Кіріспе
XVI ғасырдағы ағылшын ақыны және драматургі Николас Гримальд (немесе Гримоальд) (1519–1562) – ағылшын ақыны және драматургі.
Nicholas Grimald (or Grimoald) (1519–1562) was an English poet and dramatist.
Өмір
Николас Гримальд 1519–1520 жылдары қарапайым шаруа отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы белгісіз, әйтсе де, оның әкесі Джованни Баптиста Грималди болған деген кең таралған сенім бар. «Аннның қазасына арналған жоқтау өлеңі» анасының өлімі туралы айтады. Гримальдтың анасы 1555 жылы қайтыс болған Агнес Гирмбольд болған деген болжам бар. Өлеңде оның еңбекқор әкесі еске алынады, бірақ анасына деген құрметіне көбірек назар аударылады. Гримальд ата-анасының бір-біріне деген махаббатын көріп, оны өлеңінде бейнеледі. Ол көп қыздардың арасындағы жалғыз ұл еді. 16 ғасырдағы Хантингдонширдің карталарында Брауншолд деген жер табылмайды. Оның орнына Лейтон Бромсвольд деген поместье табылды. Бұл Гримальдтың «Аннның қазасына арналған жоқтау өлеңінде» үйін сипаттағанмен ең жақын сәйкес келеді. Гримальд отбасы шамамен төрт жүз жыл бойы Лейтон Бромсвольдте тұрған. Ауылда сақталған заңдық құжаттар олардың тегінің әртүрлі нұсқаларын көрсетеді: Гримбо, Гримбольд, Гримбольде, Гримбольд, Гримальд, Гримбальд және Гримбальде. Гримальдтың үйленгені немесе баласы болғанына ешқандай дәлел жоқ. Тотлдың әндері мен сонеттеріндегі оның бірнеше өлеңдері Кари Дей және Миссис Дамаскен Одли атты екі әйелге арналған болуы мүмкін. Бұл өлеңдер неке күтілген нәтиже бере ме деген пікірталасты көрсетеді. Гримальдтың Лондон епископы Николас Ридлимен байланысы күдік тудырды, сондықтан ол Маршалси түрмесіне қамалды. Ол өзінің қателіктерін мойындап, ерестік жазасынан құтылды, бірақ протестанттық әріптестері оны жек көріп, сыйламайды. Оның қайда және қандай жағдайда қайтыс болғаны белгісіз. Барнаб Гуге 1563 жылы жарық көрген «Эглогтар, эпитафиялар және сонеттер» атты еңбегінде Николас Гримальдтың өліміне арналған эпитафияны қосты, ол Гуге 1562 жылы шетелге кеткенге дейін жазылған.
The Grimald family was seen to be living in Leighton Bromswold for close to four hundred years. Their last name had gone through variations as shown by legal documents kept by the village. Variations include: Grymbaud, Grymbold, Grymbolde, Grimbold, Grimald, Grimbald, and Grymbalde. There has been no evidence of Grimald ever being married or having children. Some of his contributed verses in Tottle's Songes and Sonnettes refer to two women Grimald my have admired, Carie Day and Mistress Damascene Awdley. These verses show a debate on if marriage has the desired result that is wanted. Grimald's connection to Nicholas Ridley, bishop of London, brought him under suspicion, and he was imprisoned in the Marshalsea. It is said that he escaped the penalties of heresy by recanting his errors, and was despised accordingly by his Protestant contemporaries. The exact date, cause, and location of his death are unknown. Barnabe Googe, in his Eglogs, Epythaphes, and Sonettes(1563), included An Epytaphes on the Death of Nicholas Grimaold, which was written before Googe's departure abroad in 1562.
Білім және ерте мансап
Николас Гримальд он бес жасында поэзиялық дарынын таныстыра бастады. Білімге үлкен мән берген анасы оны Кембридж университетінде білімін жалғастыруға жіберді. Бұл Гримальдтың анасы үшін қиын болды, себебі ол отбасының жалғыз ұлы еді. 1539–40 жылдары Гримальд Крайст колледжін бітірді. Бір жыл өткен соң Гримальд Оксфордқа сапарлады, себебі Лейтон Бромсвольдтың пребендари, отбасы досы Гилберт Смит оның жұмысына әсерленді. Оксфордтағы алғашқы жылдары Гримальд Брассеноз колледжінде оқыды. Гримальд кітаптарын ала алмағандықтан, оқуын жалғастыра алмағанда, оның алғашқы пьесасы жазылды. Гримальдты мектеп директоры Мэтью Смит, сондай-ақ өнерге құштар басқа да оқытушылар мен студенттер қолдады. Пьеса латын тілінде жазылған «Christus Redivivus» – Қайта тірілген Христос пьесасы еді. Гримальд өзінің еңбегін Смитқа арнады. Ол 1541 жылы жазылған, бірақ екі жылдан кейін, 1543 жылы Германияда жарияланды. 1542 жылы, жиырма үш жасында Гримальд Оксфордта бакалавр дәрежесін алды. Бұл дәреже оның Мертон колледжіне қабылдануына мүмкіндік берді, онда ол 1544 жылы магистр дәрежесін алды. Сол жылы Гримальд Кембриджге қайтып, Крайст колледжінде магистр дәрежесін алды. Гримальд 1544 жылы бітіргеннен кейін Оксфордта қалуды жөн көрді. Оның келесі жұмысы 1548 жылы жазылған, Иоанн Баптисттің өмірі мен өліміне арналған тағы бір латын трагедиясы болды. 1552 жылы Ричард Сэмпсон Гримальдқа лекция оқуға рұқсат берді, бұл оған Эклсте уағыз айтуға мүмкіндік берді. Келесі жылы ол Лондон епископы Николас Ридлидің капелланы болып тағайындалды. Ридли Гримальдты жоғары бағалаған, осыдан епископ оны 1553 жылдың сәуір айында латын тілінде сөз сөйлеуге таңдады – «Oratio ad pontifices».
Николас Ридлимен араласуы
1552 жылы Николас Гримальд Лондон епискобы Николас Ридлидің капелланы болып тағайындалды. Бұған дейін сэр Джон Гейтс пен сэр Уильям Сесилге жазған хатында Ридли Гримальдты оның жоғары лауазымы үшін мақтаған және оны «ағылшын және латын тіліндегі шешендігімен» жоғары бағалаған (Мэтью; Харрисон 13). Ридлидің оған деген жоғары пікірі кейіннен расталды, епископ 1553 жылғы сәуір айында шіркеудегі бос қызмет орындарында отырған дін қызметкерлерінің мәжілісінде Гримальдты латын тілінде сөз сөйлеуге тағайындады. Мария I тағына отырғанда, олардың қарым-қатынасындағы шиеленіс күшейді, себебі Гримальдтың дін тастауы мүмкін болды, бұл олардың арадағы қарым-қатынастың аяқталуына әкелді. Ридли Гримальдты Сент-Пол соборының канторлығына тағайындауды ұсынғаннан кейін Мэри патша таққа отырды. Мэри патшаның протестанттарды қатыгездікпен қуғындауы Ридлидің түрмеге қамалуына себеп болды. Түрмеде отырғанда Ридли Гримальдқа хат жазып, Лоренцо Валланың «De falso credita et ementita Constantini Donatione declamatio» атты папаның билік талабын жоққа шығаратын еңбегін жіберген болуы мүмкін (13). Бұл хат-хабар католик шіркеуінің назарына ілігіп, 1555 жылы Гримальд Маршалси түрмесіне қамалды (Стефан; Ли 1917). Гримальдтың түрмеде болу мерзімі қысқа болды, көптеген адамдар оның католик дініне қайтқанын болжады. Гримальд бастапқыда бұл айыптауларды жоққа шығарды. Гримальдтың католик шіркеуімен құпия келісім жасағаны туралы қауесеттерге жауап ретінде Ридли: «Гримболь маған Яһуданың рөлін ойнайды деп ойлауға менің санама келмейді» деді (Мэтью; Харрисон 13). Бірақ кейін Ридли Гримальдтың сатқындығын мойындап, оның тұтқындалуы мен католик дініне қайтуына байланысты: «Ол (Гримальд) Баалға тізе бүгіп, (ай, өкінішке орай) құтылмады» деді (13). Ридли өлім жазасына кесілуінен бұрын олар татуласқан-татпағаны белгісіз.
Шығармалары
Оксфордқа келгеннен кейін Гримальд өзінің алғашқы маңызды жұмысын бастады: латын тілінде жазылған «Christus Redivus» немесе «Мәсіхтің қайта тірілуі» трагедиялық комедиясы. Оның пьесаны жазуға түрткісі – кітаптары кешіккендіктен оқуын толықтыра алмауы болды. Гримальд пьеса жазу туралы ұсыныс жасағанда, оған әріптестері, ұстаздары және тіпті колледж президенті де қолдау көрсетті. Пьесаның мазмұны Мәсіхтің қайта тірілуінен тұрды және оның Жасыл жексенбіде қойылуы үшін жазылған болуы мүмкін. Гримальд өмірінде «Christus nascens» деп аталатын, Рождествода қойылатын туылғандық туралы пьеса жазғаны да айтылады. «Christus Redivus» Питерборо архидиаконы Гилберт Смитқа арналған және 1543 жылы Кельн қаласында жарық көрген. Гримальдтың Джордж Бьюкененнің «Baptistes» (1543) немесе Якоб Шөппердің «Johannes decollatus vel Ectrachelistes» (1546) еңбектерін білгені-білмегені белгісіз. Гримальд трагедияның себебін Иродиаданың Ирод Антипасқа деген құштарлығымен байланыстырады және үнемі лирикалық тәсілдерге жүгінеді. Ақын ретінде Гримальд Генри Ховард, Суррей графының бос өлеңді қолданудағы алғашқы ізбасары ретінде танымал. Ол кейде анасына арнаған өлеңдеріндегідей қарапайым тілмен жазады, бірақ көбінесе оның стилі жасанды, ал метафоралары басқа авторларға қарағанда тереңірек болады. Оның классикалық білімі өлеңдерінің қысқалығымен және өткірлігімен көрінеді. 1548 жылы жарық көрген «Archipropheta» немесе «Архипрофе́т» латын драмасы Жақия Баптыстың өмірін бейнелейді. Гримальд осы пьесаны Христос шіркеуінің жаңа деканы доктор Ричард Коксқа өтінішпен бірге ұсынды. Өтініш нәтижесінде ол колледжде «аға теолог» қызметіне орналасып, риторикадан дәріс оқыды. «Archipropheta» – ағылшын жазушысы жазған алғашқы трагедиялардың бірі. Гримальдтың есімі 1549 жылы жарық көрген «Vox Populi» немесе «Халықтың шағымы» атты еңбекке байланысты. Бұл еңбек шіркеу қызметкерлерін өздерінің міндеттерін дұрыс орындамағаны үшін сынап көрсеткен. Мерриллдің сөзіне сүйенсек, бұл жұмыста «өмірлерін қойшыларынан алыс өткізетін немесе қасиетті міндеттерін орындамайтын ректорлар, викарийлер, архидиакондар, декандар, пребендер және т.б.» сынға ұшыраған. Ол Цицеронның «Міндеттер туралы» еңбегін «Marcus Tullius Ciceroes thre bokes of duties» (1556) деп аударған. Виргилийдің «Георгиктер» еңбегінің латынша сөз тіркесі (1591 жылы басылған) оған жатқызылады, бірақ Джон Бэйл оған тағайындаған көптеген еңбектері жоғалып кеткен. Қазірге дейін сақталған латын трагедиялары: 1548 жылы Кельн қаласында басылған «Archipropheta sive Johannes Baptista», бір жыл бұрын Оксфордта қойылған болуы мүмкін, және «Christus redivivus» (Кельн, 1543), оны JM Hart редакциялаған (Американың қазіргі тілдер қауымдастығы үшін, 1886, жеке басылым 1899). Гримальд «Песнялар мен сонеттер» (әдетте Тоттельдің жинағы деп аталады) жинағының түпнұсқалық басылымына (маусым 1557) қырық өлеңін қосты. Гримальдтың «Керекшелер» жинағында басылған екі өлеңі – «Зороас өлімі» және «Маркус Туллий Цицеронның өлімі» – ағылшын тіліндегі бос өлеңнің алғашқы үлгілері саналады. Гримальдтың «Көмектестірудің» алғашқы басылымын редакциялағаны да мүмкін. Гримальдтың көптеген еңбектері протестантизмді қайтарып алғандықтан екінші басылымнан алынып тасталғаны болжануда. Тоттель Гримальдтың дінін өзгерткені кітап сатудың төмендеуіне әкелуі мүмкін деп қорқып, жаңартылған нұсқадан оның көптеген түпнұсқалық шығармаларын алып тастауға шешім қабылдады. Гримальдтың жеке шығармаларының барлығы екінші басылымнан алынып тасталды және қалған тоғыз өлеңнің авторы екенін көрсету үшін тек оның әріптері қолданылды.