Holaspis – Африканың экваторлық аймағында тіршілік ететін, 30 метрге дейін ұша алатын кескелдер туысы. Морфологиялық ерекшеліктері мен эволюциясы зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кескелдер туысы
Genus of lizards
Holaspis – Lacertidae тұқымдасына жататын экваторлық Африка кескелдерінің туысы. Бұл кескелдер 30 метрге (98 фут) дейін қашықтыққа ұшып жүзе алады.
Holaspis is a genus of equatorial African lizards in the family Lacertidae. These lizards are capable of gliding flight for distances of 30 meters (98 feet).
Этимология
Нео-латынша "Holaspis" сөзі грек тіліндегі "аспис", ἀσπίς (= қалқан, немесе дөңгелек қалқан) және "холос", ὅλος, ὅλως (= толық, күллі, бүткіл) сөздерінен туындаған. Ол маңдай және төбе қабықшаларының толығымен біріккен бас қабықшасын көрсетеді.
The Neo Latin word "Holaspis " is derived from the Greek words " aspis", ἀσπίς (= a buckler, or round shield) and " holos", ὅλος, ὅλως (= whole, all, complete). It refers to the head scalation with frontoparietal and occipital scales all fused.
Сипаттама
Морфологияға негізделген сарқындылық және үйлесімділік талдауларында Арнольд (1989) Адольф, Гастрофолис және Холаспис сияқты "Экваторлық Африка тобы" деп аталатын кладты анықтады. Бұл кладтың барлық лацеридтерінде терішекті бұрыш жоқ, терішекті қабықша терішекті үстелдің шетіне дейін созылады, ал постназальдық қабықша жалғыз болады. Холаспистің басы мен денесі өте төмендеген, маңдай және төбе қабықшалары қалқандарға біріккен, құйрығы қабаттардың бүйірлік шеттерімен төмендеген, ал алдыңғы аяқтың үшінші және төртінші саусақтары дерлік бүкіл буыны бойынша біріккен. Арқаның омыртқа сызығы мен құйрығында екі қатар тегіс, кең жолақты қабықшалар бар. Құрсақ қабықшалары тегіс. Мойыншасы 9-15 кішкентай қабықшадан тұрады. 16-24 жамбас тесігі бар, еркектерде жақсы дамыған. Екі түрдің де ең үлкен жалпы ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) – , ал ең үлкен мұрын-көз ұзындығы (SVL) – . SVL бойынша жыныстық диморфизм байқалмайды, бірақ еркектердің басы үлкен, ал құйрығының табаны кең. Жоғарғы жағы қара түсті. Басының ұшынан мойынның артқы жағына дейін сарыдан сары-жасыл түсті орталық сызық жүреді. Арқаның екі жағында, үлкен арқалық қабықшалардың сыртында, құйрықтың табанында бірігетін көк-көк түсті бойлық жолақ созылады. Одан ол құйрықтың ұшына қарай ара-арасында үзіліске ұшырайтын ашық көк жолақ ретінде жалғасады. Екі түрдің де қабырғаларының пішіні әртүрлі: H. guentheri-де екі сары қоңырдан сұрғылт сызықтар бар, ал H. laevis-де мұрынның ұшынан артқы аяққа дейін бір ғана кең сары қоңырдан қызыл қоңырға немесе көбінесе беж түсті жолақ жүреді. Құйрықтың бүйіріндегі кең қабықшалар сарыдан қызғылт түсті. Олар кішкентай жәндіктер мен басқа да бунақтылардың, мысалы, құмырсқалардың, шегірткелердің және өрмекшілердің белсенді аңшылары, олар көбінесе жасырынатын жарықтарды зерттейді.
In morphology based parsimony and compatibility analyses Arnold (1989) recognized a clade called the "Equatorial African group" including Adolfus, Gastropholis, and Holaspis. In all lacertids of this clade the parietal foramen is consistently absent, the parietal scale extends to the edge of the parietal table, and the postnasal scale is single. In Holaspis the head and body are very depressed, frontoparietal and occipital scales are all fused to shields, the tail is depressed with lateral fringes of scales, and the third and fourth toes of the forefoot are fused for nearly their entire joint. There are two longitudinal rows of smooth broad band like scales down the vertebral line of the back and on the tail. The ventral scales are smooth. The collar is composed of 9 to 15 small scales. 16 to 24 femoral pores are present, more developed in males. Maximum total length (including tail) in both species is , and maximum snout vent length (SVL) is There is no sexual dimorphism in SVL, but males have larger heads and their tail base is wider. Dorsally the ground colour is black. On the head from the tip of the snout to the nape of the neck there is a yellow to yellow greenish median line. On each side of the back outside the large dorsal scales there runs a turquoise to sky blue longitudinal stripe which fuses on the tail base. From there it travels as a clear blue stripe partly interrupted onto the tip of the tail. The pattern of the flanks differs in the two species: In H. guentheri there are two yellowish brown to greyish lines on the flanks while in H. laevis there runs only one broader yellowish brown to red brown or usually beige stripe from the tip of the snout to the hind limb. The wide tail scales on the sides are yellow to orange coloured. They are active hunters of small insects and other arthropods like ants, grasshoppers and spiders, often investigating crevices in which they also frequently hide.
Ұшу
Холаспис түрі 30 метрге дейінгі қашықтықта ағаштар арасында жылдам сырғанау арқылы ұшуға қабілеттілігімен лацеттидтер арасында ерекше. Сырғанауға бейімделушіліктері – жалпақ дене және құйрық, біріккен саусақтар мен төмен дене салмағы. Олардың сүйектері ауамен толы қуыстарға ие, бұл кеудеқұйрықтың қаңқасын сырғанау үшін өте жеңіл етеді. Олар агамд туысы Draco немесе gekkonid туысы Ptychozoon түрлеріне қарағанда ұшуға арналған мамандану деңгейі төмен.
The species of Holaspis are unique among lacertids in being capable of gliding flight between trees up to 30 m distance. Adaptions for gliding are the flat body and tail, the fused fingers and their low body mass. Their bones are packed full of air spaces, making the lizard's skeleton feather light for gliding. They are less specialized for flight than species of the agamid genus Draco or gekkonid genus Ptychozoon.
Вивариум ұстау
Кейде холаспис түрлері үй жануарлары ретінде ұсталады. Бірақ Holaspis guentheri және H. laevis үй жануарлары саудасында жиі шатастырылады немесе көбінесе H. guentheri деп аталады, себебі H. laevis бұрын H. guentheri-нің кіші түрі саналған. Үй жануарлары саудасындағы Холаспистің барлық дерлік бөлігі H. laevis-тен тұрады. Екі түрді ажырату үшін "Сипаттама" бөлімін қараңыз. Тұтқында өсіру нәтижесінде Холаспистің биологиясы туралы мәліметтер көбейді.
Holaspis species are occasionally kept as pets. But Holaspis guentheri and H. laevis are often confused in pet trade or generally named H. guentheri because H. laevis was formerly only a subspecies of H. guentheri. Nearly all Holaspis in the pet trade are H. laevis. For discrimination of the two species see "Description". Captive breeding resulted in an increase of information on the biology of Holaspis.