Кіріспе
Француздық жарыс жүргізушісі (туған 1964)
Жан Роберт Алеси (ʒã a. lɛ. si; туған күні Джованни Роберто Алеси, 11 маусым 1964) – француз кәсіби автокөлік жүргізушісі. Ол 1989 жылдан 2001 жылға дейін Формула-1-де жарысты, оның ішінде Tyrrell, Benetton, Sauber, Prost, Jordan және Ferrari командаларында өнер көрсетті, онда ол Tifosi көрермендері арасында өте танымал болды. 1995 жылы Канада Гран-присінде жеңіске жетті, бірақ бұл оның Формула-1 мансабындағы жалғыз жеңісі болды. Формула-1 кезеңінде Алеси ылғалды жағдайда ерекше жақсы өнер көрсетті, ол құлшынысқа толы, жарысқа әуес және кейде эмоцияларына бағынатын жарыскер болды. Алеси тағы төрт жүргізушімен (Патрик Депайе, Мика Хаккинен, Эдди Ирвин және Ландо Норрис) бірге тұңғыш Гран-при жеңісіне дейін ең көп подиумға ие болған жүргізушінің рекордын бөліседі (15). Авиньон қаласында туып өскен Алеси 16 жасында картингпен айналыса бастады, мақсаты – болашақта раллиде жарысу. 1983 жылы француздық Renault 5 Turbo жарысына қатысып, ашық дөңгелекті автокөліктер жарысына көшті. 1987 жылы Франция Формула-3 чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін, Алеси келесі жылы Халықаралық Формула-3000-ға өтті. Алғашқы маусымдағы қиындықтарға қарамастан, 1989 жылғы маусымда Jordan Formula 3000 командасының көрсеткен нәтижелері Мишель Альборетоның орнына Tyrrell Racing командасымен 1989 жылғы Формула-1-ге қатысуға мүмкіндік берді. Алеси ақырында үш жарыста жеңіске жетіп, Халықаралық Формула-3000 чемпионатында жеңімпаз атанды, соңғы сызыққа бірдей ұпаймен жеткен Эрик Комасты еңсерді. Формула-1-ден кеткеннен кейін Алеси 2002-2006 жылдар аралығында DTM чемпионатында жарысты, бірнеше жарыста жеңіске жетті, ең жақсы нәтижесі – жүргізушілер чемпионатында 5-орын. Ол 2008 және 2009 жылдары Speedcar Series жарыстарында, ал 2010 жылы Ле-Манда жарысты. 2012 жылы Индианаполис 500-ге қатысып, жарысқа қатысуға рұқсат алу үшін жаңадан қатысушылардың сынағынан өткен ең егде жастағы кәсіби жүргізуші атанды. Бірнеше жыл бойы ол итальяндық Pole Position телешоуының комментаторы болды. 2006 жылы Алеси Құрмет Легионының рыцары болды.
Ерте мансап
Алеси Францияның оңтүстігіндегі Авиньон қаласында, Монпелье мен Марсельдің арасында, сицилиялық ата-аналар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Франко Сицилиядағы Алкамодан, ал анасы Риезиден шыққан. Әкесі қалада автомобильдердің кузовын жөндеу гаражын басқарды, және Алеси өзінің ересек өмірінің көп бөлігін сол жерде өткізіп, машиналарға деген сүйіспеншілігін дамытты. Отбасылық гаражда уақыт өткізуден бөлек, Алесидің әкесі оған мотоспорттың алғашқы талпынысын көрсетті, өйткені ол ралли және төбелік жарыстарда белсенді әуесқой болды. Ол жарысқа қатыса алмайтын демалыс күндері, кейде ралли машиналарын отбасылық досы және болашақ Монте-Карло раллиінің жеңімпазы, кәсіби раллиші Жан Рагноттиге беретін, ол оларды көбінесе "жарақалы" күйімен қайтаратын. 16 жасында ол картингпен айналыса бастады, ал 1983 жылы француздық Renault 5 Turbo чемпионатына қатысып, екі маусым жарысты. 1987 жылы француз Формула 3 титулын жеңіп алды, содан кейін 1988 жылы Халықаралық Формула 3000-ға өтті. 1988 жылғы маусым көңіл көншітпейтін болды, команда ішіндегі мәселелерге байланысты екі мәрте тұғырға көтерілсе де, чемпионатта оншы орынға ие болды. Бірақ 1989 жылы ол Иорданияның Формула 3000 командасына қосылып, чемпионатты жеңіп алды. Екі жүлде де оның қарсыласы Эрик Комаспен болған бәсекелестіктен кейін достары. 1989 жылы Алеси F3000 титулы үшін Комаспен ұпайлар бойынша тең болды, бірақ жеңіс саны бойынша титул жеңді, үш жеңіске қарсы Комастың екі жеңісі болды.
Тирелл
Ал Алекси болашақ талант ретінде қарастырылса да, Формула-1 жүргізушісі ретінде бастауы біршама сәйкес келген жағдайдың нәтижесі болды. 1989 жылғы Франция Гран-приіне дейін Кен Тиррелл бұрын демеушісіз болған машиналарын «Camel» темекісімен жарнамалау туралы келісімге келді. Бірақ бұл Микеле Альборето үшін мәселе тудырды, өйткені оған бәсекелес «Marlboro» темекі бренді жеке демеушілік жасады. Демеушілік қақтығысы Тирреллді Альборетоны босатуға және басқа пилот іздеуге мәжбүр етті. Команда сол кезде Халықаралық Формула 3000-да көш бастап тұрған пилотты қарастыруға шешім қабылдады, және Алеси оның орнына алынды. Алеси 1989 жылғы Франция Гран-приінде Поль Рикардта «Tyrrell Ford» машинасымен тұңғыш рет жарысқа қатысып, төртінші орынды иеленді. Кен Тиррелл оған 18 айлық келісімшарт жасауға жеткілікті әсер етті. Ол маусымның қалған бөлігін «Tyrrell» үшін жүргізіп, сәтті Формула 3000 кампаниясын жалғастырды, кейде Формула 3000 жарыстарымен сәйкес келмеген жағдайда машинаны Джонни Гербертке беріп, Италия және Испания Гран-прилерінде ұпай жинады. 1989 жылдың соңында жүргізушіліктен зейнеткерлікке шыққан Джонатан Палмер және жаңа командаласы Сатору Накадзима болғандықтан, Алеси 1990 жылы Гран-при жарыстарындағы алғашқы толық маусымында «Tyrrell» командасының жетекші пилоты болды. Бірінші жарыста, Финикстегі АҚШ Гран-приінде, ол «Ford V8» қозғалтқышымен жабдықталған машинасымен Айртон Сеннаның алдында 25 айналымға шықты, бұл машинаның Сеннаның «McLaren» командасындағы зауыттық «Honda V10» қозғалтқышына қарағанда әлдеқайда нашар екені белгілі болды, сондай-ақ бразилиялық алғаш рет көшбасшылыққа шыққаннан кейін оны қайта озуға да қол жеткізіп, ақырында екінші орынды иеленді. Монако Гран-приінде екінші орын алды, ал маусымның ортасындағы үздік командалар 1991 жылы оның қызметін алуға тырысты. Шатасқан жағдай туды, «Tyrrell», «Williams» және «Ferrari» командаларының барлығы пилотпен келісімшартқа қол қойғанын қысқа мерзім ішінде мәлімдеді. 1990 жылғы маусымның қалған бөлігінде нәтижелер нашарлап, Алеси 13 ұпаймен чемпионатта тоғызыншы орынды иеленді. Италия Гран-приінде Алесидің таланты көрінді, ол қуаты аз «Tyrrell» машинасымен квалификациядан Сеннаның поул уақытынан бір секундтен аспайтын 5-орынды иеленді. Негізгі және қайта бастау кезінде (Дерек Уорвик «Lotus» машинасымен ауыр апатқа ұшырағаннан кейін), Алеси әлем чемпионы Ален Просттың қуатты «V12 Ferrari» машинасынан 3-орынды иеленді және бір айналым ішінде «McLaren» командасының Герхард Бергерімен 2-орын үшін күресе бастады. Бірақ 5-айналымда ол «Реттифило» шиканасында кедергіге ұшырады.
Прост
2000 жылғы маусымда Алеси өзінің бұрынғы Ferrari командаласы және төрт дүркін әлем чемпионы Ален Простқа тиесілі «Прост» командасына қосылды. Прост 1997 жылдың басында «Лижье» командасын сатып алып, оны қайта ат қойғаннан кейін бұл болды. Алайда, машина өте баяу және сенімсіз еді. Бразилия Гран-приіне іріктеу кезінде ол жарнама тақтасына соқтығып, апатқа ұшырады, бірақ ешқандай жарақат алмады. Ол мансабында тұңғыш рет маусым бойы бірде-бір ұпай жинамады. Маусым соңында ол машинаны және «Пежо» қозғалтқыштарын қатты сынға алды, тіпті Франция Гран-приінде «Трансальпин» командасының техниктері бес минутқа ереуілге шықты. Германия Гран-приіндегі ауыр апат оның келесі Венгрия Гран-приінде жарысу мүмкіндігіне қауіп төндірді, бірақ ол қатыса алды. 2001 жылы «Прост» машинасы сенімді болды және ол «Прост» командасы үшін өткізген барлық жарыстарды аяқтады. Ылғалды Бразилия Гран-приінде ол ұпай жинауға жақын болды, бірақ дөңгелектері тозығып, нәтижесінде сегізінші орынға түсіп қалды. Алеси 1999 жылғы маусымнан бері Монако Гран-приінде алтыншы орын алып, алғашқы ұпайларын жинады, содан кейін Канада Гран-приінде бесінші орын алды. Алайда, Ұлыбритания Гран-приінен кейін туған даудан кейін Алеси Германия Гран-приінен кейін командадан кетіп қалды, онда ол бір ұпай жинаған еді. Мұның себебі – неміс жүргізушісі Хайнц Харальд Френцен Ұлыбритания Гран-приінен кейін «Жордан» командасынан күтпеген жерден босатылып, жаңа команда іздегені болды. Ол «Прост» командасына қосылды, ал Алеси «Жорданға» өтті. Прост Алесиге айыппұл салып, оны сынға алды, өйткені ол оған екі жылдық келісімшарт берген және өзінің бірінші жүргізушісінен айырылғысы келмеді.
Иордания
Алеси алғаш рет 2001 жылы Прост үшін жарысты. Алеси 2001 жылы Джордан командасымен ашық дөңгелекті жарыстардағы мансабын аяқтады. 1989 жылы Формула 3000 чемпионатында ол Джордан командасы сапында жеңіске жеткен болатын. 2001 жылдың қалған бес жарысын Джордан үшін өткізіп, Бельгияда алтыншы орын алып, Формула-1 бойынша соңғы ұпайларын жинады. Алеси 2001 жылғы АҚШ Гран-присінде 200-ші рет Формула-1 жарысына қатысты және 2001 жылғы Жапон Гран-присінде F1 мансабын аяқтады, онда 5-ші айналымда Кими Райкконенмен соқтығысып, жарыстан шықты. Дегенмен, ол көбінесе командаласы Жарно Труллиден қалып қойды, сондықтан команда 2002 жылы Такума Сатоны таңдады. Алесиге "Арроуз" командасымен келісімшарт ұсынылғанмен, ол бәсекеге қабілетсіз машинада тағы бір маусым жарысқысы келмеді, сондықтан Формула-1-ден зейнеткерлікке шығуды шешті.
Direxiv
Алеси 2008 жылғы Формула-1 сериясына қатысу ниетімен Direxiv командасының белсенді өкілі болды. Жоспар бойынша, бұл команда "Макларен" командасының B құрамы ретінде, "Мерседес" компаниясының қолдауымен және қозғалтқыштарымен жұмыс істеуі тиіс еді. Дегенмен, аталған ұсыныс Prodrive командасынан соңғы орынды жеңіліп қалды.
Ле-Ман сериясы 2010
2009 жылдың 13 қазанында Алеси Маранеллода AF Corse Ferrari F430 GT2 көлігін сынап көрді, сол күні Фелипе Масса жыл басындағы Венгриядағы апатынан кейін алғаш рет F1 машинасына отырды. 65 айналымға ғана созылған сынақтан кейін Алеси өте қуанды, ал Амато Феррари Алесидің 2010 жылғы бағдарламаға қатысу мүмкіндігі туралы айтты. 2010 жылдың басында Алесидің тағы бір бұрынғы F1 Ferrari драйвері Джанкарло Физикелламен бірге Ле-Ман сериясының GT2 класында AF Corse командасында өнерлеуі хабарланды. Алғашқы екі жарыста Алеси және оның командаластары Физикелла мен фин Тони Виландер жүлделі үштікке кірді. Алеси, Физикелла және Виландер AF Corse командасы үшін Ле-Манның 24 сағаттық жарысына қатысып, өз классында 4-орынды иеленді. Алгарведе өткен маусымның үшінші жарысында үштік екінші орынға, ал Хунгарорингте төртінші орынға табан тіреді. Олар чемпионатта екінші орынды жеңіп алды.
Lotus 2011
2011 жылдың қаңтар айында Lotus Renault GP жаңа көлігін іске қосумен бірге Алесиді команданың елшісі және T125 бір орындық жобасының сынақ пилоты ретінде тартқанын хабарлады. Қыркүйек айында Алеси Lotus маркалы қозғалтқышпен жабдықталған машинамен 2012 жылғы Индианаполис 500 жарысына қатысуға тырысатынын мәлімдеді. BBC телешоуы Top Gear-дың 17-ші маусымының бір бөлімінде Алеси жүргізуші Джереми Кларксонға Lotus T125 бір орындық көлігін сынап көруге көмектесті.
Индианаполис 500
2012 жылдың сәуірінде Алеси 2012 жылғы Индианаполис 500 жарысына Lotus қозғалтқышымен қатысу ниетін жариялады. IZOD IndyCar Series командасының бұрынғы командасы Newman/Haas Racing-пен жасалған келісімдер орындалмады, ал HVM Racing иесі Кит Виггинс командасының Алесиді 500 жарысына қатыстыруға жеткілікті қаржысы жоқ екенін мәлімдеді. Дегенмен, Firestone Indy Lights командасы Fan Force United Алесиді 500 жарысына қатыстыруға келісті, онда ол 33-ші орынды иеленді. Оның Lotus қозғалтқышымен жабдықталған машинасы, сондай-ақ Lotus жүргізушісі Симона де Сильвестроның машинасы жарыста қажетті жылдамдықты ұстай алмай, нашар қуаттанғандықтан, екеуі де оннан кем айналымнан кейін жарыстан шығуға мәжбүр болды. 2012 жылдың 18 желтоқсанында Алеси L'Equipe газетіне берген сұхбатында келесі жылға қажетті демеушілікті табудан үмітін үзгенін, соның салдарынан жарыс карьерасын аяқтау ниетін білдірді.
Пирелли 2013 жылы
2013 жылы Алеси Pirelli брендінің елшісі атанды.
Жүргізу стилі
1991 жылдан 1995 жылға дейін Ferrari командасында жүрген кезінде оның шабуылға толы, агрессивті жүргізу стилі және машинасына 27 нөмірін таңдауы Жиль Вильнёв есімімен салыстырылуына себеп болды.
Бас киім
Оның шлемі ақ түсті, алдыңғы жағында қара және қызыл сызықтармен әшекейленген, оның есімі жазылған. Бұл Елио де Ангелис еске алу үшін жасалған. Оның ұлы Джулиано Алеси 2019 жылы FIA Formula 2 чемпионатында Trident Racing командасымен өнер көрсетті. Алесидің бұрынғы некесінен қызы бар. Алеси итальяндық "Ювентус" футбол клубының жанкүйері. 2006 жылы Алеси Францияның Құрмет Легионының кавалері орденімен марапатталды.
Индикар сериясы
Жыл Команда Шасси № Қозғалтқыш 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Орын Ұпайлар Сілтеме 2012 Фан Форс Юнайтед Далара DW12 64 Lotus STPALALBHSAO INDY DET TXS MIL IOW TOR EDM MDO SNM BAL FON 34-ші 13