Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ешнәрсе. Әсіресе ирланд, ағылшын, шотланд және уэльс халық ауыз әдебиетіндегі әдемілер әртүрлі түрде жіктеледі. Бұл жіктемелер көбінесе ғылыми талдаулардың нәтижесінде пайда болады, бірақ олар жергілікті дәстүрлерді әрқашан дұрыс бейнелемейді. Әдетте, жіктемелер мінез-құлқына немесе физикалық ерекшеліктеріне негізделген.
none
Fairies, particularly those of Irish, English, Scottish and Welsh folklore, have been classified in a variety of ways. Classifications – which most often come from scholarly analysis, and may not always accurately reflect local traditions – typically focus on behavior or physical characteristics.
Әншілердің ертедегі жіктелуі
Герман мифологиясында жарық және қара эльфтер (Льосальфар және Дьоккалфар) болған. Бұл шамамен кейінірек пайда болған Сили және Ансили сияқты ұғымдармен салыстыруға болады. XIII ғасырдың ортасында Томас Кантимпре фейлерді судың нептундары, жер бетінде саяхаттаған инкубилер, жер астындағы дузилер және ауада мекендейтін spiritualia nequitie in celestibus деп жіктеді. Сили соты – адамдардан көмек сұрайтын, жолдарынан жаңылып ренжіткендерді ескертетін және адамның жақсылығына өз жақсылықтарымен жауап қайтаратын фейлерден тұрады. Дегенмен, осы сотка жататын фейлер қорлауға кек қайтарады және әрекетсіздікке бейім болуы мүмкін. Ансили соты – қараңғы жағына ұмтылған фейлерді сипаттайды. Сили сотынан өзгеше, олардың шабуылдары үшін ешқандай кінә жасаудың қажеті болмады.
Germanic lore featured light and dark elves (Ljósálfar and Dökkálfar). This may be roughly equivalent to later concepts such as the Seelie and Unseelie. In the mid thirteenth century, Thomas of Cantimpré classified fairies into neptuni of water, incubi who wandered the earth, dusii under the earth, and spiritualia nequitie in celestibus, who inhabit the air. The Seelie Court is described to comprise fairies that seek help from humans, warn those who have accidentally offended them, and return human kindness with favors of their own. Still, a fairy belonging to this court would avenge insults and could be prone to mischief. The Unseelie Court describes the darkly inclined fairies. Unlike the Seelie Court, no offense was deemed necessary to bring down their assaults.
Басқа мәдениеттерде
Француз ертегілерінде, précieuses айтқандай, перилер жақсы және жаман болып бөлінеді, бірақ бұл әсер әдеби сипатта болады. Әдебиеттегі көптеген перилер кездесетін адамдардың мінез-құлқымен қызығушылық танытады. Ирландия фольклорына қатысты леди Уайльд екі топты атады: "музыка мен биге" құштар, мейірімді топ және шайтанмен байланысы бар зұлым топ. Тағы бір зерттеуші, леди Грегори, сидхтердің бойы биік, ойнақы және кішкентай, қастық ниеті бар екендігі туралы ұқсас пікір білдірді.
In French fairy tales told by the précieuses, fairies are divided into good and evil, but the effect is literary. Many of the literary fairies seem preoccupied with the character of the humans they encounter. Regarding Irish lore, Lady Wilde identified two groups of fairies: a gentle type fond of "music and dancing," and an evil group allied with the devil. Another collector, Lady Gregory, gave a similar summary that there was a tall, playful race of sidhe, and a small, malicious race.
Корнуолл феялары
Роберт Хант Корнуолл феяларын бес топқа бөлді: Кішкентай халық, Спригган, Писки, Букка, Боккл немесе Кнокерлер және Браунилер. Бұл тәсіл Генри Дженнер сияқты басқа ғалымдардың сынына ұшырады, ол, басқа нәрселермен қатар, "боккл" және "брауни" корнуоллдық есімдер емес екенін айтты. Ханттан кейін көптеген фольклоршылар корнуолл феяларына өз жіктемелерін жасады, бірақ ешқайсысы түрлері мен саны туралы бір келісімге келмеді.
Robert Hunt divided the fairies of Cornwall into five classes: the Small People, the Spriggans, the Piskies, the Buccas, Bockles, or Knockers, and the Brownies. This approach drew criticism from other scholars, such as Henry Jenner, who argued among other points that "bockle" and "brownie" were not native Cornish names. Multiple folklorists after Hunt made their own categories for Cornish fairies, but none agreed on types or number.
Уэльстік қазындылар
Вирт Сикс Уэльс феяларын немесе Тайлуит Тегті ресми түрде бес негізгі түрге бөлді: Эллиллон (эльфтер), Бвабаход (браунилер мен гоблиндерге ұқсас үй рухтары), Коблинау (кен рухтары), Гваредд Аннун (көл әйелдері) және Гвиллион (кәрі әйелдерге ұқсас тау рухтары).
Wirt Sikes formally divided Welsh fairies, or Tylwyth Teg, into five general types: the Ellyllon (elves), the Bwbachod (household spirits similar to brownies and hobgoblins), the Coblynau (spirits of the mines), the Gwragedd Annwn (lake maidens), and the Gwyllion (mountain spirits resembling hags).
Сыныптастыруға қатысты мәселелер
Саймон Янг және Рональд Джеймс сияқты фольклор мамандары тым көп жіктеуге қарсы ескертті. Халық сенімдерінде көптеген түрлі және атаулы мистикалық жандар болғанымен, Джеймс анықтамалардың көбінесе өзгермелі екенін, ал халықтан білушілермен жұмыс істегенде қатаң анықтамаларды ұстануға тырысу көбінесе көңіл көшіруге және шатасуға алып келетінін көрсетті. Дегенмен, жіктеудің өте қажетті мақсаты бар. Вирт Сикс мұндай жіктелудің көбінесе кездейсоқ екенін және феяларды толыққанды жіктеу мүмкін емес екенін мойындады, бірақ «фольклорды зерттеуші өз материалдарын түсінікті етіп, нақты жіктеуі керек, әйтпесе есінен шығады».
Folklorists such as Simon Young and Ronald James have cautioned against over categorization. Although folk belief had many names and types of supernatural beings, James pointed out that definitions were often fluid, and that trying to hold to strict definitions when working with folk informants often led to frustration and confusion. However, categorization serves a practical purpose. Wirt Sikes acknowledged that while such classifications are largely arbitrary and it is impossible to fully categorize fairies, "the student of folklore must classify his materials distinctly in some understandable fashion, or go daft."