Кіріспе

Эстетикалық себептермен ережелерді немесе қағидаларды әдейі бұрмалау – көркемдік лицензия (поэтикалық лицензия, тарихи лицензия, драмалық лицензия және повестволық лицензия сияқты, контекстік жағынан нақтырақ туынды терминдермен қатар) ұғымы. Бұл көркемдік мақсаттар үшін фактілерден немесе формадан ауытқуды білдіреді. Оған грамматиканың немесе тілдің өзгеруі, сондай-ақ бұрыннан бар мәтінді қайта жазу кіруі мүмкін.

Драмалық лицензия

Көркемдік лицензия көбінесе драмалық лицензия деп аталады, әсіресе қызықты телешоу немесе кино үшін шын өмірдегі мамандықтарды әдемілеу мақсатында қолданылғанда. Мысалы, "CSI: Қылмыс орнын зерттеу" және басқа да полициялық процедуралық бағдарламалар полиция қызметінің көп бөлігін құрайтын құжаттар, есептер, әкімшілік жұмыстар және басқа да күнделікті "іскерлікке бағытталған" мәселелер сияқты мамандықтың ең қарапайым жақтарын мүлдем жоққа шығарады. Олар сондай-ақ шындықтағыдан әлдеқайда көп қимыл-әрекет, күдік немесе драмамен толы басқа да міндеттерді көрсетеді. Бұл көптеген әскери тақырыбындағы оқиғаларға да қатысты, онда жоғары шенді тұлғаларға үнемі қауіпті жағдайларға түсуге рұқсат беріледі, бірақ шындығында олар көбінесе қолбасшылық және әкімшілік міндеттермен шектеледі.

Пікірталас пен сын

Суретшілердің авторлық еркіндігі көбінесе қадірлі сенімдерді немесе бұрынғы туындыларды жаңаша түсіндіруге қарсылардың наразылығын тудырып, дауға себеп болады. Суретшілер мұндай сынға жауап ретінде өздерінің туындылары бұрынғы нәрсенің сөзбен келтірілген көшірмесі емес екенін, олар тек көркемдік құндылығымен бағалануы керек екенін көрсетеді. Авторлық еркіндік – бұл қалыпты қабылданған тәжірибе, әсіресе нәтижесі кеңінен мойындалған жағдайда. Мысалы, Уильям Шекспирдің тарихи пьесалары тарихи фактілерді айқын бұрмалап көрсетеді, бірақ олар әдебиеттің көрнекті туындылары ретінде жоғары бағаланады. Көркемдік еркіндік кинематографияда және тарихи оқиғаларды бейнелеуде қолданылғанда кейде сын дауыстары көтеріледі. Хронология мен кейіпкерлер мінезінің драматикалық эффект үшін шамалы өзгертілуі көбінесе қабылданады, бірақ кейбір сыншылар шындықтың айқын өзгеруін бейнелейтін туындыларды жауапкершіліксіз деп санайды, өйткені көптеген көрермендер мен оқырмандар нақты оқиғаларды білмейді де, драмалық бейнелеуді шындыққа сәйкес деп қабылдауы мүмкін. Драмалық еркіндіктің шектен тыс қолданылуы үшін сынға ұшыраған фильмдер мен телесериалдарға Диснейдің «Покахонтас», Мел Гибсонның «Батыл жүрек», Оливер Стоунның «Александр», HBO-ның «Рим» сериалы, 20th Century Fox-тың «Ұлы шоумен» және Showtime-ның «Тюдоры» жатады. Басқа форматқа шығарманы бейімдеген жазушылар (мысалы, кітаптан киносценарий) көбінесе жақсы фильм жасау үшін кітаптағы бастапқы сюжетке маңызды өзгерістер енгізеді, қосымша материалдар қосады немесе кейбір бөлімдерін алып тастайды. Мұндай өзгерістер кейде түпнұсқа туындының жанкүйерлерін көңілсіздікке жетеді.