Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай зымыраны
Chinese rocket
2002 жылдың 29 желтоқсанында Ұзақ наурыз 2F зымыраны Шэньчжоу 4 ғарыш кемесін, алдағы алғашқы экипаждық миссияға дейін Шэньчжоу ғарыш кемесінің соңғы экипажсыз сынағын жүргізу үшін ұшырды. Осыған дейін барлық миссиялар экипажсыз болған. 2003 жылдың 15 қазанында Ұзақ наурыз 2F зымыраны Қытайдың алғашқы экипаждық миссиясы – Шэньчжоу 5-ті ұшырып, елдің алғашқы адаммен ғарышқа ұшуын қамтамасыз етті. Осыдан бері ракета орбитаға тағы он сегіз миссияны жіберді, соңғысы – Шэньчжоу 18 ғарыш кемесі.
On 29 December 2002, a Long March 2F launched Shenzhou 4 for a final uncrewed test of the Shenzhou spacecraft for the upcoming flight of the first crewed mission. Until then, all missions were uncrewed. On 15 October 2003, a Long March 2F launched Shenzhou 5, China's maiden crewed mission and achieved its first human spaceflight. Since then, the rocket has launched eighteen more missions into orbit with the latest being the Shenzhou 18 spacecraft.
Ұзақ науқаннан айырмашылықтары 2E
Сыртқы түрінен ракета Long March 2E-ге ұқсас. Көптеген өзгерістер қауіпсіздікті арттыру үшін қосымша жүйелерді қамтиды, бірақ ракетаның Шэньчжоу ғарыш капсуласына қажетті ауыр қаптаманы ұстауға мүмкіндік беретін құрылымдық өзгерістер де бар. Бұған қоса, ракета бірінші сатысқа қосымша күштеуіштер (бустерлер) қосылғанда, ауыр жүктерді көтеруге қабілетті. Зымыран сонымен қатар "апат жағдайында ғарышкерлердің уақтылы қашуына көмектесетін, қатерлі жағдайларды озық бақылау және диагностикалау жүйесімен" жабдықталған (яғни, ұшырудан қашу жүйесі), және тік күйде құрастырылып, ұшыру алаңына шығарылған Қытайда жасалған алғашқы ракета.
Externally, the rocket is similar to the Long March 2E from which it was derived. Most of the changes involve the addition of redundant systems to improve safety, although there are some structural modifications that allow the rocket to support the heavier fairing required by the Shenzhou capsule. The rocket is also capable of lifting heavier payloads with the addition of extra boosters to the first stage. The rocket also has an "advanced fault monitoring and diagnosis system to help the astronauts escape in time of emergency" (in other words, a launch escape system), and is the first Chinese made rocket to be assembled and rolled out to its launch site vertically.
Деривативтер
2011 жылы алғаш рет ұшырылған "Long March 2F/G" деп аталатын туындысы, бұрынғы 2F нұсқасын алмастыру мақсатында жасалды. Ұшқышсыз ұшырылымдар үшін "Long March 2F/T" жобаланды, ол "Tiangong 1" және "Tiangong 2" сияқты ғарыш зертханаларын орбитаға шығарды. Ол авариялық құтқару жүйесіз жасалған және көлемді жүктерді орналастыру үшін үлкен қорғағыш қаптаманы қолдайды. Қайта пайдалануға болатын тәжірибелік ғарыш кемесі сияқты жүктерді ұшыру үшін, бұл "Long March 2F/G" қорғағыш қаптамасына төрт қосымша элементтерді орнату қажет, бұл жүкке сәйкес келеді (ұшырылымнан кейінгі қорғағыш қаптамаларда көрінеді), соның салдарынан бұл ғарыш кемесінің АҚШ-тың "Boeing X37 B" ұшағына ұқсас екендігі туралы пікірлер қалыптасты.
A derivative called Long March 2F/G, first launched in 2011, was made to replace the existing 2F variant. For uncrewed launches, Long March 2F/T was designed, which launched space laboratories such as Tiangong 1 and Tiangong 2. It dispenses with the launch escape system and supports a larger fairing to accommodate the bulkier payloads. For launching payloads like reusable experimental spacecraft, this Long March 2F/G needs to add four? ? ? cusps on its fairing to accommodate the payload (as seen in post launch fairings), developing thoughts that the spacecraft resembles US Boeing X37 B.
Дил дірілдері
Шэньчжоу 5 ұшырылымы кезінде Ян Ливэй ракетаның күшті дірілісінен денсаулығы нашарлады. Ракетаға өзгерістер енгізу арқылы мәселе біршама азайтылғанымен, Шэньчжоу 6 ұшырылымында дірілдер қайта тіркелді, бұл қосымша өзгерістерді қажет етті. "Жоң Марш-2F" ракетасының бас конструкторы Цзин Мучжунның айтуынша: "Біз ракета қозғалтқышының құбырларын өзгертіп, оның жиілігін реттедік. Жаңа қысым аккумуляторының дизайны айқын нәтижелер берді. Діріл қазір 50%-дан астам азайды". Шэньчжоу 14 миссиясына дайындық кезінде, бас дизайнер Гао Сюй ракетаның дизайнына енгізілген кезеңдік жақсартулар таиконавттардың сезінетін діріліс, тас жолда жүретін автомобильдегідей болады деді. Алдыңғы "Жоң Марш-2Е" ракетасы да дірілісімен танымал болған. Екі ұшырылым кезінде шамадан тыс діріл пайдалы жүк қаптамасының құлауына әкеліп, Optus B2 және Apstar 2 спутниктерін жойды. Пайдалы жүк қаптамасы қайта жасалғаннан кейін, AsiaSat 2 спутнигіне де жоғары дірілден зақым келді. 1995 жылдың 28 желтоқсанында Echostar 1 спутнигін сәтті ұшырғаннан кейін ракета ресми түрде қызметтен шығарылды.
During the Shenzhou 5 flight, Yang Liwei became unwell due to heavy vibrations from the rocket. Although the problem was reduced somewhat by modifications to the rocket, vibrations were reported again in Shenzhou 6 necessitating further changes. According to Jing Muchun, chief designer of the Long March 2F "We made changes to the pipelines of the rocket engine, adjusting its frequency. A new design for the pressure accumulator produced evident results. The vibration has now been reduced by more than 50%". During the launch preparations for the Shenzhou 14 mission chief designer Gao Xu said incremental improvements made to the rocket's design mean vibrations felt by the taikonauts would be similar to that felt in a car driven on a highway. The predecessor Long March 2E had also been known for vibration. During two launches, excessive vibration caused the collapse of the payload fairing, destroying the Optus B2 and Apstar 2 satellites. After the payload fairing was redesigned, excessive vibration also damaged the AsiaSat 2 satellite during launch. After its successful launch of the Echostar 1 satellite on 28 December 1995 the rocket was officially retired from service.
Ұшырулар тізімі
Ұшу нөмірі Тізбек нөмірі Күні (UTC) Ұшыру орны Пайдалы жүк Орбиталық траектория Экипаж Нәтижесі Ескертулер 1 Y1 1999 жылғы 19 қараша 22:30 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 1 LEO N/A Shenzhou ғарыш кемесінің бірінші экипажсыз сынағы 2 Y2 2001 жылғы 9 қаңтар 17:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 2 LEO N/A Shenzhou ғарыш кемесінің екінші экипажсыз сынағы, тірі жануарлар тасымалданды. 3 Y3 2002 жылғы 25 наурыз 14:15 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 3 LEO N/A Shenzhou ғарыш кемесінің үшінші экипажсыз сынағы. 4 Y4 2002 жылғы 29 желтоқсан 16:40 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 4 LEO N/A Экипажбен ұшуға дейінгі Shenzhou ғарыш кемесінің соңғы экипажсыз сынағы. 5 Y5 2003 жылғы 15 қазан 01:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 5 LEO Ян Ливэй Қытайдың алғашқы пилотталған ғарыш сапары. 6 Y6 2005 жылғы 12 қазан 01:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 6 LEO Fei Junlong Nie Haisheng Екінші пилотталған ғарыш сапары, алғаш рет екі астронавтпен. 7 Y7 2008 жылғы 25 қыркүйек 13:10 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 7 LEO Zhai Zhigang Liu Boming Jing Haipeng Үш экипаж мүшесімен алғашқы ұшу, алғаш рет ғарыш кеңістігінде жұмыс істеу. 8 T1 2011 жылғы 29 қыркүйек 13:16 LA 4/SLS 1, JSLC Tiangong 1 LEO N/A Қытайдың алғашқы ғарыш станциясы. Long March 2F/G модификацияланған нұсқасы, үлкен жүк бөлімшесімен. Tiangong 2 станциясымен 30 күндік кездесу және түйісу. 14 T3 2020 жылғы 4 қыркүйек 07:30 LA 4/SLS 1, JSLC Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесі LEO N/A Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесінің сынақ ұшуы. 15 Y12 2021 жылғы 17 маусым 01:22 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 12 LEO Nie Haisheng Liu Boming Tang Hongbo Үш экипаж мүшесі; үш айлық миссия үшін Тяньхэге, Қытай ғарыш станциясының алғашқы модуліне алғашқы сапар. 16 Y13 2021 жылғы 15 қазан 16:23 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 13 LEO Zhai Zhigang Wang Yaping Ye Guangfu Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін ғарыш станциясын құрылысын жалғастыру үшін Тяньхэге барды. 17 Y14 2022 жылғы 5 маусым 02:44 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 14 LEO Chen Dong Liu Yang Cai Xuzhe Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 18 T4 2022 жылғы 4 тамыз 16:00 LA 4/SLS 1, JSLC Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесі LEO N/A Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесінің екінші сынақ ұшуы. 19 Y15 2022 жылғы 29 қараша 15:08 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 15 LEO Fei Junlong Deng Qingming Zhang Lu Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 20 Y16 2023 жылғы 30 мамыр 01:31 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 16 LEO Jing Haipeng Zhu Yangzhu Gui Haichao Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 21 Y17 2023 жылғы 26 қазан 03:13 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 17 LEO Tang Hongbo Tang Shengjie Jiang Xinlin Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 22 T5 2023 жылғы 14 желтоқсан 14:12 LA 4/SLS 1, JSLC Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесі LEO N/A Қайта пайдаланылатын эксперименталдық ғарыш кемесінің үшінші сынақ ұшуы. 23 Y18 2024 жылғы 25 сәуір 12:59 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 18 LEO Ye Guangfu Li Cong Li Guangsu Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 24 Y19 2024 жылғы 23 қазан LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 19 LEO TBA TBA TBA Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 25 Y20 2025 жылғы сәуір LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 20 LEO TBA TBA TBA Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу. 26 Y21 2025 жылғы қазан LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 21 LEO TBA TBA TBA Үш экипаж мүшесі; алты айлық миссия үшін Қытай ғарыш станциясымен кездесу және түйісу.
Flight number Serial number Date (UTC) Launch site Payload Orbit Crew Result Remarks 1 Y1 19 November 199922:30 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 1 LEO N/A First uncrewed test of the Shenzhou spacecraft 2 Y2 9 January 200117:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 2 LEON/A Second uncrewed test of the Shenzhou spacecraft, carried live animals. 3 Y3 25 March 200214:15 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 3 LEO N/A Third uncrewed test of the Shenzhou spacecraft. 4 Y4 29 December 200216:40 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 4 LEO N/A Final uncrewed test of the Shenzhou spacecraft prior to flying with crew. 5 Y5 15 October 200301:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 5 LEO Yang Liwei China's first crewed spaceflight. 6 Y6 12 October 200501:00 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 6 LEO Fei Junlong Nie Haisheng Second crewed spaceflight, first with two astronauts. 7 Y7 25 September 200813:10 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 7 LEO Zhai Zhigang Liu Boming Jing Haipeng First flight with three crew members, first to feature extravehicular activity. 8 T1 29 September 201113:16 LA 4/SLS 1, JSLC Tiangong 1 LEO N/A The first Chinese space station. Modified version Long March 2F/G with larger payload fairing. rendezvous and docking with Tiangong 2 for a 30 day mission. 14 T3 4 September 202007:30 LA 4/SLS 1, JSLC Reusable Experimental Spacecraft LEO N/A Test flight of a reusable experimental spacecraft. 15 Y12 17 June 202101:22 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 12 LEO Nie Haisheng Liu Boming Tang Hongbo Three crew members; first visit to Tianhe, the first module of the Chinese Space Station, for a three month mission. 16 Y13 15 October 202116:23 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 13 LEO Zhai Zhigang Wang Yaping Ye Guangfu Three crew members; visited Tianhe to continue construction of the space station for a six month mission. 17 Y14 5 June 2022<br/ >02:44 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 14 LEO Chen Dong Liu Yang Cai Xuzhe Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 18 T4 4 August 202216:00 LA 4/SLS 1, JSLC Reusable Experimental Spacecraft LEO N/A Second test flight of a reusable experimental spacecraft. 19 Y15 29 November 202215:08 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 15 LEO Fei Junlong Deng Qingming Zhang Lu Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 20 Y16 30 May 202301:31 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 16 LEO Jing Haipeng Zhu Yangzhu Gui Haichao Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 21 Y17 26 October 202303:13 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 17 LEO Tang Hongbo Tang Shengjie Jiang Xinlin Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 22 T5 14 December 202314:12 LA 4/SLS 1, JSLC Reusable Experimental Spacecraft LEO N/A Third test flight of a reusable experimental spacecraft. 23 Y18 25 April 202412:59 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 18 LEO Ye Guangfu Li Cong Li Guangsu Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 24 Y19 23 October 2024 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 19 LEO TBA TBA TBA Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 25 Y20 April 2025 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 20 LEO TBA TBA TBA Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission. 26 Y21 October 2025 LA 4/SLS 1, JSLC Shenzhou 21 LEO TBA TBA TBA Three crew members; rendezvous and docking with the Chinese space station for a six month mission.