Кіріспе

Фридрихсфельд орталық зираты (Zentralfriedhof Friedrichsfelde) – Берлин қаласының Лихтенберг ауданында орналасқан зират. Бұл зират Берлиннің көптеген социалистері, коммунистері және фашизмге қарсы күрескерлерінің соңғы тыныс алатын жері болған.

Тарих

1881 жылы зират құрылған кезде ол Берлиннің Фридрихсфельде қалалық зираты (Berliner Gemeindefriedhof Friedrichsfelde) деп аталды. Зират Гамбургтегі Ольсдорф зиратының үлгісімен салынған. 1900 жылы Социал-демократиялық партияның (СДП) негізін қалаушы Вильгельм Либкнехт жерленгеннен бастап, зират Германияның социал-демократиялық, социалистік және коммунистік қозғалыстарының көптеген көшбасшылары мен белсенділерінің мәңгілік тоқырауына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Берлиннің бөлінуі салдарынан зират Шығыс Берлин шегінде қалды, онда Шығыс Германияның (ГДР) басшылары, мысалы, Уолтер Ульбрихт және ГДР-дің тұңғыш президенті Вильгельм Пек жерленді. 2006 жылы сталинизм құрбандарына ескерткіш орнатылды.

1926 жылғы Революция ескерткіші

1926 жылы ашылған Революция ескерткіші 1919 жылы Карл Либкнехт пен Роза Люксембургтің табындары жерленген жаппай қабірдің алдына орнатылды. Архитектор және болашақ Баухаус директоры Людвиг Мис ван дер Роэ жобалаған бұл кең және биік қызыл кірпіштен тұрғызылған ескерткіш 1935 жылдың қаңтар айында ұлттық социалистер тарапынан қиратылды.

1951 жылы социалистерге арналған мемориал

Қазіргі Социалистер ескерткіші (Gedenkstätte der Sozialisten) зираттың бас қақпасына жақын орналасқан және оны 1951 жылы Вильгельм Пек ашты. 1926 жылы Революция ескерткіші тұрған жерден қашықта орналасқанмен, 1951 жылғы ескерткіш оның "идеологиялық жалғасы" ретінде, сондай-ақ Шығыс Германияның социалистері, коммунистері және фашизмге қарсы күрескерлерінің орталық ескерткіші ретінде жоспарланған. 1989 жылға дейін, адамды Социалистер ескерткішіне немесе іргелес жатқан Перголенвег бөліміне жерлеу туралы шешімдер Германия Социалистік Бірлік партиясының Политбюросына ғана тиесілі болды, ал осылай құрмет көрсетілгендердің көпшілігіне мемлекеттік жерлеу рәсімі де жасалды. 1951 жылғы Социалистер ескерткіші – жартылай дөңгелек кірпіш қабырғамен оралып жатқан орталық бақтың дөңгелек бөлігінен тұрады. Орталық бақтың дөңгелек бөлігінде "Die Toten mahnen uns" деген сөздері жазылған порфир стеласы немесе обелиск орналасқан. Оны социалистік көшбасшылардың құрметіне арналған 10 қабір қоршап тұр, атап айтқанда: Карл Либкнехт, Роза Люксембург, Эрнст Тельман, Вильгельм Пек, Вальтер Ульбрихт, Франц Меринг, Джон Шехр, Рудольф Брайтшайдь, Франц Кюнстлер (саясаткер) және Отто Гротеволь. Жартылай дөңгелек кірпіш қабырғаға ескерткіш тастар мен нишалар орнатылған, онда көрнекті социалистер мен коммунистердің урналары сақталған. Сондай-ақ, жартылай дөңгелек кірпіш қабырғада 1933-1945 жылдары фашизмге қарсы күресте қаза тапқан 327 ер және әйелдің есімдері жазылған үлкен қызыл мәрмәр тақта орналасқан. Тізімге Ханс Коппи, Хилде Коппи, Генрих Кёнен, Арвид Харнак, Харро Шульце Бойсен, Джон Сиг және Ильзе Штёбе кіреді. Социалистер ескерткішінің жартылай дөңгелек кірпіш қабырғасының артында Перголенвег Еренграб зират бөлімі орналасқан. Мұнда Германия Социалистік Бірлік партиясының Политбюросы партияның ең ірі басшыларының жанында демалуға лайық деп таныған, бірақ оларды Социалистер ескерткішіне жерлеуге лайық деп санамаған социалистердің, коммунистердің және фашизмге қарсы күрескерлердің урналары жерленген. Перголенвег бөліміне жерленген адамдармен бірге үш отбасы мүшесінің урналарын да жерлеуге болады.