоқ. Ғибадатхана Митридат соғыстары кезінде негізінен қирады, қазір тек төменгі іргетастар, стилобат және сынық бағаналар сақталған.

Сипаттама

Делиан ғибадатханасы – әрбір қысқа жағында 6 бағана және әр ұзындығында 13 бағанасы бар дориялық тәртіптегі периптеральді ғибадатхана. Ішкі бөлме (целла) батысқа қарай ашылады, ал кіреберіс (пронаос) және артқы бөлме (опистодом) екеуі де антистесте орналасқан. Ғибадатхананың негізі шамамен 30 x 13 метрді құрайды. Құрылыс тоқтап қалғандықтан, қалған бағаналар ежелгі гректердің бағана тікшелерін қалай жасағанын көрсетеді. Бағанның тікшесін құрайтын дөңгелек тас бөліктері жерде дөрекі пішінделген, ал тікшелеу тек жоғарғы және төменгі бөліктерде бірнеше сантиметрге ғана жасалған, бұл тас қалаушыларға нұсқау ретінде берілген. Содан кейін бағана өз орнында жиналған. Әдетте, тас қалаушылар тікшелеудің қалған бөлігін аяқтау үшін мұражайлар қолданған, бірақ бұл ғибадатханада соңғы кезең ешқашан аяқталған жоқ. Ғибадатханада Аполлонның мүсіні мен ғасырлар бойғы құнды сыйлықтар сақталған. Ғибадатхананың қазыналарының бірі – Аполлонның мүсіні, оны "Ангелион мен Тектаос, Дионисиодтың ұлдары" жасаған, олар құдайды үш Грациямен (әдемілік иесі) бірге бейнелеген. Жақын маңда Наксиандықтардың әйгілі Колосы тұрған.