Кіріспе

Бұл советтік ғарыш бағдарламасының және Ресей Федералды Ғарыш агенттігінің миссияларына қатысқан космонавттардың тізімі, оның ішінде этникалық орыстар мен басқа ұлт өкілдері бар. Ресейден тыс жерде туған кеңестік және орыс космонавттары жұлдызшамен белгіленеді және олардың туған жері қосымша тізімде көрсетілген. Ресей және Кеңес космонавттарының толық тізімдері үшін, Wikipedia-дағы «Санат: Ресейлік космонавттар» бетіне қараңыз. Кеңес/Ресей бағдарламасында бес әйел космонавт ұшқан: Валентина Терешкова, Светлана Савицкая, Елена Кондакова, Елена Серова және Анна Кикина.

Басқа ғарышкерлер

1982 жылы «Интеркосмос» бағдарламасын кеңейту аясында Кеңес Одағы Франциядан Жан Луп Кристиеннен бастап Кеңес блогына жатпайтын елдердің азаматтарын ғарышқа ұшыра бастады. КСРО және кейін Ресей «Союз» кемесімен 18 басқа елдің 49 азаматын, көбінесе коммерциялық келісімдер негізінде тасымалдады, оның ішінде «Space Adventures» шарты арқылы ұшқан жеті ғарыш турисі де бар. 2001 жылдан бері «Союз» Еуропа Ғарыш агенттігінің (ESA), JAXA және NASA ғарышкерлерін Халықаралық ғарыш станциясына жеткізу үшін қолданылып келеді. Бұл ғарыш саяхатшылары әрқашан «космонавттар» деп аталмайды, әсіресе егер олар басқа ғарыш бағдарламасына жатса; мысалы, NASA қызметкерлері ресейлік кемемен ұшса да, көбінесе «астронавттар» деп аталады.

Ресейден тыс жерде туған совет және орыс ғарышкерлері

Барлық совет және РКА ғарышкерлері КСРО шекараларында туған; тәуелсіз Ресейде туған ешбір ғарышкер әлі ұшқан жоқ. Дегенмен, көптеген ғарышкерлер Ресейдің шекарасынан тыс, совет территорияларында туған, және оларды әртүрлі советтің мұрагер елдері өздерінің азаматтары деп таласуы мүмкін. Барлық ғарышкерлер ғарышқа ұшқан кезде совет немесе ресейлік азаматтыққа ие болған.