Кіріспе
Кескелдер туысы
| туысы = Поромера
| түпкі шешілген автор = Буленжер, 1887
speciesbox
| genus = Poromera
| parent authority = Boulenger, 1887
Этимология
Поромера грек тіліндегі "póros" ( πόρος) сөзінен туындаған, "тесік" немесе "арна" мағынасын беретін және "mērós" ( μηρός) сөзі "жамбас" дегенді білдіреді. Поромера – бұл осы түрдің жамбасындағы ұзын тізбектей орналасқан тікенек тесіктеріне сілтеме жасайды. Түрлік атауы, fordii, Габонда медициналық миссияда болған және Филадельфия Табиғат ғылымдары академиясына үлгілер жинаған доктор Генри А. Фордтың құрметіне берілген.
Сипаттама
P. fordii денесі орташа немесе нашар басылған, басы нашар басылған. Бас қалқандары қалыпты. Мұрын тесігі мұрын, екі мұрыннан кейінгі және бірінші жоғарғы ерін қалқанының арасында тесіледі. Төменгі қабағы қабыршақты. Нақты анықталған мойын қалқаншасында 12-14 тік, күшті тіктелген пластиналар бар. Арқасы ірі, пластина тәрізді, 6 немесе 8 үздіксіз сызықтар құрайтын күшті тікпелермен жабылған, бүйірлері кішкентай, бірімен-бірі жанасқан қабыршақтармен жабылған. Құрсақ қалқандары тік, бірімен-бірі жабысқан, тіктелген және 8 (немесе 10) бойлық және 22-27 көлденең қатарларға орналасқан. Еркектерде үлкен преанальді пластинасы болады, ол тіктелген қабыршақтардың жартылай шеңберімен шектелген, ал мекемелерде преанальді аймақ тіктелген қабыршақтармен жабылған (жыныстық диморфизм). Саусақтары сәл сығылған, ішкі жағында түйінді қабаттармен. Әр жақтағы 10-15 жамбас тесігі ұзын тізбек құрайды және еркектерде жақсы дамыған. Құйрық қабыршақтары тік және өте күшті тіктелген. Құйрығы цилиндр тәрізді және өте ұзын, бас пен денесінен 2-2,5 есе ұзын. Мұрын-көз аралық ұзындығы дейін; жалпы ұзындығы шамамен. Денесінің негізгі түсі жоғарыдан қара зәйтүн түсті, көбінесе артқы жағынан қола немесе мыс түсіне айналады. Бас қалқанының артқы жиегінің ортасынан басталатын екі ашық арқалық жолақ, жарқын жасыл немесе көгілдір ақ, кейде алдыңғы жағынан қара жиектелген. Жолақтар көбінесе арқаның артқы бөлігінде жоғалады. Ашық жолақтар арасындағы арқа кейде қара түсті болады, бұл көлеңке құйрықтың табанына дейін жолақ ретінде жалғасады. Кейде жас тірі туғанда артқы арқасында және құйрығының табанында омыртқаның ақшыл жолағы байқалады. Жоғарғы ерні көкшіл жасыл. Жас құйрығы біркелкі қоңыр немесе қызғылт қоңыр, кейде арқасында қара дақтар болады. Денесінің төменгі бөліктері алдынан жасыл ақ, артқы жағынан лосось түсті. Габон және Конго Демократиялық Республикасының оңтүстігіне (Батыс Конго) дейін, теңіз деңгейінен Камерунның биіктігіне дейін.
The ground colour of the body is dark olive above, often turning to bronze or copper coloured posteriorly. Two light dorsal streaks, bright greenish or bluish white, sometimes edged with black anteriorly originate from the middle of the posterior border of the parietal shield. The streaks often disappear on the posterior part of the back. The back between the light streaks is sometimes blackish, which shade is continued as a stripe to the base of the tail. On the posterior back and tail base traces of a light vertebral streak are sometimes present in the young. The upper lip is bluish green. The tail is uniform brownish or reddish brown in the young, sometimes with a dorsal series of black spots. The lower parts of body are coloured greenish white in front and salmon pink behind. Gabon and south to Democratic Republic of Congo (western Bas Congo) from almost sea level up to altitude in Cameroon.
Диета
P. fordii-нің қорегі жәндіктер мен басқа да буынтұқымдылардан тұрады.
Кітаптар тізімі және қосымша оқу
Бишофф В. (1992). "Lacertidae тұқымдасының түрлері мен түршелерінің шолуы: 6. Poromera, Psammodromus, Pseuderemias, Takydromus және Tropidosaurus туыстары". Die Eidechse 3 (6): 13–17. (неміс тілінде). Буленгер Г.А. (1887). Британ мұражайындағы (Табиғат тарихы) кесірткелер каталогы. Екінші басылым. III том, Лацертидтер. Лондон: Британ мұражайының қамқоршылары (Табиғат тарихы). (Taylor and Francis, баспагерлер). xii + 575 б. + I–XXVII тақталары. (Poromera, жаңа туыс, 6-б.; Poromera fordii, жаңа комбинация, 6–7-бб.). Буленгер Г.А. (1900). "Габонның (Француз Конгосы) батрахиандары мен бауырымен жорғалаушыларының тізімі, жаңа туыстар мен түрлердің сипаттамаларымен". Лондон зоологиялық қоғамының мәліметтері 1900: 433–456. Буленгер Г.А. (1921). Лацертидтер монографиясы. II том. Лондон: Британ мұражайы (Табиғат тарихы). Зоология бөлімі. 451 б. Чирио Л., Лебретон М. (2007). Камерунның бауырымен жорғалаушылар атласы. Париж: MNHN (Ұлттық табиғи тарих мұражайы), IRD (Даму зерттеу институты). 688 б. (француз тілінде). Фрейхоф Й. (1994). "Poromera fordii (HALLOWELL, 1857) Камерунның Ньонг өзенінің төменгі ағысындағы Деханеде байқалды". Die Eidechse, Бонн/Бремен 5 (12): 23–25. (неміс тілінде). Хэллоуэлл Э. (1857). "Батыс Африканың Габон елінен келген, доктор Генри Фордтың Филадельфиядағы Табиғи ғылымдар академиясына сыйлаған бауырымен жорғалаушылар жинағы туралы хабарлама". Филадельфия Табиғи ғылымдар академиясының мәліметтері 9: 48–72. (Tachydromus fordii, жаңа түр, 48–49-бб.). Лебретон М. (1999). Камерунның герпетофаунасының жұмыс тізімі. Камерунның оңтүстігінде кездесетін түрлердің орналасқан жерлері және Джа фауналық қорығының герпетофауна тізімі. IUCN үшін Нидерланд комитеті. 141 б. Мертенс Р. (1968). "Камерун мен Фернандо Поның герпетофаунасы туралы білім". Bonner zoologische Beiträge 19 (1/2): 69–84. (неміс тілінде). Nagy Z.T., Kusamba C., Collet M., Gvoždík V. (2013). "Конго Демократиялық Республикасының батыс бөлігіндегі герпетофауна туралы хабарламалар". Herpetology Notes 6: 413–419. Орриолс, Феликс Амат (2011). "Кесірткелердегі морфология мен экологиялық әртараптандырудың өзара байланысты эволюциясының алдын ала талдауы". Каталондық герпетология қоғамының бюллетені, Барселона 19: 29–48. Pauwels O.S.G., Burger M., Branch W.R., Tobi E., Yoga J.A., Mikolo E.N. (2004). "Габонның оңтүстік-батысындағы Гамба қорғалған аумақтарының кешеніндегі бауырымен жорғалаушылар". Вашингтон биологиялық қоғамының бюллетені 12: 91–100. (француз тілінде). Pauwels O.S.G., Christy P., Honorez A. (2006). "Габонның батыс-орталық Африкадағы бауырымен жорғалаушылары мен ұлттық парктері". Hamadryad, Мадрас 30 (1/2): 181–196. Шмидт К.П. (1919). "1909–1915 жылдар аралығындағы Америкалық Конго экспедициясының жинағына негізделген Бельгия Конгосының герпетологиясына үлесі. I бөлім: Торғайлар, крокодилдер, кесірткелер және хамелеондар". Америка табиғи тарих мұражайының бюллетені 39 (2): 385–624.