Кіріспе

Терминус – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың 20-шы маусымының төртінші сериясы, ол 1983 жылдың 15-23 ақпаны аралығында BBC1 арнасында аптасына екі реттен төрт бөлімнен көрсетілді. Сериалда уақыт саяхатшысы, Бесінші Доктор (Питер Дэвисон) «Терминус» деп аталатын обадан зардап шеккен ғарыш кемесінің отыны жарылып, ғаламның құрылуына себеп болмас үшін оны тоқтатуға тырысады. «Терминус» – Қара Қамқоршының (Валентин Диалл) ғарышкер Вислор Турлоуды (Марк Стриксон) Докторды өлтіруге мәжбүрлеуге тырысатын үш шала байланысты серияның екіншісі. Бұл Сара Саттонның Nyssa серігі ретіндегі соңғы қатысуы.

Сюжет

Қара Қамқоршының нұсқауымен Турлоу ТАРДИС-ті саботаждайды, оның бөліктерінің ыдырауына себеп болады. Тұрақсыздық аймағы Ниссаның бөлмесін қамтып алу қаупі туғанда, оның артында есік пайда болады, ал Бесінші Доктор оған сол есіктен өтуді бұйырады. ТАРДИС өзін құтқару үшін белгісіз бағытқа бет алған ғарыш кемесіне материалданады. Доктор мен Нисса кемені зерттеу барысында Кари мен Ольвир есімді екі қарақшыға кездеседі, олар кеменің жүгін тонауға ниетті. Қарақшылардың кемесі Кари мен Ольвирді тастап кеткен соң, ғарыш кемесінің шын мәнінде Лазарларды – мәйектің орнына ұқсас ауруға шалдыққандарды Терминус деп аталатын ғарыш стансасына тасымалдайтын көлік екені анықталады. Станция Терминус компаниясына тиесілі, ол жерде емнің бар екенін мәлімдейді, бірақ одан ешкім қайтып оралған жоқ. Доктордан айырылған Нисса ауруға ұшырайды және қалған Лазарлармен бірге кетеді. Терминусты зәулім радиациялық броня киген Ванирлер күзетіп тұрады. Олар құл еңбекпен айналысады, олардың тірі қалуын корпорация ұсынған "гидромель" деп аталатын дәрінің үнемі берілуімен қамтамасыз етеді. Доктор Терминустың белгілі ғаламның орталығында екенін біледі және бұл ақпарат оны алаңдатады. Ал Ниссаны алып, иттің денесі бар екі аяқты Гармға тапсырады, ол оны бір бөлмеге алып барып, радиацияға ұшыратады. Доктор мен Кари Терминустың басқару бөлмесін табады, сонда Терминустың уақыт кемесі екені анықталады. Кез келген уақытта оны қуаттандырған отын тұрақсыз болып, қаза тапқан ұшқыш оны уақыт ағынында құлатқысы келді. Бак жарылып, энергия ағыны "Бірінші оқиғаны" – Ұлы Жарылысты бастады және Терминусты миллиардтаған жылдарға болашаққа итерді. Әлі де бір тұрақсыз отын багы қалған, ал компьютер оны да тастауға кері санауды бастады. Бірақ, егер бірінші жарылыс ғаламды жаратса, екіншісі оны сөзсіз жояды. Нисса оянып, енді аурудың жойылғанын біледі. Радиациялық ем жұмыс істейді, бірақ оның нәтижесі күмәнді, емделушілердің санынан көбі өлді. Гарм мұны біледі, бірақ оны Ванирлер бақылап отырғандықтан оны жетілдіре алмайды. Гармның көмегіне сүйеніп, Доктор компьютерді өшіріп, қозғалтқышты басқару сымдарын кесіп тастау үшін санауды тоқтатуға жеткілікті уақыт ұзартады. Қарсылық ретінде Доктор электронды басқару қорабын жойып, Гармды босатады. Нисса Ванирлермен келісімге келеді: ол гидромельді синтездеп, оларды корпорацияның ықпалынан азат етеді, ал олар Терминусты мәйектілер колониясынан нағыз ауруханаға айналдырып, Гармның көмегімен радиациялық емді жетілдіреді. Өзінің ғылыми білімі Терминуста көбірек қажет екенін түсінген Нисса артта қалуды шешеді, достарымен көз жасымен қоштасады. Теган мен Доктор ТАРДИС-ке оралғанда, Қара Қамқоршы Турлоуға бұл Докторды өлтірудің соңғы мүмкіндігі екенін айтады.

Қалыптастыру жазбалары

Лиза Годдард, Кари рөлін сомдаған актриса, Алтыншы Доктор актері Колин Бейкердің бұрынғы әйелі. 2023 жылдың қыркүйегінде 20-шы маусымның "The Collection Box Set" жинағының бір бөлігі ретінде архивтен жарияланған кең ауқымды өндіріс құжаттарына сәйкес, режиссер Мэри Ридж Кари рөлін Твиггиге, ал Эйрик рөлін Робин Эллиске ұсынған. Олардың жауаптары немесе рөлдерден бас тарту себептері құжатта көрсетілмеген.

Сыртқы сілтемелер

Бұл жердегі Ванирлер – скандинавия мифологиясындағы Ванирлерге сілтеме жасайды. Гарм – Хельдің, өлілер әлемінің күзетші иті болған.

Баспаға шығарылған

Бұл сериалдың романға айналдырылған нұсқасын Стивен Галлахер "Джон Лайдекер" атты псевдониммен жазды, және ол 1983 жылдың маусым айында Target Books баспасынан шықты. "Жауынгерлер қақпасы" романында болғандай, осы романның да тараулары жоқ.

Үй медиасы

Терминус 1993 жылдың қаңтар айында VHS форматында жарық көрді. Ол 2009 жылдың 10 тамызында «Black Guardian Trilogy» DVD жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды. Бұл сериал 2014 жылдың 14 мамырында «Doctor Who DVD Files» жинағының 140-шы нөмірінде жарық көруге жоспарланған еді. 2023 жылдың қыркүйегінде оқиға жаңартылған форматта Blu-ray дискісінде қайтадан шығарылды, ол «Doctor Who The Collection» жинағында 20-шы маусымның басқа оқиғаларымен бірге қосылды.