Шэньчжоу-5: Қытайдың бірінші пилотты ғарыш миссиясы. 2003 ж. іске қосылды, 14 айналым жасады. КСРО және АҚШ-тан кейін Қытай ғарышқа дербес адам жіберген үшінші ел болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қытай ғарыш бағдарламасының алғашқы адамды ғарышқа ұшқан миссиясы.
First human spaceflight mission of the Chinese space program
"Шэньчжоу-5" (қ. § Этимология) 2003 жылдың 15 қазанында ұшырылған Қытайдың ғарыш бағдарламасының алғашқы адамды ғарышқа ұшқан миссиясы болды. "Шэньчжоу" ғарыш кемесі "Ұзақ наурыз-2F" зымыран тасымалдағышымен ұшырылды. 1999 жылдан бері төрт беспилоттық "Шэньчжоу" миссиясы жасалған болатын. КСРО (кейіннен Ресей) және АҚШ-тан кейін Қытай әлемдегі үшінші ел болып, тәуелсіз адамды ғарышқа ұшу мүмкіндігіне ие болды.
Shenzhou 5 (, see § Etymology) was the first human spaceflight mission of the Chinese space program, launched on 15 October 2003. The Shenzhou spacecraft was launched on a Long March 2F launch vehicle. There had been four previous flights of uncrewed Shenzhou missions since 1999. China became the third country in the world to have independent human spaceflight capability after the Soviet Union (later, Russia) and the United States.
Орбиталық ғарышқа ұшу
Шэньчжоу ғарыш кемесі 14 рет орбитаға шығып, ұшырылғаннан кейін 21 сағат өткен соң жерге қонды. 2003 жылдың 16 қазанында сағат 06:04 (UTC +8) жер атмосферасына қайта кірді. Оның парашюты қалыпты түрде ашылды және астронавт өзін жақсы сезінетінін хабарлады. Үкімет мәліметінше, қону сағат 06:28 (UTC +8) Ішкі Монғолиядағы жоспарланған қону алабынан 4,8 шақырым қашықтықта орын алды. Ғарыш кемесінің орбиталық модулі орбитада қалды; ол 2004 жылдың 16 наурызына дейін автоматтандырылған эксперименттерді жалғастырды және 30 мамырда жойылды. Премьер-министр Вэнь Цзябао елдің ғарышқа алғаш рет ұшқан адамын Жерге қауіпсіз оралғаны үшін құттықтады. Ян 15 минуттан кейін капсуладан шығып, құтқару тобының мүшелеріне қол бұлғады. Кейін Пекиндегі басқару орталығы Ян Ливэй капсуладан шыққаннан кейін Қытайдың алғашқы экипажды ғарышқа сәтті ұшқан миссиясы деп жариялады. Сонымен қатар, Ян ұшырылғаннан кейін 120 секундтан кейін пайда болған ерекше дірілдер туралы хабарлады (пого осцилляциясы), оны "өте қолайсыз" деп сипаттады. Осыған байланысты, Шэньчжоу 6 рейсі үшін келесі CZ 2F тасымалдаушы зымыранының конструкциясына түзетулер енгізілді. Мемлекеттік БАҚ сонымен қатар Тайваньнан әкелінген егіс тұқымдарының ғарыш кемесінде болғанын хабарлады. Гонконг пен Макаоның басшылары миссияға қатысқан барлық адамдарға және Орталық үкіметке құттықтау хаттарын жолдады. Бас хатшы және президент Ху Цзиньтао Ұлы халық залында өткен ресми салтанатта Қытайдың алғашқы экипажды ғарышқа сәтті ұшқан ғарыш кемесін орбитаға шығарудағы жетістігін мақтап, оны "біздің ұлы Отанымыз үшін құрмет, елдің алғашқы экипажды ғарышқа ұшқан миссиясының бастапқы жеңісі және Қытай халқының әлемдік ғылым мен технологияның шыңына көтерілуге жасаған тарихи қадамы" деп сипаттады. Ху былай деді: "Партия мен халық ана Отан үшін, халық үшін және ұлт үшін ғарыш индустриясында осы еңбекті жасағандарды ешқашан ұмытпайтын болады". Ол сондай-ақ Қытайдың ғарыш миссиясын дамытуға үлес қосқан мамандар мен адамдарға ҚКП Орталық комитеті, Мемлекеттік кеңес және Орталық әскери комиссия атынан құттықтауын және құрметін білдірді. АҚШ президенті Джордж Буш Қытай президенті Ху Цзиньтаоны құттықтап, Қытайдың табысқа жетуін тіледі. АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі "Қытайдың ғарышқа адамдарды ұшқан үшінші ел болудағы жетістігін құттықтаймыз" деді. NASA әкімшісі Шон О'Киф Шэньчжоу 5 ғарыш кемесін "адамның ғарыш кеңістігін зерттеудегі маңызды жетістік" деп атады және Қытайға "адамның қауіпсіз ғарыш бағдарламасын жалғастыруын" тіледі.
The Shenzhou spacecraft made 14 orbits and landed 21 hours after launch. It re entered Earth's atmosphere at 06:04 (UTC +8) on October 16, 2003 (22:04 UTC 15 Oct 2003), its parachute opened normally and the astronaut said he was feeling fine. The landing happened at 06:28 (UTC +8), just 4.8 kilometers from the planned landing site in Inner Mongolia, according to the government. The orbital module of the spacecraft stayed in orbit; it continued with automated experiments until March 16, 2004, and decayed on May 30. Premier Wen Jiabao congratulated the country's first person in space after his safe return to Earth. Yáng emerged from the capsule about 15 minutes later and waved to members of the recovery team. The control center in Beijing later declared China's first crewed spacecraft mission to be successful after Yang Liwei emerged from his capsule." In addition, Yang reported abnormal vibrations that appeared 120 seconds after launch (pogo oscillation), which he described as "very uncomfortable." As a consequence, corrective measures were taken to the design of the following CZ 2F carrier rocket for the Shenzhou 6 flight. The state media also reported that crop seeds from Taiwan were brought aboard the spacecraft. Both the Chief Executives of Hong Kong and Macau sent letters congratulating all the people involved in the mission and also the Central Government. General Secretary and President Hu Jintao, in an official celebration at the Great Hall of the People, hailed China's success in launching its first crewed spacecraft into orbit, describing it as "an honor for our great motherland, an indicator for the initial victory of the country's first crewed space flight and for an historic step taken by the Chinese people in their endeavor to surmount the peak of the world's science and technology." Hu added, "The Party and the people will never forget those who have set up this outstanding merit in the space industry for the motherland, the people and the nation." He also expressed congratulations and respect to specialists and people who have contributed to China's space mission development on behalf of the CPC Central Committee, the State Council and the Central Military Commission (CMC). United States President George W. Bush congratulated Chinese President Hu and wished China continued success. A U. S. State Department spokesman said that the United States wished to "applaud China's success in becoming only the third country to launch people into space". NASA Administrator Sean O'Keefe called Shenzhou 5 an "important achievement in human exploration" and wished China "a continued safe human space flight program."