Кіріспе

Польшадағы Германияның оккупациялық аймағы, Екінші дүниежүзілік соғыста Польшаның оккупациялық аймағының Германия басқаруы.

Бас үкімет (Generalgouvernement; Generalne Gubernatorstwo; Генеральна губернія), ресми түрде Польшаның оккупациялық аймағы үшін генерал-губернаторлық (Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete) – 1939 жылы нацистік Германия, Словакия және Кеңес Одағының Польшаға шабуылдауынан кейін құрылған Германияның оккупациялық аймағы. Жаңадан оккупацияланған Екінші Польша Республикасы үш аймаққа бөлінді: орталығында Бас үкімет, батысында нацистік Германияға қосылған поляк аймақтары және шығысында Кеңес Одағына қосылған поляк аймақтары. 1941 жылы Германияның Кеңес Одағына басып кіруінен (Барбаросса операциясы) кейін аумағы кеңейтіліп, жаңа Галисия округі қосылды. Бас үкімет Германия тарапынан логистикалық мақсаттар үшін жеке әкімшілік бірлік ретінде басқарылды. 1941 жылғы маусымда Вермахт әскерлері Кеңес Одағына шабуыл жасаған кезде, Бас үкімет аумағы бұрын КСРО-ға қосылған Польша аймақтарын қосу арқылы ұлғайтылды. Бірнеше күн ішінде Шығыс Галисия басып алынып, Галисия округіне қосылды. 1945 жылға дейін Бас үкімет соғысқа дейінгі шекараларындағы (және қазіргі Батыс Украинадағы) Польшаның орталық, оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігін қамтыды, соның ішінде Варшава, Краков, Львов (қазіргі Львов, Лемберг деп аталды), Люблин (Люблин резервациясын қараңыз), Тарнополь (Тарнополь геттосының тарихын қараңыз), Станислав (қазіргі Ивано-Франковск, Станислау деп аталды; Станислав геттосын қараңыз), Дрогобыч және Самбор (Дрогобыч және Самбор геттолары) және басқалары. Географиялық орындар неміс тілінде қайта аталды. Бас үкіметтің нацистік неміс билеушілері соғыс бойында этникалық және саяси бағытына қарамастан, жергілікті тұрғындармен билікті бөлісуге ниеттенген жоқ. Билік өкілдері заңдық хат-хабарларында Польша атауын сирек қолданды. Бұған бірден-бір ерекшелік – Польшадағы Бас үкіметтің Эмиссиялық банкі (Bank Emisyjny w Polsce, Emissionbank in Polen) болды.

Атауы

Германиядағы режимнің толық атауы 1940 жылдың шілдесіне дейін Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete, яғни "Басқыншы поляк аймақтарының Бас Үкіметі" деп аударылды. Губернатор Ханс Франк Гитлердің өкілеттігімен 1940 жылдың 31 шілдесінде атауын қысқарып, тек Generalgouvernement деп өзгертті. Generalgouvernement сөзінің француз тілінен алынған дұрыс ағылшынша аудармасы – "General Governorate", ол голланд тіліндегі Generaliteitslanden сөзімен туыс. Осы контексте француз тіліндегі gouvernement терминін ағылшын тіліне аударғанда "government" емес, "governorate" деп аудару дұрыс, себебі ол орталықтан басқарылатын аумақты білдіреді. Француз және голланд тілдеріндегі түпнұсқада атаудағы "генерал" сөзі – территорияны тікелей басқаруға билік берілген орталық ассамблея, Estates General-ге сілтеме жасайды. Нацистердің Generalgouvernement деп атауы, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей империясының басып алынған аймағында Германия империясы құрған Варшаваның бұрынғы Бас Үкіметіне де сілтеме жасады. Бұл округ 1914 жылдан 1918 жылға дейін, Люблиннің австро-венгрлік бақылауындағы әскери үкіметімен және 1916-1918 жылдар аралығында қысқа ғана өмір сүрген Польша Корольдігімен бірге болды, ол Польшаның сол кездегі ресейлік бақылаудағы бөліктерінен құрылған ұқсас мемлекет болды. Generalgouvernement аймағы бұрын Restpolen ("Польшаның қалған бөлігі") деп те аталған.

Тарих

Германияның Польшаға шабуыл жасауынан кейін, неміс әскері басып алған барлық аймақтар, соның ішінде Данциг еркін қаласы бастапқыда әскери басқаруға бағынды. Бұл аймақ 1939 жылғы Германияның және Шығыс Пруссияның шығыс шекарасынан басталып, Буг өзеніне дейін созылды, онда неміс әскерлері шабуылын тоқтатып, Польшаға қарсы құпия келісімге сәйкес Кеңес Қызыл Армиясымен қосылды. 1939 жылдың 23 тамызында қол қойылған Молотов-Риббентроп пактісінде Висла мен Буг өзендері арасындағы кең аумақ Польшаның бөлінген "әсер ету аймағына" Кеңес Одағына берілуі көзделген, ал екі ел Варшаваны бірлесіп басқаруға тиіс болды. Алғашқы келісімнен туындаған қарама-қайшылықты шешу үшін 28 қыркүйекте Германия мен Кеңес өкілдері қайтадан кездесіп, екі ел арасындағы тұрақты шекараны белгіледі. Келісімнің осы түзетілген нұсқасы бойынша, аталған аумақ бастапқыда Германияның құрамында болған Литваның Кеңес Одағына қосылуымен алмастырылды. Жаңа келісімге сәйкес Польшаның орталық бөлігінің барлығы, поляктардың этникалық ядросы да, толығымен Германияның бақылауына көшті. Гитлер Германияның "өмірлік кеңістігін" кеңейту мақсатымен, Польшаның батыс жартысындағы аумақтың үлкен бөлігін Германияға тікелей қосып алуға бұйрық берді. Германия осы аймақтардың көп бөлігін екі жаңа рейхсгау ретінде ұйымдастырды: Данциг-Батыс Пруссия және Вартланд. Қалған үш аймақ – Зихенау, Шығыс Жоғарғы Силезия және Сувалки үшбұрышы – Германияның көршілес гауларына қосылды. РКФ және ХТО аннексияланған аумақты дереу германизациялауды жеңілдету үшін қатаң шаралар енгізді, бұл көбінесе, әсіресе Вартландта, жаппай қуғын-сүргінге әкелді. Бұрынғы Польшаның қалған бөліктері шығыстағы неміс билігінің шекаралық бекеті ретінде неміс "Небенланд" (шекаралық аймақ) болып табылды. 1939 жылдың 12 қазанындағы фюрердің жарлығымен Бас үкімет құрылды, ал жарлық 1939 жылдың 26 қазанында күшіне енді. Нацистер қыркүйек науқанындағы жеңілісінен кейін Польша мемлекетінің іс жүзінде тоқтатылғанын есептеді. Жалпы алғанда, Бас үкімет аймағының 1939 жылғы халқының 4 миллионы 1944 жылдың соңында Кеңес қарулы күштері аймаққа кіргенге дейін өмірін жоғалтты. Егер поляк астыртқыш тобы неміс офицерін өлтірсе, жаза ретінде және басқа поляктарға ескерту үшін 50-100 поляк неміс полициясымен атылып тасталды. Еврейлердің көп бөлігі, шамамен екі миллионы, тұтқындалып, өлтірілді. Варшава көтерілісінен кейін немістер Варшаваны қиратты. 1944 жылдың соңында Польша арқылы кеңес әскерлерінің шабуылы кезінде Бас үкімет құлап түсті. 1945 жылдың мамырында америкалық әскерлер аймақты басқарған Ханс Франкты тұтқындады, ол Нюрнберг процесінде айыпталушылардың бірі болды. Сот барысында ол бала кезіндегі католиктік дініне қайта оралып, өкініш білдірді. Франк өзінің күнделіктерінің қырық томын Трибуналға тапсырды, олардан оған және басқаларға қарсы көптеген айғақтар жиналды. Ол соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстар жасады деп танылды. 1946 жылдың 1 қазанында ол өлім жазасына кесілді. Үкім 16 қазанда орындалды.

Германияның аймаққа қатысты ниеттері

Варшаваны "үлгілі қалаға" айналдыру 1940 жылы жоспарланды, және кейін Берлиннің айналдырылуы сияқты жоспарланды. 1941 жылдың наурыз айында Ханс Франк өзінің бағыныстағыларына Гитлердің "бұл аймақты 15-20 жыл ішінде таза неміс аймағына айналдыру" шешімін қабылдағанын хабарлады. Ол былай түсіндірді: "Қазір 12 миллион поляк тұратын жерге 4-5 миллион неміс қоныстануы керек. Генерал-губернатор Рейнланд сияқты толығымен неміс болуы тиіс". Гитлер: "Егер осы екі әлсіз тұс нығайтылса, поляктарды бірте-бірте ығыстыруға болады", - деді. Неміс бюрократтары түпкілікті халықтың болашағына қатысты әртүрлі жоспарлар жасады. Бірінде 20 миллионға жуық поляктың Батыс Сібірге депортациялануы және 4-5 миллионның германизациялануы көзделді; депортацияның шын мәнінде көптеген поляктардың өліміне әкелетіні болғасын, аздаған бөлігі ғана "германизацияланатын" еді, ал ізгі қасиеттері бар жас поляктар Германияда ұрланып, тәрбиеленуі керек еді. Генерал-губернаторлықта барлық орта білім жойылып, барлық поляк мәдени ошақтары жабылды. 1943 жылы үкімет өнімді қара топырағы үшін Замойское аймағын одан әрі германизациялау үшін таңдады, және неміс колониялық қоныстарын құру жоспарланды. Бастапқыда Замось үкімет тарапынан Гиммлерштадт (Гиммлер қаласы) деп аталды, кейін Пфлюгштадт (Егінші қаласы) деп өзгертілді, бірақ екі атау да іске асырылмады. Польша халқының көп бөлігі нацистік оккупациялық билік тарапынан зорлық-зомбылықпен жер аударылды. Гиммлер 1944 жылдың басына қарай Люблин қаласының халқының 20-25% неміс болуын, ал келесі жылға қарай 30-40% болуын көздеді, содан кейін Люблин неміс қаласы деп жарияланып, неміс мэрі тағайындалуы керек еді.

Нацистік үгіт

Пропаганданы 1941 жылдың көктемінен бастап Хауптабильюн Пропаганда (HAP) ФАВуП (Fachabteilung für Volksaufklärung und Propaganda) басқарды. Баспасөзді Бас үкіметтің баспасөз жетекшісінің кеңсесі басқарды, ал Берлинде – Бас үкіметтің Берлиндегі өкілі.

Антисемиттік үгіт-насихат

Варшавада мыңдаған антисемиттік плакаттар таратылды.

Саяси үгіт-насихат

Немістер поляктардың бұйрыққа бағынуын қалады.

Кинотеатрлар

"Дие-Дойче-Вохеншау" (Германияның апталық киножурналы) үгіт-насихат фильмері көркем фильмдер көрсетілімінен бұрын таныстырылды. Кейбір көркем фильмдерде де нацистік үгіт-насихат болды. Польшаның астыртын қозғалысы поляктарды кинотеатрға барудан тыйым салды, оларға "Tylko świnie / siedzą w kinie" ("Киноға тек шошқалар барады") деген мақалмен ескертті. Оккупацияланған Польшада польшалық киноиндустрия болған жоқ. Дегенмен, бірнеше поляктар 1941 жылы поляктарға қарсы "Хаймке́р" ("Отанына оралу") сияқты фильмдер жасауда немістермен ынтымақтастық етті. Сол фильмде еврей және поляк актерлерінің екінші дәрежелі рөлдеріне кастингті Иго Сим жасады, ол түсірілім кезінде Варшавадағы пәтерінде Польшаның қарулы күресінің қарсылық қозғалысы тарапынан атып өлтірілді; содан кейін польшалық актерлер поляктарға қарсы үгіт-насихат жасауға қатысқандары үшін сотталды, жазалары ресми сөгістен түрмеге дейін ауысты.

Театрлар

Польшадағы барлық театрлар таратылды. Варшавада «Theater der Stadt Warschau» неміс театры және немістер бақылауындағы «Teatr Miasta Warszawy» поляк театры құрылды. Сонымен қатар, «Teatr Komedia» комедия театры және 14 шағын театр жұмыс істеді. Краковтағы Юлиус Словацкий театрын немістер пайдаланды.

Аудио пропаганда

Поляктарға радиоаппараттарды пайдалануға тыйым салынған. Кез келген аппарат 1940 жылдың 25 қаңтарына дейін жергілікті әкімшілікке тапсырылуға тиіс болды. Этностық немістер өздерінің аппараттарын тіркеуге міндетті болды. Неміс билігі үгіт-насихат мақсатында поляктар "szczekaczki" (поляк тілінен аударғанда "қауырсыну") деп атаған мегафондарды орнатты.

Ашық өлім жазалары

Немістер Варшава көшелерінде және Варшава төңірегінде мыңдаған поляктарды, олардың көпшілігі бейбіт тұрғындарды, кепіл ретінде өлтірді. Мақсаты – халықты қорқыту болды, оларды атып не асып тастады. 1943 жылдың қыркүйегінен 1944 жылдың қаңтарына дейін бұл өлім жазаларын негізінен Австриялық нацист Франц Кутшера, СС және полиция басшысы бұйырды.

Қалалық жоспарлау және көлік желісі

Варшава Пабст жоспары бойынша қайта құрылатын болды. Үкіметтік квартал Пилсудский алаңының төңірегінде орналасқан. GG Краков астанасы Хуберт Риттердің Generalbebauungsplan von Krakau жоспары бойынша қайта құрылды. Ханс Франк өзінің резиденциясын – Вавель қамалын қайта жаңартуды жүзеге асырды. Дембники (Краков) нацистердің жоспарланған әкімшілік ауданы болды. Парк Краковскийдің жанында немістерге арналған тұрғын аймақ салынды. Немістер Лодзь-Радом теміржол желісін (ішінара GG аймағында) және Радомда локомотив депосын салды.

Экономика

1939 жылы Польшаға шабуыл жасалғаннан кейін, 12 жастан асқан яһудилер және 14 жастан асқан поляктар генерал-губернаторлық аймақта мәжбүрлі еңбекке тартылды. Германия басып алған Польшаның басқа аймақтарынан көптеген поляктар генерал-губернаторлыққа жер аударылды және бұл аймақ құл еңбек күшінің қоры ретінде пайдаланылды, одан ерлер мен әйелдер Германиядағы фабрикалар мен шаруашылықтарда жұмысшы ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1939 жылдың қыркүйек айындағы Польша-Германия соғысы кезінде Варшаваның бір бөлігі және бірнеше қалалар (Вилунь, Сулеюв, Фрамполь) қиратылды. Польшалықтар үйлерін немесе бизнесін қайта құру үшін құрылыс материалдарын сатып ала алмады. Олар жинаған ақшаларын жоғалтты, ал "Млянарки" деп аталған GG валютасын Германия бақылауындағы Bank Emisyjny w Polsce басқарды. Бұрынғы Польша мемлекетінің меншігі генерал-губернаторлық (немесе аннексияланған аумақтарда нацистік Германия) тарапынан тәркіленді. Польшалықтардың маңызды мүлкі (мысалы, фабрикалар және ірі жер иеліктері) жиі тәркіленіп, неміс "сенімділік компаниялары" (Treuhänder) басқаруына берілді. Яһудилер геттоларға жер аударылды, олардың тұрғын үйлері мен бизнестері немістер тарапынан тәркіленді, шағын бизнестер кейде поляктарға берілді. Шаруалар немістерге үлкен көлемде азық-түлік жеткізуге міндетті болды, сондай-ақ барлық иеліктерді, ең кішкентайларын қоспағанда, мемлекеттендіру жоспарлары болды. Неміс әкімшілігі яһудилер мен поляктарды қанау жүйесін енгізді, оның ішінде жоғары салықтар да бар еді.

Тамақпен қамтамасыз ету

Ғалымдар 1939 жылдың қыркүйегінен 1941 жылдың маусымына дейін Еуропадағы еврей халқының жаппай аштықтан қаза табуы жаппай өлтіру әрекеті ме деп талқыласа да, бұл аштық осы халықтың көп бөлігін өлтірді деп келіседі. 1939 жылдан 1940 жылға дейін Генерал-губернатордың пайдаланатын ресурстарының көлемінде өзгеріс болды. Мысалы, 1939 жылы 7 миллион тонна көмір пайдаланылды, бірақ 1940 жылы бұл көрсеткіш 4 миллион тоннаға дейін азайтылды. Бұл ауысу еврейлер мен поляктарды жалғыз жылу көзінен айырып, азық-түлік тапшылығының белгісі болды. Соғысқа дейін Польша азық-түлік өнімдерін көптеп экспорттаса да, 1940 жылы Генерал-губернатор елге жеткілікті азық-түлік бере алмады, тіпті азық-түлік өнімдерін экспорттады. 1939 жылдың желтоқсанында поляк және еврей қабылдау комиссиялары, сондай-ақ жергілікті лауазымды тұлғалар, барлығы Генерал-губернатордың құрамында, эвакуацияланған поляктар мен еврейлерге тамақ пен баспана беруге жауапты болды. Элді қуып шығару процесінде эвакуацияланған поляктар мен еврейлерге Генерал-губернатордың көмегі жалпы процестің әлсіз буыны болып саналды. 1939 жылы Рейхсбан поляктарды және еврейлерді концлагерлерге депортациялау, сондай-ақ түрлі жерлерге азық-түлік пен шикізат жеткізу сияқты маңызды міндеттерді атқарды. 1940 жылдың желтоқсан айында 87 833 поляк пен еврей депортацияланды, бұл осы депортацияланғандарға жауапты әкімшіліктерге қосымша жүк салды. Депортация кезінде адамдар бірнеше күн бойы пойыз вагондарында тұруға мәжбүр болды. Суық пен азық-түлік жетіспеушілігінен көптеген депортацияланғандар тағамның нашарлығынан, суықтан және тіршілікке жарамсыз көлік жағдайларынан көз жұмды. 1941 жылдың желтоқсанында Генерал-губернатор еврей халқын аштықтан өлтірудің арзан әрі тиімді шешім екенін мойындады. 1942 жылдың тамызында Генерал-губернатордан Рейхке азық-түлік жеткізілімдері арттырылды және "Германия үшін маңызды" жұмыстарды орындамайтын 1,2 миллион еврейге азық-түлік берілмейтін шешім қабылданды. Нацистер еврей халқын азық-түліктен айырудың салдарынан хабардар болғанмен, бәрібір жалғастырды; еврей нәсіліне қарсы соңғы көтеріліс – аштықтан жаппай өлтіру болды. Азық-түлік және ауыл шаруашылығы министрлігі концлагерьдегі азық-түлік рационын басқарды. Әрбір лагерь әкімшілігі азық-түлікті ашық саудадан және Вафен СС (Standartenführer Tschentscher) қоймаларынан алды. Азық-түлік лагерьге жеткен соң, оны қалай бөлу керектігі әкімшіліктің қалауынша болды. Бұл лагерьдегі еврейлердің тамақтануы "қазаннан ішкен сулы репа шұпағы; кешкі асына маргарин, тәтті мармелад немесе иіссіз шұжық қосылған пісірілген нан берілді. Екі тамақ арасында тұрғындар жуынатын бөлмедегі крандан лақтырылған лас судың бірнеше тамшысын ішуге тырысты."

Қара нарық

Бұл азық-түлік тапшылығының кезінде яһудилер кез келген күнкөріс көзі үшін қара базарға жүгінді. 1940-1944 жылдар аралығында қара базар геттолардың ішінде де, сыртында да маңызды рөл атқарды. Геттодан тыс жерлерде қара базар азаматтардың денсаулығын сақтауға жеткіліксіз рациондар болғандықтан пайда болды. 1941 жылдың тамызында Шығыс Еуропа геттоларындағы яһуди халқы, егер олар осы геттоларда қалуға мәжбүр болса, ақырында аштықтан өлетінін түсінді. Геттодағы көптеген адамдар тірі қалу үшін сыртқы әлеммен сауда жасады. Яһудилер экономикасы оқшауланған және азық-түлік тапшылығы болған геттоларда тұруға мәжбүр болды, бұл оларды арзан жұмыс күші ретінде қарауға себеп болды; көптеген адамдар еңбектері үшін қабырғаның "арий" жағынан сатып алынған азық-түлікпен алмастырылды. Геттоға қысым жасалған адамдардың оқшаулануы сатып алушы мен сатушы арасындағы байланыстың үзілуіне әкелді, бұл қара базардағы делдалдардың пайда болуына жағдай жасады. Қара базардағы делдалдар сатушылар мен сатып алушылар арасында байланыс орнату арқылы пайда тапты. Бұл геттоларда сұраныс пен ұсыныс өте икемсіз болғанымен, қара базардағы азық-түлік сатуы өте бәсекелі болды және геттодағы көптеген яһудилерге қол жеткізе алмады.

Қарсылық

Польшада партизандық операцияларға қолайлы жағдайлар аз болғанымен, неміс оккупациясына қарсылық дерлік бірден басталды. Бірнеше шағын әскер бөлімдері, еріктілердің көмегімен 1940 жылдың көктеміне дейін күресті, мысалы, майор Генрик Добранскидің басшылығымен, содан кейін немістердің жазалау ретінде азаматтарды атқылауына байланысты тоқтатылды. Басты қарсылық күші – Лондондағы Польша үкіметіне адал Отандық армия (поляк тілінде: Armia Krajowa немесе AK) болды. Ол негізінен соғысқа дейінгі Польша армиясының қалған бөліктерінен және көптеген еріктілерден құралды. Басқа күштер де болды, мысалы, КСРО ұйымдастырған және басқарған, Польша Біріккен жұмысшы партиясына (PPR) параллель коммунистік Халық армиясы (Armia Ludowa немесе AL). АК салмағы 200 000 мен 600 000 адам аралығында, ал АЛ салмағы 14 000 мен 60 000 адам аралығында деп бағаланды. 1942-43 жылдардағы неміс репрессиясы Замощ көтерілісіне әкеп соқты. 1943 жылдың сәуірінде немістер Варшава геттосынан қалған еврейлерді депортациялай бастады, бұл 19 сәуірден 16 мамырға дейін Варшава геттосының көтерілісіне себеп болды. Бұл Польшада немістерге қарсы алғашқы қарулы көтеріліс болды және 1944 жылғы Варшавадағы ірі және ұзаққа созылған көтерілістің жосығын берді. 1944 жылдың шілдесінде Кеңес қарулы күштері Варшаваға жақындағанда, эмиграциядағы үкімет қалада көтеріліс шақырып, босатылған Варшаваға оралып, коммунистердің билікті басып алуына жол бермеуге тырысты. Тадеуш Бор-Коморовский басқаратын АК 1 тамызда Варшава көтерілісін бастады. Алайда, Кеңес әскерінің қаладан 30 шақырымдай жерде болғанына қарамастан, Кеңес жағынан көмек келмеді, ал британдық және американдық ұшақтарға әуе базаларын беруден бас тартқандықтан, Батыс одақтастары көтерілісшілерді тиімді жабдықтауға немесе әуеден қолдау көрсетуге мүмкіндік таппады. Олар Варшаваға әуе көпірін ұйымдастыру үшін алыс итальяндық базаларды пайдаланды. 63 күндік шайқастан кейін көтеріліс басшылары Вермахтпен шартты түрде капитуляциялауға келісті. Қалған 15 000 Отандық армия сарбазына соғыс тұтқыны мәртебесі берілді (келісімге дейін тұтқынға алынған көтерілісшілер атып тасталған), ал қалған 180 000 азаматтық халық жер аударылды.

Білім

ГГ-дағы барлық университеттер таратылды, көптеген Краков профессорлары «Сондерхакцион Кракау» операциясы кезінде түрмеге қамалған.

Польша мәдениеті

Немістер польша музейлерін тонады. Көптеген өнер туындылары құрып кетті. Немістер Варшавадағы бірнеше кітапхананы, оның ішінде Польша Ұлттық кітапханасын өртеп, шамамен 3,6 миллион томды жойды.

Неміс спорты

Ханс Франк шахмат ойнауды өте жақсы көрген, сондықтан ол Бас үкімет аумағында шахмат турнирлерін ұйымдастырды. Спорт жарыстарына тек немістер ғана қатысуға рұқсат етілді. Төрт облыстық дивизионда шамамен 80 футбол клубы өнер көрсетті.

Холокост

1942 жылдың 20 қаңтарында Ванзее конференциясы барысында Генералдық үкіметтің мемлекеттік хатшысы, СС бригадефюрері Йозеф Бюлер Гейдрихті "Қортынды шешімді" іске асыруға ынталандырды. Оның пікірінше, әкімшілік қызметкер ретінде, оның округіндегі мәселелердің бірі – өте дамыған қара нарық еді. Ол "жұда мәселесін" мүмкіндігінше жылдам шешудің жолын қолдады. Оның губернаторлығында жою орындарын құруға қосымша себеп – көлік мәселесі болмауы, себебі таратылған Польша мемлекеттік темір жолдарының (PKP) барлық мүлігі Краковтағы Deutsche Reichsbahn филиалы – Generaldirektion der Ostbahn ("Шығыс темір жолдарының бас дирекциясы", Gedob) басқаруында болды. Бұл SS Totenkopfverbände үшін өлім пойыздары желісіне оңай қол жеткізуді қамтамасыз етті. Жаңа әзірленген "Рейнхард" операциясы оккупацияланған Еуропадағы еврейлерді жүйелі түрде жоюдағы маңызды қадам болмақ, бастапқыда Генералдық үкіметтегілерден. Бірнеше ай ішінде үш аса құпия лагерь салынды және "Т4" акциясына негізделген, душ бөлмелері ретінде жасырылған стационарлық газ камераларымен жабдықталды, олардың мақсаты – күн сайын мыңдаған адамды тиімді өлтіру. Немістер 1942 жылдың көктемінде "қоныс аудару" деген желеумен еврей халқының жойылуын бастады. Үш "Рейнхард" лагері, соның ішінде Треблинка (ең қауіптісі), ауыстырылатын SS қызметкерлеріне ие болды және дерлік бірдей құрылымға ие болды. Генералдық үкімет Екінші дүниежүзілік соғыстағы жеті жою лагерінің төртеуінің орналасқан жері болды, онда Холокосттың ең қатал шаралары орындалды, оның ішінде жақын орналасқан Майданек концлагері, Собибор жою лагері және Белзек жою лагері. 1942 және 1944 жылдар аралығында газ камераларында Польшадан және басқа елдерден келген миллиондаған еврейлерді, басты назардағы "қажетсіз" "жарықтарды" қырғынға ұшыратты.

Жазалау

Ханс Франк бейбіт азаматтарға қарсы үрейлі билік орнатты және еврейлерді жаппай қырғынға тікелей қатысты. Нюрнберг процесінде ол соғыс қылмыстары мен адамзатқа қарсы қылмыстарда айыпты деп танылып, өлім жазасына кесілді. Оның хатшылары Артур Зейсс-Инкварт пен Йозеф Бюлер Нюрнбергте және Польшада, сәйкесінше, дарға асылды. Людвиг Фишер Варшава округінің губернаторы болды. Ол Варшавада сотталып, дарға асылды. Эрнст Кундт Радом округінің губернаторы болды. Ол Чехословакияда сотталып, дарға асылды.