Кіріспе

Англиядағы M5 тас жолы – Англиядағы Мидлендс аймағын Оңтүстік-Батыс аймағымен байланыстыратын тас жол. Ол M6 тас жолының 8-ші түйісінен, Бирмингемге жақын орналасқан Батыс Бромвичтен Девон облысындағы Эксетерге дейін созылады. Оңтүстік-батысқа қарай M5 Батыс Бромвичтің шығысынан және Бирмингемнің батысынан өтіп, Сэндвелл аңғары арқылы жалғасады. Одан әрі Бромсгроув (Бирмингем мен Бромсгроувтан – Бирмингем тас жолының бөлігі), Дройтвич Спа, Ворстер, Тьюксбери, Челтенхэм, Глостер, Бристоль, Портисхед, Клеведон, Уэстон-супер-Маре, Бриджвотер, Таунтон, Тивертон, Калломптон қалаларынан өтеді және Эксетерге баратын 31-ші түйісте аяқталады. Жазғы демалыс күндері, жұма күндері және мерекелерде M4 тас жолының оңтүстік бөлігінде көлік қозғалысы жиі тоңуы мүмкін.

Бағыт

M5 жолы A38 жолының бағытын өте жақын ұстанады. Екеуі де Бристоль маңында және Бристольдің оңтүстігінде, 16-шы тораптан 22-ші торапқа дейін, солтүстікке қарай Седжмур сервисіне дейін сәл ауысады. A38 Бристоль қаласының ортасымен өтеді және Бристоль әуежайынан өтеді, ал M5 екеуінің де айналысын жасайды, әуежайға 18, 19 немесе 22-ші тораптар арқылы кіруге болады. A38 Exminster маңындағы 31-ші тораптан бастап оңтүстікке қарай Девонға қарай жалғасады. M5 жолының 15-ші торабы – M5 және M4 жолдарының кездесетін үлкен төрт деңгейлі қиылысы, «Almondsbury қиылысы» деп аталады. 18 және 19-шы тораптар арасындағы Авонмут көпірі көлік көп болған кезде көбінесе қиындық тудырады, себебі көпірдің екі жағындағы жолдардың тарылуы және көпірдің ортасындағы тік бұрылыс үлкен көліктердің жылдамдығын айтарлықтай төмендетеді. M5 жолы Гордано аңғарының төбелеріне көтерілгенде, Портишед (19-шы торап) мен Клеведон (20-шы торап) арасында екі деңгейлі жолдар кездеседі. 21-ші торап, Уэстон-супер-Мэр және 22-ші торап, Бурнхам-он-Си арасында M5 Брент Нолл деп аталатын жалғыз тұрған төбеден өтеді және Мендип тауларының батыс жағынан өтеді. «Саз Адам» мүсіні екі бағыттан да көрінеді және 23-ші тораптың оңтүстігіндегі маңызды белгі болып табылады, ол 2021 жылға қарай тозып, басы мен қолынан айырылды.

Құрылыс

M5 автожолының алғашқы 26 милі (42 км) инженерлік жұмыстарды Вурстершир округі кеңесінің жүзеге асыруымен екі қатарлы автожол ретінде салынды. Бұл бөлік 1962 жылдың шілдесінде ашылды, солтүстіктегі 4-ші тораптан (Лидиат-Эш) оңтүстіктегі M50 автожолымен қиылысқан жерге дейін созылды. M5 автожолының 4-тен 8-ге дейінгі бөлігі 1990 жылдардың басында алты қатарлы болып кеңейтілді. Бұл жұмыс кезінде солтүстік бағыттағы Strensham сервисі M50 автожолымен қиылысқан жерден алысқа жылжытылып, қайта жаңартылды. Вурстершир округі кеңесі, полиция және әсіресе Вурстершир округінің геодезисі екі қатарлы үш жолақты стандартты автожолдың тиімді екендігін бірнеше рет мәлімдеді. Көлік министрлігі шамамен 8 миллион фунт стерлингке екі қатарлы автожол салынатынын талап етті. Автожолдар архивінде сондай-ақ, жолдардың жалпы ені ауылшаруашылық жерлердің жоғалуын азайту үшін емес, керісінше, кішірек етіп салынғаны жазылған. M5 автожолының Вурстершир бөлігін кеңейту қажет болғанда, 123 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Глостершир округі кеңесі 1969 жылы екі қатарлы үш жолақты автожолға айналдырылған бұл бөліктің инженерлік жұмыстарын жүргізді. Бөлік автожол стандарттарына сәйкес салынды және 1975 жылы M5 автожолына қосылды. 1980 жылдардың соңында M42 автожолының құрылысы аясында 4a торабы салынды. M42 автожолының бағыты 1972 жылы белгіленген, бірақ жоспарлау жұмыстарының кешігуіне байланысты M42 автожолының Бромсгроувтың солтүстігіндегі қысқа бөлігі 1989 жылдың желтоқсанына дейін ашылмады. 1980 жылдары M5 автожолындағы қозғалыс артып, 11-ші торап (A40 Алтын аңғары айналма жолы арқылы Глостер және Челтенхемге бағытталатын басты қақпа) тығырындарға толып кетті. Сонымен қатар, Глостердің жанындағы Брокуорт қаласында ірі бизнес және тұрғын үйлер салу жоспарлары болды. 11-ші торапты жаңа қозғалыстан босату және Челтенхем мен Глостер маңындағы тығырындарды азайту үшін 11-ші тораптан оңтүстікке қарай 6 км қашықтықта 11A жаңа торабы салынды және 1990 жылдардың ортасында ашылды. Бұл тораптың тағы бір ерекшелігі – А417, А419 және M4 автожолдары арқылы оңтүстік-батыс Мидлендстен Лондонға және Оңтүстік Англияның орталық бөлігіне жаңа бағыт құру болды. Авонмут көпірі 2000 жылдардың басында сегіз қатарлы (әр бағытта төрт қатарлы) болып қайта жаңартылды. Кейін, 2005-2006 жылдары M5 автожолының 17 және 20 тораптары арасындағы бөліктері 7 қатарлы (төбелерге көтерілгенде төрт қатарлы, төбеден түскенде үш қатарлы) болып кеңейтілді, өзгермелі хабарлама тақталары қосылды және орталық бөлігінің бір бөлігі бетонды қадамды кедергіге айналдырылды. Бұл құрылыс кезеңінде M5 автожолы Ұлыбританиядағы ең ұзын қарсы ағынды жүйеге айналды, 19 және 20 тораптары арасында 9 мильге (14 км) созылды. M5 автожолының қарсы ағыны Ұлыбританияда салынған ең күрделі жүйе деп есептеледі, өйткені автожол тік төбелерге ие Гордано аңғарының маңында екі деңгейлі болып салынған, яғни төрт қатарлы және қосымша авариялық көлік жолағы сол бөлікке сығысып орналасқан. 2002 жылы 12-ші тораптың кеңейтілген шығулары салынды. Автожолдар агенттігі торап арқылығы қозғалыс ағынын дұрыс болжамағандықтан, кезектер тез арада автожолға дейін созылып кетті. Калломптон сервисі автожолда тек солтүстік бағытта белгіленген. Бұл аз сыйымдылыққа ие тораптағы тығырындарды азайту үшін жасалды, бірақ оңтүстік бағытта да сервиске қол жеткізуге болады. Сонымен қатар, солтүстік бағыттағы торапқа шығу жолы батыс жағындағы кішкентай айналма жолдағы қозғалысты азайту үшін екі емес, бір қатарлы болды. 2009 жылы 30 және 31-ші тораптары арасындағы жарықтандыру энергияны үнемдеу үшін түн ортасынан таңғы сағат 5.00-ге дейін өшірілетіні туралы хабарланды. 2009 жылдың қыркүйегінде 11a және 12 тораптары арасында жаңа Глостер сервисінің жобасы жарияланды. 2009 жылдың желтоқсан айында құрылыс салуға өтініш берілді. Stroud округінің кеңесшілері 2010 жылдың тамызында сервиске келісім берді. Сервис 2014 жылдың мамыр айында ашылды. 2020 жылдың қыркүйегінде Англия автожолдары Вест-Мидлендс аймағындағы 1 және 2 тораптары арасындағы бөліктің ауадағы азот диоксидінің жоғары деңгейін азайту мақсатымен жылдамдық шегі төмендетілетінін мәлімдеді.

Болашақтағы даму

2020 жылы А4019 жолының қайта құрылысы аясында 10-шы торапта маңызды жол жұмыстары жүргізілетіні жарияланды. Жұмыс, торапты толыққанды қолжетімді етуді және A4019 жолын Челтенхэмге қарай шығысқа қарай екі қатарлы етуді қамтиды. Глостершир округі кеңесінің хабарлауынша, жұмыс 2023 жылы басталып (рұқсат алынған жағдайда) 2024 жылы аяқталады. Таунтондағы 25-ші торапты жақсартуға 18 миллион фунт стерлингтік бағдарлама бекітілді, ол тораптың айналма жолын кеңейтуді, шығыс тораптық қосылыс жолының шығуын кеңейтуді және жаңа бизнес-паркке және Хенлейд ауылын айналып өтуге арналған жолға қосымша оңтүстік-шығысқа қарай айналма жол салуды қамтиды.

Сүйектердің ашылуы

2009 жылдың қазан айында 14-ші қиылыстың кіреберісіндегі өсімдіктерді тазалап жатқан жұмысшылар бұталардың арасына тасталған қара полиэтилен қап ішінде адам сүйектерін тапты. Полиция дереу шақырылды, және сүйектердің жас әйелге тиесілі екені анықталды. Бірнеше күннен кейін қалдықтардан алынған ДНК нәтижесі бойынша, бұл 1996 жылдың маусымында Бат қаласында түнгі ойын-сауықтан кейін жоғалып кеткен және 2004 жылы қанағаттандырылмаған күйде қайтыс болған деп жарияланған Мелани Холлдың денесі екені расталды. Тіс жазбалары дене оған тиесілі екенін көрсетті, содан кейін полиция оның қанына батқан өлтіру ісін ресми түрде тергеуді бастады. 2016 жылға дейін осы іс бойынша ешкім сотқа тартылмады. Сонымен қатар бірнеше кілт табылды, полиция көліктің маркасын анықтау үшін Ford компаниясына жүгінді.

2011 жылғы көп көлік құралының соқтығысуы

2011 жылдың 4 қарашасының кешкісін Таунтон қаласының жанындағы Вест-Монктон ауданындағы 25-ші қиылысқа жақын жерде 50-ден астам көлік (автомобильдер, микроавтобустар және жүк көліктері) қатысқан ірі апатта 7 адам қаза тауып, тағы 51 адам жарақат алды. Оқиға орнында болған бірнеше жарылыстардың нәтижесінде бірнеше көлік өртеніп кетті, ал жол жабыны өрт пен жарылыстардан ғана емес, сонымен қатар жанармай төгілуінен де ауыр зақымданып, қирады. Тұманды, жаңбырлы ауа-райында, фейерверк көрсетіліміне жақын жерде болған апаттың себебі тергелді. Бір адам қауіпсіздік және еңбек қорғау саласындағы заңдарды бұзды деген айып тағылып, сотта кінәсіз деп танылды.

Мәдени сілтемелер

M5#1 — постпанк тобы The Fall-дың 1994 жылы шыққан Middle Class Revolt альбомындағы ән. Бұл ән M5 тас жолын пайдаланып, ешқашан болмаған, романтикалық қиялдағы ескі ауыл шаруашылығы дәуіріне қайта оралуды бейнелейді.