Кіріспе
Португалия және Испанияның жекпе-жек өнері Jogo do pau (ˈʒogu du ˈpaw) – Португалия мен Испанияның жекпе-жек өнері, ол Миньо өзені бойындағы Миньо, Трас-ос-Монтес, Понтеведра және Оуренсе аймақтарында дамыған. Ол белгілі бір өлшемдер мен ерекшеліктері бар таяқ қолдануға негізделген. Бұл өзін қорғау үшін, сондай-ақ жеке адамдар, отбасылар және тіпті ауылдар арасындағы дауларды және ар-намыстың мәселелерін шешу үшін пайдаланылған. Солтүстік тауларында кең таралғанымен, басқа аймақтарда көбінесе белгілі болмады, ал оны үйреткендер Португалияның солтүстігі мен Галисиядан келген шеберлер болды.
Jogo do pau (ˈʒogu du ˈpaw) is a Portuguese and Spanish martial art which developed in the regions along the Minho River: Minho, Trás os Montes, Pontevedra and Ourense, focusing on the use of a staff of fixed measures and characteristics. It was used for self defense and also to settle arguments and matters of honour between individuals, families, and even villages. While popular in the northern mountains, it was practically unknown elsewhere, and those who did practice it were taught by masters from the North of Portugal and Galicia.
Тарих
Асыл билер мен либералдар арасындағы қақтығыс кезінде, либералдарға қылыш алып жүруге немесе киюге тыйым салынды. Жауап ретінде либералдар таяқпен ұрысуды қабылдады, бұл практика Португалия бойынша кеңінен таралып, төменгі және асыл топтарға жетті. Осы өнерді Бразилияға португал иммигранттары, осы әдістерді жақсы меңгергендер әкелді. Бұл жекпе-жектің танымалдығының бір себебі солтүктік халықтың мінез-құлқы болды, олар жеке және отбасылық абыройды қорғау үшін өлімге дейін күресуге дайын еді. Сондай-ақ, таяқ алудың оңайлығы мен оның қолданылуының кеңдігі де маңызды рөл атқарды: таяқ немесе шыбық дерлік барлық жерде кездесетін, ұзақ серуендерде қолдау ретінде, өзендерді кесіп өтуге көмектесетін, малшылардың жабайы жануарлардан малды қорғауына пайда болатын құрал еді. Бұл жекпе-жекті Лиссабонды басып алған Наполеон әскерлеріне қарсы партизандар қолданғандығы туралы мәліметтер бар.
Шығу тегі
Jogo do pau ойынының бастауы – ортағасырлық азаматтық ұрыс техникасы. Оны соғыс кезінде, көбінесе жақсы қаруға қол жеткізе алмайтын кедей шаруалар болған жаяу әскерлер қолданған. Мұны Альжубаррота шайқасы туралы хабарламалардан да көруге болады. Бұл техника Португалияның Эдуард I-нің (1391–1438) ортағасырлық «A ensinança de bem cavalgar em toda a sela» кітабында атпен жүруге қатысты әдіс ретінде енгізілген. Бұл жекпе-жек өнері шетелдік әсерге көбірек бейім қалаларда емес, Галисияда және континенттік Португалияның ең шалқары таулы аймақтарында дамыды. 19-шы ғасырда jogo do pau-ды солтүстік шеберлер Лиссабонға әкелді, нәтижесінде Gameirosabre техникасымен бірігіп, бұл нағыз шайқастан алшақтаған спорттық жарысқа айналды. Ол «Ginásio Clube Português» және «Ateneu Comercial de Lisboa» сияқты клубтарда талқыланды.
Қазіргі тәжірибе
ХХ ғасырда ауылдық жерлерден қалаларға көші-қон және оттық қаруға қол жеткізудің жеңілдеуі салдарынан жогу ду пау (jogo do pau) практикасы тез құлдырады. 1910-1930 жылдар аралығында туған ойыншылар осы спорттың гүлденген кезін көрген соңғы буын болды. Осы буынның естеліктері 1970-ші жылдары спорт қайта жанданғанда сақталып қалды. Бұл қайта жаңғырудың бастамашысы Педро Феррейра болды, ал одан кейін оның шәкірті Нуньо Курвельо Руссо жогу ду пауға өмірін арнады, Португалияның солтүстігіне жиі барып, ондағы сақталған түрлерімен, әсіресе Cabeceiras de Basto мектебімен танысты. Ол қазіргі ұстазы Мануэль Монтейро болатын Ateneu Comercial de Lisboa-да оқыды. Бүгінде бұл спорт Португалияда әлі де маргиналды болып табылады, бірақ екі федерацияда ұйымдастырылған тұрақты ойыншылар саны бар: Португалиялық жогу ду пау федерациясы (Federação Portuguesa de Jogo do Pau) және Португалиялық португалдық жогу ду пау ұлттық федерациясы (Federação Nacional do Jogo do Pau Português). Бұл өнер сондай-ақ Азор аралдарында, Мадейрада және Португалиядан тыс Испанияның Галисия аймағында да таралған.