Кіріспе
Шотланд уағыздаушысы, шамамен 1648–1680 жылдар
Ричард Камерон (1648? – 22 шілде 1680) – Стюарт монархтарының шотланд шіркеуінің ісіне епископтар арқылы араласуына қарсылық көрсеткен, Ковенантерлер деп белгілі әскери пресвитериандардың жетекшісі. 1680 жылы Келісім қозғалысын жаңғыртуға тырысқанда, ол билік органдарынан іздестіріліп, Эйрширдегі Эйрдс Мосс-та қарулы қақтығыста қаза тапты. Оның ізбасарлары оның есімін Камерондықтар деп қабылдады, және олар ақырында сол атпен аталған шотланд полкінің ядросын құрды. Полк 1968 жылы таратылды.
Өмір
Камерон 1647 немесе 1648 жылы Фолклендте, Файф қаласында, Лейчарс маңындағы Форделл иелігінде шаруалық жұмыс істеген Аллан мен Маргарет Камеронның ұлы болып дүниеге келді. Сент-Эндрюс университетінің Сент-Сальватор колледжінде оның 1662 жылғы 5 наурызда өнер факультетіне қабылданғаны туралы жазба бар. Бітіргеннен кейін ол Фолклендке оралды, онда 1669 жылдың соңында немесе 1670 жылдың басында ауылдық мектеп мұғалімі және ән салу жетекшісі болып жұмысқа орналасты. Осыдан кейін біраз уақыт өткен соң ол құпия жиналыстарға қатыса бастады. 1675 жылғы 16 сәуірде ол, оның ағасы Майкл және оның ата-анасы жергілікті сотқа шақырылды, оларға "Фолклендтегі Джон Геддидің үйінде құпия жиналыстар өткізу" және "ауылдық шіркеуден бас тарту" айыптары тағылды. Істің нәтижесі белгісіз, бірақ айыпталушыларға айыппұл салынған болуы мүмкін, және отбасының барлығы көп ұзамай Эдинбургке көшіп кетті, онда Майкл қала тұрғынының отбасына үйленді. Бұл жерде Камерон саяхатшы уағызшы Джон Уэлвудтың рухани жетекшілігіне ілесті. 1675 жылы сэр Уильям Скотт Харденнің әйеліне жеке капеллан болып жұмыс істегеннен кейін, Камерон сенбі күні шіркеуге барудан бас тартқаны үшін қызметтен босатылды. Уэлвудтың ынталандыруымен Камерон діни қызметке белсенді қатысып, ақырында 1678 жылы дала уағызшысы ретінде қызмет етуге лицензия алды. 1669 мен 1672 жылдар арасында Шотландия шіркеуіне 270-тен астам наразылық білдірушілерді, яғни шіркеу қызметкерлерінің үштен бірін қайтару үшін Карл II атынан екі кешірім берілді. 40-тан астам пастор жаңа шарттарға келісіп, корольдік шіркеудің ағылшын шіркеуінің шіркеу басқару формасына мойынсұнды, бұл епископтық билікті және корольді шіркеу басшысы ретінде қабылдауды білдірді. Камерон өзінің пресвитериандық қағидаларын бұзуға болатын кез-келген нәрседен бас тартқандармен бірге қалды. Ол орталықшылдар тарапынан Кирктегі бөлінуді қоздыруда айыпталды, өйткені ол жария уағыздарында кешірімге қарсылығын білдірді және ресми түрде үш рет пресвитериумға шақырылды, ал модератор оны "сақтықпен және зиянсыз болуға" шақырды. 1679 жылдың басында Камерон басқа жер аударылғандарға қосылу үшін Нидерландыға аттанды. 1679 жыл Келісімге мүшелер мен билік арасындағы үздіксіз қарама-қайшылықтардың бірі болды, мұның ең бастысы архиепископ Шарптың өлтірілуімен, Ратгерглен декларациясы және Драмклаг пен Ботуэлл көпіріндегі шайқастармен аяқталды. Шілде айының соңында немесе тамыздың басында Камерон Шотландия шіркеуінің Роттердамдағы шотланд шіркеуінде дін қызметкері болып тағайындалды. Салтанатты рәсімді жүргізген Роберт МакУорд көрермендерге пайғамбарлық түрде былай деді: "Ричард, Шотландияда Евангелиедегі қоғамдық стандарт құлдырады; және егер мен Иеміздің ойы туралы бірдеңе білсем, сендер біздің алдымызда сынақтарға ұшырауға шақырылдыңдар, үйлеріңе барып, құлдыраған стандартты көтеруіңіз керек, және оны әлемге көрсетуіңіз керек. Ал енді, қолдарыңды соған тигізбей, алдымен даладағы жұмысшылардың бәріне барып, оларды өздеріңмен бірге жүруге шақырыңдар! Егер олар сендерге еріп барғылары келмесе, жалғыз өздерің ғана аттан, ал Жаратқан Ие сендермен бірге жүрсін! Енді, міне, (күнәнің) куәгерлері! Бұл - Иса Мәсіхтің адал қызметшісі мен құлының басы. Ол өз қожайынының мүддесі үшін сол малдан айырылады. Бірнеше аптадан кейін Камерон Шотландияға оралды, бұл арада Үшінші кешірім берілді және Бас Ассамблеяда дауыспен қабылданды. Соңғы жеңілістерден кейін моральдық жағынан әлсіреп қалған Келісімге мүшелердің ісіне қайта жан беруді үміттеніп, ол МакУордқа құпия түрде: "Менді бұрынғыдан да көбірек сүйіспеншілік пен қуанышпен қабылдады" деп хабарлағаннан кейін, уағыздау қызметін қайта бастады. 8 желтоқсанда ол Ротердамға тағы да кодпен жазды: "Мен сізден келген кезде күткеннен әлдеқайда жақсы нарық таптым; біздің тауарларымыз ашық базарларда да, елдегі үйлерде де жақсы сатылады". 1680 жылы наурыз айында Ротердамнан басқа бір жер аударылған Дональд Каргиллмен бірге Камерон өзара қорғаныс шартын жасауға көмектесті, ол ақырында оның адал ізбасарларының ядросын құрайтын топтың 27 қолтаңбасын шығарды. Сәуір айында Шотландияның құпия кеңесі "Конвентерлердің" кездесулерін "кәпірліктің алдын ала хабаршылары" деп қорқатын Йорк герцогы Джеймске "патшалықтың бірнеше бөлігіндегі далалық жиналыстарға" "фанатиктерге" қарсы жаңа шаралар жоспарланып жатқанын хабарлады. 1680 жылы 22 маусымда Камерон 20 ізбасармен бірге, соның ішінде Дэвид Хакстонмен, архиепископ Шарпты өлтірудегі рөлі үшін іздеуде болған адаммен бірге, Нидсдейлдегі Санкуар қаласына кірді. Ән шырқағаннан кейін Майкл Камерон Санкуар декларациясын оқыды, ол Карл II-ге қарсы соғыс жариялауды, оны "тираниялық патша" деп айыптады және оның ашық католик болып табылатын ағасы Джеймсті мұрагерлік құқығынан айыруды талап етті. Құпия кеңес 30 маусымда "тірікшілік қағазды" соғыс жариялауға тең деп айыптады және қатысушыларды "ашық және белгілі түрде сатқындық жасаған және көтерілісшілдер" деп жариялады. Камеронның басына 5000 мерк сыйақы белгіленді, ал топтың басқа үш жетекшісіне, соның ішінде Каргиллге (Санкуарда болмағандықтан) 3000 мерк және қалғандарына 1000 мерк сыйақы ұсырылды. Келесі апталарда Камерон Шотландияның оңтүстік-батысындағы әртүрлі жерлерде өсіп келе жатқан көпшілік алдында уағыз айтуын жалғастырды. Ол 1680 жылғы 18 шілдеде Клайдсдейлдегі (қазіргі Ланаркшир) Кип суындағы соңғы уағызын айтты, онда жиналған қауымға былай деді: "Бірақ шіркеудің одан да биік және даңқты болады, шіркеудің бұрынғыдан да көп күші болады деп есептейміз. Сондықтан біз протестанттарға және пресвитериандарға қарсы тираниялық билікке қарсылық білдіреміз, Құдайға ашық жау болған билікке. Біз мұндайларды заңды билік ретінде мойындамаймыз; біз тек сондайларды қалаймыз, олар ізгіліктікті дамытуға және ізгіліксіздікті басуға ұмтылады. Әлем қалай айтса да, бізде Құдайдың сөзі бар. Басталған жұмыс барлық қарсылыққа қарамастан жалғастырылады; біздің Раббымыз жер бетінде биікке көтеріледі, және оның Шотландияда да биікке көтерілетініне күмәнданбаймыз. Сіздерге Шотландияда өзімізге сақтану қажеттігін айтамын. Менің ойымша, біз үшін жақсы күннің соңы жақындап қалды. Бірақ бізді серпіліске келтірейік және сеніммен оған жабысайық; өйткені егер сіздер босатылмасаңдар және тазаланбасаңдар, біз еврейлер сияқты еркін корпорация, ұлт немесе біріккен халық болмаймыз. Мен бұл сіздерді мазалау үшін емес, Мәсіхке және оның "Мәсіх патшалық етсін" деп жазылған туына жабысуға шақыру үшін айтамын. Біз оны арамызда орнатуға тырысайық. Оны қайда орнату керектігін айту қиын, бірақ Раббымыз стандартты орнатуға тиіс, және оның Шотландияға жеткеніне шүбәсізмін! Ол орнатылғаннан кейін, ол ұлттар арқылы жүреді; және ол Римге барады, Рим қақпалары отпен өртеледі. Ол Британия тағын және Еуропаның барлық тақтарын құлатуға қабілетті стандарт, олар Құдайды қысымға алмаса, олардың ашуынан өлмеске дейін. Ол 22 шілдеде, 60-қа жуық атты және жаяу әскермен бірге, жергілікті лордтан алған ақпарат бойынша, Эндрю Брюс графтығының ('Қанды Брюс') басқаруымен үкіметтік драгундық әскерлері Күмнок маңындағы Эрдс Моссқа жетіп келді. Сағат төрт шамасында болған қанды шайқаста Камеронның ізбасарлары, "Төбеліктер" деп белгілі болған, басым күштермен жеңіліске ұшырады. Брюстің хабарламасында былай делінген: "Шайқас он бес минутқа созылды, көтерілісшілер қашуға немесе кешірім сұрауға бас тартқандықтан, ақылдан безгендей шайқасты". Камерон оқиға орнында қаза тауып, Хакстон тұтқынға алынды...
"Richard, the publick standard of the Gospel is fallen in Scotland; and, if I know anything of the mind of the Lord, ye are called to undergo your trials before us, and go home and lift the fallen standard, and display it before the world. But, before you put your hand to it, ye shall go to as many of the field ministers as ye can find, and give them your hearty invitation to go with you; and if they will not go, go your lone, and the Lord will go with you. Behold, all ye beholders! Here is the head of a faithful minister and servant of Jesus Christ, who shall lose the same for his Master's interest; and it shall be set up before sun and moon in the public view of the world." Several weeks later Cameron returned to Scotland, where in the meantime a Third Indulgence had been granted and accepted by a vote in the General Assembly. Hoping to revive the cause of the demoralised Covenanters after their recent defeats, he resumed his field preaching after reporting in code to McWard, "I was received with more affection and joy than ever before." On 8 December he wrote again in code to Rotterdam,
"I have got a far better market than was expected when I came from you; our wares vend well, both in open markets and in houses through the country." Joined by Donald Cargill, another exile from Rotterdam, Cameron helped draw up a band (bond of mutual defence) in March 1680, which eventually carried 27 signatures of the group who formed the nucleus of his loyal following. By April the Scottish Privy Council reported to James, Duke of York, who feared Covenanter meetings as "fore runners of rebellion", that new measures were being planned against the "fanatics" who were "running out again to field conventicles in several parts of the kingdom". On 22 June 1680 Cameron, accompanied by 20 followers, including David Hackston, wanted for his part in the murder of Archbishop Sharp, rode into the town of Sanquhar in Nithsdale. After singing a psalm at the cross, Michael Cameron read aloud the Sanquhar Declaration, calling for war against Charles II, denounced as a "tyrant", and the exclusion of his openly Roman Catholic brother James from the succession. The Privy Council's response on 30 June condemned the "execrable paper" as tantamount to a declaration of war and declared the participants "open and notorious traitors and rebels". Cameron had a price of 5,000 merks placed on his head, while 3,000 merks were offered for three other identified ring leaders of the group, including Cargill (who, because of personal reservations, had not in fact been present at Sanquar) and 1,000 merks for each for the others. In the weeks that followed Cameron continued preaching before ever growing crowds at various locations in the south west of Scotland. He delivered what was to be his last sermon at Kype Water, Clydesdale (modern Lanarkshire) on Sunday 18 July 1680, where he told the assembled congregation,
"But we are of the opinion that the church shall yet be more high and glorious, and the church shall have more power than ever she had before; and therefore we declare avowedly in opposition to all tyrannical magistrates over Protestants and over Presbyterians, magistrates that are open enemies to God. We declare we will have none such acknowledged as lawful magistrates over us; we will have none but such as are for the advancement of piety, and the suppression of impiety and wickedness. Let all the world say as they will, we have the Word of God for it. The work begun shall be carried on in spite of all opposition; our Lord shall be exalted on earth; and we do not question much but that he shall yet be exalted in Scotland. I assure you that we in Scotland have need to take heed to ourselves. I am very much afraid that we may even have done with good days in Scotland for all this. But let us stir up ourselves, and take hold of him by faith; for I assure you, if ye be not delivered, and made a free and purified people, we shall be no more a free corporation, nation, or embodied people, than the Jews are this day. I say not this to disquiet you, but to stir you up to take hold of Christ, and his standard on which it shall be written, 'Let Christ Reign'. Let us study to have it set up amongst us. It is hard to tell, where it shall be first erected; but our Lord is to set up a standard, and oh that it may be carried to Scotland! When it is set up, it shall be carried through the nations; and it shall go to Rome, and the gates of Rome shall be burnt with fire. It is a standard that shall overthrow the throne of Britain, and all the thrones in Europe, that will not kiss the Son lest he be angry, and in his anger they perish from the way." On 22 July, accompanied by about 60 followers on horse and foot, Cameron was in east Ayrshire when government dragoons commanded by Andrew Bruce of Earlshall ('Bluidy Bruce'), acting on information received from a local laird, tracked him down at Airds Moss near Cumnock. During a bloody engagement at about four o'clock in the afternoon Cameron's followers, who had become known as the 'Hill Men', were overwhelmed by superior numbers. Bruce's despatch reported, "The dispute continued a quarter of an hour very hot; the rebels, refusing either to fly or take quarter, fought like madmen " Cameron was killed on the spot and Hackston taken prisoner. Cameron's head and hands were severed from his body and taken to Edinburgh where they were shown to his father who was already imprisoned in the town's tolbooth. When his father was shown the head and hands of his son, he was asked "Do you know them?" Alan Cameron kissed his son's head and said, "I know them. I know them. They are my son's, my own dear son's. It is the Lord. Good is the will of the Lord, who cannot wrong me or mine, but has made goodness and mercy to follow us all our days." After being paraded through the main street behind Cameron's head displayed aloft on the end of a pole, Hackston was sentenced and two days later brutally executed at the cross. Cameron's head and hands were then affixed to the Netherbow Port for public display. The period in which these events took place was later given the name "The Killing Time" because hundreds, if not thousands of Presbyterians were persecuted and martyred for holding Cameronian views.