Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс социал-демократ саясаткері (1840–1913)
German social democrat politician (1840–1913)
Фердинанд Август Бебель (22 ақпан 1840 – 13 тамыз 1913) – неміс социалистік саясаткері, жазушы және шешен. Ол 1869 жылы Германияның Социал-демократиялық жұмысшылар партиясын (СДЖП) құрушылардың бірі ретінде танымал. 1875 жылы ол Жалпы неміс жұмысшылар қауымдастығымен бірігіп, Германияның Социалистік жұмысшылар партиясын (СЖП) құрды. Антисоциалистік заңдар қолданылған кезеңде Бебель Германиядағы социал-демократиялық қозғалыстың басшысы болды және 1892 жылдан өмірінің соңына дейін Германияның Социал-демократиялық партиясының төрағасы қызметін атқарды.
Ferdinand August Bebel (; 22 February 1840 – 13 August 1913) was a German socialist politician, writer, and orator. He is best remembered as one of the founders of the Social Democratic Workers' Party of Germany (SDAP) in 1869, which in 1875 merged with the General German Workers' Association into the Socialist Workers' Party of Germany (SAPD). During the repression under the terms of the Anti Socialist Laws, Bebel became the leading figure of the social democratic movement in Germany and from 1892 until his death served as chairman of the Social Democratic Party of Germany.
Алғашқы жылдар
Фердинанд Август Бебель, Август деп белгілі, 1840 жылдың 22 ақпанында Германияның Кёльн қаласының бір бөлігі болып табылатын Дюц қаласында дүниеге келді. Ол Пруссия жаяу әскерінің сержанты әкесінің ұлы, бастапқыда Позен провинциясындағы Островодан шыққан, әскери казармада туған. Әкесі 1844 жылы қайтыс болды. Жастық шағында Бебель Лейпцигте ағаш өңдеуші және жиһаз жасаушы болып оқыды. Ол кездегі көптеген неміс жұмысшылары сияқты, ол жұмыс іздеп көп саяхат жасады және сол кездегі жұмысшылардың қиындықтарын өз көзімен көрді. Біршама уақыт Сальцбургте тұрғанда, ол Рим-католик жұмысшылар клубына қосылды. 1859 жылы Тирольде Италияға қарсы соғысқа ерікті болып түсуге тырысты, бірақ қабылданбады; ал өз елінде денсаулығына байланысты әскерге жарамсыз деп танылды. Бастапқыда социализмге қарсы болған Бебель, Карл Маркс идеяларын танымал еткен Фердинанд Лассалдың жарияламалары арқылы біртіндеп социалистік идеяларға көшті. 1865 жылы Вильгельм Либкнехттің ықпалына ілігіп, содан кейін социалистік қозғалысқа толыққандай берілді.
Ferdinand August Bebel, known as August, was born on 22 February 1840, in Deutz, Germany, now a part of Cologne. He was the son of a Prussian noncommissioned officer in the Prussian infantry, initially from Ostrowo in the Province of Posen, and was born in military barracks. The father died in 1844. As a young man, Bebel apprenticed as a carpenter and joiner in Leipzig. Like most German workmen at that time, he travelled extensively in search of work and he thereby obtained a first hand knowledge of the difficulties facing the working people of the day. At Salzburg, where he lived for some time, he joined a Roman Catholic workmen's club. When in Tyrol in 1859 he volunteered for service in the war against Italy, but was rejected; and in his own country he was rejected likewise as physically unfit for the army. Although initially an opponent of socialism, Bebel gradually was won over to socialist ideas through pamphlets of Ferdinand Lassalle, which popularized the ideas of Karl Marx. In 1865 he came under the influence of Wilhelm Liebknecht and was thereafter committed fully to the socialist cause.
Саяси мансап
Лассальдың қайтысынан кейін Бэбель 1867 жылғы Айзенах конференциясында партияның жаңа басшысы Иоганн Баптист фон Швейцерді қолдаудан бас тартқан социалистер тобының бірі болды, бұл әрекет осы марксистік фракцияға «Айзенахтықтар» деген ат беруге себеп болды. Сол жылы Бебель Саксониядан Солтүстік Германия Рейхстагына депутат болып сайланды. 1874 жылы Бебель серіктес алып, шағын түйме фабрикасын ашты, онда сатушы болып жұмыс істеді, бірақ 1889 жылы өзін толығымен саясатқа арнау үшін бизнесінен бас тартты. 1890 және 1891 жылдардағы партия жиналыстарында Бебельдің саясатына, ең алдымен парламенттік әрекеттен бас тартуды қалаған «жас» берлиндік социалистер, экстремистер қатты шабуыл жасады; оларға қарсы Бебель толық жеңіске жетті. Екінші жағынан, ол Волмармен және оның ізбасарларымен дауласты, олар социалистік идеалды толыққанды жүзеге асыру мәселесін кейінге қалдыруды және партияның қоғамды толыққанды құлатпай, біртіндеп жақсартуға ұмтылуын ұсынды. Бұл бағыттардың қақтығысы жалғасты, және Бебель ортодоксалды марксистік партияның дәстүрлі көзқарастарының басты жақтаушысы ретінде танылды. Ол милитаризмге қарсы болғанымен, Германияға шабуыл жасаған шетелдік мемлекеттер Социал-демократтардан көмек немесе бейтараптық күтпеу керектігін ашық мәлімдеді. Бұдан кейін үлкен құлдырау, «жаппай банкроттық, жаппай қайғы, жаппай жұмыссыздық және үлкен ашаршылық» болады деді. 1899 жылы Ганноверде өткен СДПК съезінде Бебель Эдуард Бернштейннің ревизионизмін айыптайтын сөз сөйледі. Оның «Партияның негізгі көзқарастары мен тактикасына шабуыл» деген қаулысы съездің көпшілігінің, тіпті Бернштейннің жақтастарының да қолдауын алды.
Following the death of Lassalle, Bebel was among the group of Socialists that refused to follow new party leader Johann Baptist von Schweitzer at the Eisenach Conference of 1867, an action which gave rise to the name "Eisenachers" for this Marxist faction. Bebel was elected to the North German Reichstag as a member from Saxony in that same year. In 1874 Bebel took a partner and founded a small button factory, for which he acted as salesman, but in 1889 he gave up his business to devote himself wholly to politics. In party meetings of 1890 and 1891, Bebel's policies were severely attacked, first by the extremists, the "young" Socialists from Berlin, who wished to abandon parliamentary action; against these Bebel won a complete victory. On the other side he was involved in a quarrel with Volmar and his school, who desired to put aside from immediate consideration the complete attainment of the socialist ideal, and proposed that the party should aim at bringing about, not a complete overthrow of society, but a gradual amelioration. This conflict of tendencies continued, and Bebel came to be regarded as the chief exponent of the traditional views of the orthodox Marxist party. Though a strong opponent of militarism, he publicly stated that foreign nations attacking Germany must not expect the help or the neutrality of the Social Democrats. followed by a great collapse, "mass bankruptcy, mass misery, mass unemployment and great famine". In 1899, at the Hanover Congress of the SPD, Bebel delivered a speech condemning Eduard Bernstein's revisionism. His resolution, Attacks on the Fundamental Views and Tactics of the Party, garnered the support of the vast majority of the Congress, including Bernstein's supporters.
Өлім және мұра
Аугуст Бебель 1913 жылғы 13 тамызда Швейцарияның Пассуг қаласындағы санаторийде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 73 жаста болған. Оның денесі Цюрихте жерленді. Бебельдің өліміне орай, орыс марксистік көшбасшысы Владимир Ленин оны "жақсырақ әлеуметтік жүйе" үшін күресте қарапайым жұмысшыдан саяси көшбасшыға өзін-өзі жетілдіре білген "үлгілі жұмысшы көшбасшысы" деп сипаттады. "Антисемитизм – ақымақтардың социализмі" ("Der Antisemitismus ist der Sozialismus der dummen Kerle") деген мәшһүр сөз көбінесе Бебельге жатқызылады, бірақ, ықтимал, ол австриялық демократ Фердинанд Кронаветтерге тиесілі; 1890 жылдарға қарай неміс социал-демократтары арасында кеңінен таралған болатын. Карл Маркс, Фридрих Энгельс және Фердинанд Лассальмен бірге Бебель 1912 жылы Нью-Йорктегі еврей тіліндегі социалистік газеттің штаб-пәтері ретінде салынған The Forward ғимаратының фасадындағы бейнелері орналасқан социалистік тұлғалардың бірі болды. Бебельдің мұрасын Германия Демократиялық Республикасы (Шығыс Германия) қабылдап, оның есімімен алаң мен бірнеше көшені атады. Оның суреті бар пошта маркалары да басылды.
August Bebel died on 13 August 1913 of a heart attack during a visit to a sanatorium in Passugg, Switzerland. He was 73 years old at the time of his death. His body was buried in Zürich. At the time of his death Bebel was eulogized by Russian Marxist leader Vladimir Lenin as a "model workers' leader", who had proven himself able to "break his own road" from being an ordinary worker into becoming a political leader in the struggle for a "better social system". The well known saying "Anti Semitism is the socialism of fools" ("Der Antisemitismus ist der Sozialismus der dummen Kerle") is frequently attributed to Bebel, but probably originated with the Austrian democrat Ferdinand Kronawetter; it was in general use among German Social Democrats by the 1890s. Along with Karl Marx, Friedrich Engels and Ferdinand Lassalle, Bebel was among the socialist icons included in bas relief portraits on the facade of The Forward building, erected in 1912 as the headquarters of the New York Yiddish language socialist newspaper. Bebel's legacy was adopted by the German Democratic Republic (East Germany), which named a square and several streets after him. Stamps bearing his likeness were also issued.
Ағылшын тіліндегі шығармалар
Өткендегі, қазіргі және болашақтағы әйелдер. Лондон: Ривз, 1885 жыл. АҚШ басылымы: Сан-Франциско: Г. Бенхам, 1897 жыл. Қастандықтар мен социализм: Август Бебельдің 2 қараша 1898 жылы Берлинде жасаған сөйлеуінен. Нью-Йорк: Нью-Йорк Еңбекші жаңалықтары Co., n. d. [c. 1899]. Бебель. Нью-Йорк: Халықаралық баспагерлер, 1901 жыл. Социализм және неміс кайзері: Екі сөз. Георг Генрих фон Фолмармен бірге. Лондон: Кларион баспасы, 1903 жыл. Социализмдегі әйелдер. Нью-Йорк: Нью-Йорк Еңбекші жаңалықтары Co., 1904 жыл. Жаңа аударма: Әйелдер мен социализм. Нью-Йорк: Социалистік әдебиет Co., 1910 жыл. Кәсіби одақтар мен саяси партиялар. Милуоки: Социал-демократиялық баспа Co., 1906 жыл. Бебельдің естеліктері. Нью-Йорк: Социалистік әдебиет Co., 1911 жыл. Әйелдердің зиялық қабілеті. Нью-Йорк: Cooperative Press, n. d. [c. 1912]. Менің өмірім. Лондон: Т. Фишер Унвин, 1912 жыл. Август Бебельдің сөздері. Нью-Йорк: Халықаралық баспагерлер, 1928 жыл. Болашақ қоғам. Мәскеу: Прогресс баспасы, 1976 жыл (Бебельдің "Әйелдер және социализм" кітабының соңғы бөлігінің қысқартылған аудармасы).
Women in the Past, Present, and Future. London: Reeves, 1885. US Edition: San Francisco: G. Benham, 1897. Assassinations and Socialism: From a Speech by August Bebel, Delivered at Berlin, November 2, 1898. New York: New York Labor News Co., n. d. [c. 1899]. Beber. New York: International Publishers, 1901. Socialism and the German Kaiser: Two Speeches. With Georg Heinrich von Vollmar. London: Clarion Press, 1903. Women Under Socialism. New York: New York Labor News Co., 1904. New translation: Women and Socialism. New York: Socialist Literature Co., 1910. Trade Unions and Political Parties. Milwaukee: Social Democratic Publishing Co., 1906. Bebel's Reminiscences. New York: Socialist Literature Co., 1911. The Intellectual Ability of Women. New York: Cooperative Press, n. d. [c. 1912]. My Life. London: T. Fisher Unwin, 1912. Speeches of August Bebel. New York: International Publishers, 1928. Society of the Future. Moscow: Progress Publishers. 1976 (an abridged translation of the last part of Bebel's Women and Socialism).