Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Битиния патшасы, б.з.д. 228–182 жж.
King of Bithynia, 228–182 BC
Прусий I Холос (Προυσίας ὁ Χωλός (Prousías ho Chōlós); шамамен б.з.д. 243 – 182 жж.) – б.з.д. 228-ден 182 жылға дейін билік құрған Битиния патшасы.
Prusias I Cholus (Προυσίας ὁ Χωλός (Prousías ho Chōlós); c. 243 – 182 BC) was a king of Bithynia, who reigned from c. 228 to 182 BC.
Өмір және билік
Прусий күшті және белсенді басшы болды; ол Византияға қарсы соғысты (б.з.д. 220 жылы), оның Азия аумағын, Мизияның ұзақ уақыт бойы иелігінде болған бөлігін басып алды. Содан кейін ол Галатияны жеңді, оларды Никомед I Босфор арқылы Арисба деп аталатын жерге шақырды, олардың барлық әйелдері мен балаларын өлтірді және өз әскерлеріне мүліктерін тонатуға рұхсат берді. Ол билік құрған кезеңде Македонияның Димитрий II патшасымен одақ құрып, оның қызы Апамаға үйленді. Ол Пергамның Аттал I-і мен Қара теңіздегі Гераклея Понтикаға қарсы бірнеше соғыста Битинияның аумағын кеңейтті, бұрын Гераклеялықтарға тиесілі болған түрлі қалаларды жаулап алып, олардың біреуін өзінің құрметіне Прусий деп атады. Гераклея Понтика қаласын қоршағанда, ол қоршауға алынғандарға көптеген шығын келтірді, бірақ баспалдаққа көтерілген кезде оған тас тиіп, аяғы сынды; жарақатының салдарынан қоршау алынды. Осы оқиғадан кейін ол "жаңқақ" деген лақап атқа ие болды. Македонияның Филипп V оған б.з.д. 202 жылы Киос және Мюрлея порттарын сыйға тартты, оларды ол тиісінше Прусий және Апамея деп атады. Ол теңізде аталидтерге қарсы табысты тактика қолданған Ганнибалға пана бергенімен, Рим Республикасының Ұлы Антиох III-ке қарсы соғысында бейтараптығын сақтап, Антиохпен одақтасудан бас тартты. Б.з.д. 183 жылы Кизик қаласында, күні бұрын Эвмен II-мен бейбітшілік шартына қол қойды. Апама Прусий I-ге Прусий II есімді ұл тартты, ол оның орнын басты. Ол қайта жаңартқан Пруза қаласы (қазіргі Түркиядағы Бурса) Прусийдің құрметіне аталды.
Prusias was a vigorous and energetic leader; he fought a war against Byzantium (220 BC), seizing its Asiatic territory, a part of Mysia that had been in its possession for a long time. Then, he defeated the Galatians who Nicomedes I had invited across the Bosphorus to a territory called Arisba, putting to death all of their women and children and letting his men plunder their baggage. At some point during his reign, he formed a marriage alliance with Demetrius II of Macedon, receiving the latter's daughter, Apama, as his wife. He expanded the territories of Bithynia in a series of wars against Attalus I of Pergamum and Heraclea Pontica on the Black Sea, taking various cities formerly owned by the Heracleans, renaming one of them, Prusias, after himself. While besieging the city of Heraclea Pontica, he dealt many casualties to the besieged, but while climbing a ladder, he was hit with a stone and he broke his leg; the siege was lifted due to his injury. This is likely where he was given the surname "the lame". Philip V of Macedon granted him the ports of Keios and Myrleia in 202 BC, which he renamed Prusias and Apameia respectively. Although he granted sanctuary to Hannibal, who successfully employed an odd stratagem against the Attalids for him at sea, he remained neutral during the Roman Republic's war with Antiochus III the Great, refusing an alliance with Antiochus. He agreed on peace terms with presumably Eumenes II in 183 BC, in the city of Cyzicus. Apama bore Prusias I a son called Prusias II, who succeeded him. The town of Prusa (now Bursa in Turkey), which he rebuilt, is named after Prusias.