Кіріспе

Уэльстің тарихи округі

1974 жылға дейін Брекнокшир (Брихиниог немесе Сэр Фрайхиниог), сондай-ақ бұрын Брекнок графтығы, Бреконшир немесе Брекон графтығы деп белгілі болған, Уэльстің оңтүстігіндегі әкімшілік округ болды, кейін Уэльстің он үш тарихи округінің бірі ретінде жіктеліп саналды. Өзінің Брекн (көнеше "Брекнок") қаласының атымен аталған округ таулы және көбінесе ауылдық жерлерді қамтыды.

География

Брекнокширдің солтүстігі Раднорширмен, шығысы Херефордшир және Монмутширмен, оңтүстігі Монмутшир және Гламорганмен, ал батысы Кармартеншир және Кардиганширмен шектесетін. Аймақ негізінен ауылдық және таулы болған. Аймақтың оңтүстік-шығысында Блэк Маунтинс, орталық бөлігінде Брекон Биконс, оңтүстік-батысында Ффорест Фаур және солтүстігінде Миныдд Эпинт орналасқан. Оның ең жоғары нүктесі Пен-и-Фан, 2907 фут (886 м) құрады. Уай өзені солтүстік шекараның көбін бойлай өтеді, ал Уск өзені орталық аңғар арқылы шығысқа қарай ағып жатыр. Басты қалалар: Брекон, Бофорт, Бринмаур, Буилт Уэллс, Крикхоуэлл, Хей-он-Уай, Лланэлли, Лланвертид Уэллс, Рассау, Талгарту, Вейнор және Истрадгинлайс.

Тарих

Брекнок графтығы 1535 жылғы Уэльс заңдары актісі бойынша ортағасырлық Уэльс патшалығы Брайхениог және Буэлт кантрефінің біріктірілген аумағынан құрылды. 1841 жылы Брекнокширде 55 603 адам тұрды.

Брайхейниог

Брайхениог – ерте орта ғасырлардағы Оңтүстік Уэльстегі тәуелсіз мемлекет. Ол көбінесе Англияның шығысы мен қуатты Оңтүстік Уэльс мемлекеті Дехьюбарттың батысы арасындағы буферлік аймақ қызметін атқарды. Бұл мемлекет бүгінгі Брекнокширдің оңтүстік бөлігін құрады. Аймақтың Уэльс тіліндегі атауы (Сэр Фрайхениог – Брайхениог графтығы) мемлекеттің атынан шыққан. Брайхениогтың нақты тегі белгісіз, бірақ оның аты 5-ші ғасырдағы аймақ билеушісі Брайхан мак Анлахтан туындаған деп саналады. Оның мемлекетінің жерлері оның әкесінің әйелі Тевдриг ап Тейффоллдан мирас ретінде берілген болуы мүмкін. Келесі ғасырларда көптеген әулеттер мемлекетті басқарды, одақтар құрылып, бұзылды, жеңістер мен жеңілістер басталды, бірақ мемлекет Норман шаруаларына дейін өз саяси бірлігі мен ерекшелігін сақтап келді.

Буелттің кенті

Buellt немесе Builth – Уэльс өзенінің батысында орналасқан ортағасырлық Уэльстегі кантреф. Көптеген кантрефтерден өзгеше, ол тарихының көп бөлігінде ірі Уэльс патшалықтарының құрамына кірмеген, оның орнына дербес жергілікті династия басқарған. Нормандардың Уэльске басып кіру кезінде, маркер-лорд Филип де Брауз 1095 жылы Buellt-ты жаулап алды. Одан кейін аймақ бірнеше нормандық және уэльстік билеушілердің арасында ауысып отырды. 1282 жылдың қараша айында Эдуард I Уэльсті толық жаулап алудың бір бөлігі ретінде Buellt-ты басып алды, ал кантреф патшалыққа қарасты иелікке айналды.

Брекнок әміршілігі

Бернард де Нойфмарше – Уэльс шебінде билікке келген, 1088-1095 жылдар аралығында Брайхениог патшалығын сәтті жаулап алған кішігірім норманды ақсүйек. Бернард оның орнына Маршер иелігін құрды – Брекнок иелігі. Келесі 400 жыл бойында осы иелікпен көптеген әулеттер басқарды. Тюдор дәуірінің басында оны Бэкингем графы басқарды. Эдвард Стаффорд, 3-ші Букингем герцогы, король Генрих VIII-ге қарсы қастандық жасады деген күдікпен талқандалғаннан кейін, иелік таққа қайтарылды. Генрих VIII оны Буэлт кантрефімен біріктірді. Уэльс заңдары арқылы Генрих біріктірілген Брекнок және Буэлт аумақтарын стандартты ағылшын заңдары қолданылатын Брекнокширге айналдырды.

Округті құру

Уэльс заңдары туралы 1535 жылғы заң "Уэльс елі немесе доминионында" бірқатар "болыстар, қалалар, приходтар, коммоталар және кантредтерді" біріктіру арқылы Брекнок графлығын құрды. Біріктірілген аудандар: "Брекенок" (Брекнок), "Крикеховелл" (Крикхоуэлл), "Третур", "Пенкелли", "Англиялық Талгарт", "Уэльстік Талгарт", "Динас", "Хей" (Хей-он-Уай), "Глинебог", "Бройнлс" (Бронллис), "Кантеркли" (Кантреф Селиф), "Ландо Блэйнлинби", "Эстродвей", "Бюльте" (Бюилт) және "Лангорс". Брекнок немесе Брекон қаласы графтық орталық деп жарияланды. 1542 жылы графтық алтыге бөлінді: Бюилт, Крикхоуэлл, Девиннок, Мертир, Пенкелли және Талгарт. Брекнок графтықтағы жалғыз болыс болды. Басқа базар қалалары – Бюилт, Крикхоуэлл және Хей-он-Уай. 1535 жылғы заңның талаптары бойынша, бір парламент мүшесі болыстан, ал екіншісі графтықтан сайланды.

Қазіргі жергілікті басқару

Брекнокширдің көп бөлігі Поуис аймағының құрамына кіреді. Каунтінің оңтүстігіндегі маңызды аумақ басқа негізгі аумақтарда жатыр. Пендерин маңындағы аймақ Ронда-Кинон-Тафф аймағында орналасқан. Cefn coed y cymmer, Llwyn on, Pontsticill, Vaynor және Trefechan кіретін аймақ Мертир-Тидфилде жатыр. Принстаун мен Ллехридті қамтитын шағын аумақ Кэрфиллиде орналасқан. Бофорт, Трефил, Рассау және Бринмауорды қамтитын үлкен аумақ Бленау Гвентте жатыр. Клайдх, Лланелли және Гилверн кіретін тағы бір үлкен аумақ Монмутшир аймағының құрамында.

Мұра

Брекнок әкімшілік округі 1974 жылы 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңымен таратылды. Оның аумағының көп бөлігі жаңадан құрылған Поуиске көшті, онда ол үш ауданның бірі – Брекнок ауданы болды. Сонымен қатар, Пендерин және Вейнор приходтары Орта Гламоргандағы Синон аңғары және Мертир Тидфил аудандарына қосылды, ал Бринмаур қалалық округі және Крикхоуэлл ауылдық округінің Лланнелли приходы Бленау Гвенттің құрамына кірді. 1996 жылы Уэльсте жергілікті басқару тағы да қайта ұйымдастырылды, нәтижесінде Поуис бірыңғай билікке ие болды. Поуис округі кеңесі бұрынғы Брекнок округінің сайлау округтері бойынша сайланған кеңесшілерден тұратын Брекнокширлік «округтік комитет» құрды. 2001 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша округтік комитет қамтыған аумақта 42 075 адам тұрды. Округтік кеңес 2018 жылы округтік комитеттерді таратып жіберді.

Мәдениет және қоғамдастық

1755 жылы құрылған Брекнокшир ауыл шаруашылығы қоғамы Ұлыбританиядағы ең көне, үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан осындай қоғам болып табылады. Қоғам жыл сайын тамыздың бірінші сенбісінде Брекон округінің көрмесін ұйымдастырады, ол Уаттон, Брекон қаласындағы Көрме алаңында өтеді. Брекнок жас фермерлері бүкіл округ бойынша 13 клубтан тұрады. Олар Ұлттық жас фермерлер клубтары федерациясына қатысушы. Брекнок қоғамы мен музей достары (Welsh: Cymdeithas Brycheiniog a Chyfeillion yr Amgueddfa) 1928 жылы құрылған тарихи қоғам, ол «Уэльстің археологиясы, тарихы, геологиясы, табиғи тарихы, өнері мен әдебиетін, әсіресе Брекнок округінің тарихи аймағын зерттеу мен түсінуді» қолдайды. Ұйым 1955 жылдан бері «Брихеиниог» тарихи журналын жариялап келеді. Олар «Y Gaer» жобасын қаржыландыру және басқарумен тығыз байланысты. Брекон джаз фестивалі 1984 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Әдетте тамыздың басында өтетін фестивальде әлемнің түкпір-түкпірінен келген джаз музыканттары өнер көрсетеді. Брекон Фриндж фестивалі қаладағы пабтарда, қонақ үйлерде, галереяларда және кафелерде балама тегін музыка ұйымдастырады. Hay on Wye – Ұлыбританиядағы библиофилдерге арналған маңызды орын, онда екі ондаған кітап дүкені бар, олардың көпшілігі мамандандырылған және қолданылған кітаптарды сатады. Ричард Бут 1962 жылы ондағы алғашқы дүкенін ашты, ал 1970 жылдары Хей «Кітаптар қаласы» деген атқа ие болды. Хей әдебиет және өнер фестивалі – британдық мәдени күнтізбесіндегі маңызды шара. 1988 жылы Норман, Рода және Питер Флоренс ұйымдастырған фестиваль мамырдан маусымға дейін он күнге созылады. Билл Клинтон 2001 жылы оны «Ақылдың Вудстогы» деп сипаттады.

Жол

A40 Лондон – Батыс Уэльс магистралі графтық арқылы шығыстан батысқа қарай өтеді, Глангруиниге жақын кіріп, Крикхоуэллден өтеді, Брекон қаласынан тысқарынан өтіп, Трекастлден өткеннен кейін графтықтан шығады. A483 Суонси – Манчестер магистралі солтүстік-батыстан өтеді, Лланвртид Уэллс қаласының оңтүстігіне кіріп, Буилт Уэллс қаласының солтүстігінен шығады. A470 Кардифф – Глан Конвей магистралі Мертир Тидфилдің солтүстігінен графтыққа кіріп, Брекон қаласынан тысқарынан өтіп, шығыс шекарасымен бойлап жүреді, содан кейін Буилт Уэллсте Уай өзенін кесіп өтіп графтықтан шығады. A465 (Аңғарлар жолы) Монмутшир және Гламгорганмен оңтүстік шекарасын бойлап графтыққа кіріп-шығып жатыр.

Темір жол

Уэльс жүрегі желісі Шропширдегі Крейвенс Армстан Кармартенширдегі Лланнеллиге дейін созылады. Ол графтықтың солтүстігінен A483 тас жолымен ұқсас бағытты ұстанады, Sugar Loaf, Llanwrtyd Wells, Llangammarch Wells, Garth және Cilmeri аялдамаларында тоқтайды. Builth Wells-тен солтүстікке қарай орналасқан Builth Road станциясы Раднорширде жатыр. Бұл округтің оңтүстігінде бір кезде Гламорган және Монмутшир арқылы Неатқа, Мертир Тидфилге, Кардиффке, Ньюпортқа және содан кейін Ұлы Батыс магистральдық желісіне қосылатын кең теміржол желісі болған. Брекон тау темір жолы – Брекон маяктарының оңтүстік беткейінде орналасқан, 1 фут 11 3⁄4 дюйм (603 мм) енді, туристік мақсаттағы тар теміржол. Ол Гламоргандағы Панттан солтүстікке қарай Понтицилл суқоймасының (Уэльс су компаниясы оны «Таф Фечан» суқоймасы деп те атайды) бойымен көтеріліп, іргелес Пентвин суқоймасы арқылы Торпантауға дейін жалғасады.

Велоспорт

Кардиффтен Холихедке дейінгі 8-ші ұлттық велосипед жолы округ арқылы өтеді. Cefn coed y cymmer-ден Brecon-ға дейін Taff Trail бойымен созылады.

Құбыр

Монмутшир және Брекон каналы Бреконнан Ньюпортқа дейін созылған. Ол XIX ғасырдың басында аяқталған, бірақ 1962 жылы жабылды. Бреконнан Абергавенниге дейінгі қазіргі тас жолы қайта ашылды. Қазіргі уақытта 35 мильге дейін жүзуге болады, олардың көп бөлігі Брекон Бикон арқылы өтеді.

Діни орындар

Брекон қаласындағы Сент-Мария шіркеуі ІІ* санаттағы ескертулі ғимарат болып табылады. Бұл құрылыс бастапқыда монастырь үшін қосымша шағын шіркеу ретінде салынған. 27 метр биіктігі бар батыс мұнарасы 1510 жылы тұрғызылған, және ол Эдуард, Бакенгем герцогіне жатқызылады. Сегіз қоңырау 1750 жылға дейін салынған. Қасиетті Иоанн Евангелист соборы – Уэльс шіркеуінің Суонси және Брекон епархиясының кафедралық соборы. Собордың орнында бұрын кельт шіркеуі болған деп саналады, бірақ оның ізі қалмаған. Бернард де Нойфмарше бұйрығымен жаңа шіркеу салынды. Ланфейс шіркеуі, жергілікті тұрғындар арасында Ланфейс шіркеуі деп белгілі, шамамен 16 ғасырдың басында салынған болуы мүмкін. Қазіргі шіркеудің орны мен атауы, шамамен 150 метр оңтүстікке орналасқан, «Дэвидтің құдығы» (Ffynnon Dewi) деп аталатын таза сулы құдыққа жақындығына байланысты таңдалған болуы мүмкін. Плуг-Лейн шіркеуі, Брекон, сондай-ақ Плуг Біріккен реформаланған шіркеуі деп танылады, ІІ* санаттағы ескертулі ғимарат. Қазіргі ғимарат 1841 жылы салынды және Оуэн Моррис Робертс тарапынан қайта жаңартылды, Уэльстегі ең әдемі шіркеулердің бірі саналады. Лланнеллидегі Сент-Элли шіркеуі 6 ғасырдан келген Сент-Эллиге арналған, ол Брайхан патшасының қызы немесе немересі болуы мүмкін. Ғибадатхана 14 ғасырдан немесе одан ертерек салынған, бірақ осы кезеңнен көп нәрсе қалмаған. Неф ортағасырлық, бірақ оның қабырғалары 19 және 20 ғасырлардағы жөндеу жұмыстары кезінде қайта салынды. Хей-он-Уайдағы Сент-Мария шіркеуі батыс жағында шаршы мұнарасы бар неф пен шанцельден тұрады. Бұрынғы қазба орнында, қазіргі кезде терең шатқалмен бөлінген, ол қаладан батысқа қарай, Уай өзеніне жақын, тік беткейде орналасқан. Крикхоуэллдегі Сент-Эдмунд шіркеуі – XIV ғасырдың басында салынған ІІ* санаттағы ескертулі ғимарат. Бұл округтегі жалғыз жапырақты мұнарасы бар. Партришоудағы Сент-Иссуи шіркеуі 1060 жылға дейін салынған. Қазіргі ғимарат негізінен 14 және 15 ғасырларда салынды. Шіркеу 1500 жылға дейін салынған роуд экранымен танымал. Бұл I санаттағы ескертулі ғимарат. Лланддьюдегі Сент-Дэвид шіркеуі – Брекнокширдегі ең көне шіркеулердің бірі. Ғибадатхана шамамен 13 ғасырдан басталады және орталық мұнарасы бар крест тәрізді пішіні бар.

Спорт

Брекон регби футбол клубы (Welsh: Clwb Rygbi Aberhonddu) 1881 жылы Уэльс регби одағының он бір негіздеуші мүшесінің бірі болды. Бұл «Кардифф Блюз» клубының дамыту клубы. Клуб Брекон қаласындағы Парк Де Пьюде ойнайды. Гвернифед регби футбол клубы Талгартта орналасқан. Бұл «Кардифф Блюз» клубының дамыту клубы. Гвернифед RFC 1965 жылы Гвернифед орта мектебінің екі мұғалімімен құрылды. Аймақта төрт футбол клубы бар: Талгат Таун ФК, Брекон Коринтианс АФК, Брекон Норткотт ФК және Бюйлз Уэллс ФК. Барлығы Уэльстің футбол лигасында ойнайды. Аймақта Уэльс боулинг қауымдастығына қатысқан төрт клуб бар: Брекон, Талгарт, Бюйлз Веллс және Хей-он-Уай. Пэнландағы Брекон демалыс орталығында бассейн, спорт залы, он пин боулинг және қабырғаға өрмелеуге арналған жабдық бар. Бұл Брекон хоккей клубының және Брекон жеңіл атлетика клубының бас кеңсесі. Крикхоуэлл қауымдық спорт орталығында жабық және ашық спорттық жабдықтар бар, сондай-ақ конференциялар өткізуге мүмкіндік бар. Builth Wells спорт орталығы мен бассейні аймақтың солтүстігінде жабдықтармен қамтамасыз етеді. Гвернифед және Хей демалыс орталығында фитнес-зал, спорт залы және көп мақсатты жарықтандырылған алаң бар.