Кіріспе

Тайваньдық буддалық монах (1927–2023)

Хсинь Юнь (19 тамыз 1927 – 5 ақпан 2023) – Тайваньдағы қытай буддалық монахы, ұстазы және қайырымдылық ісін жасайтын адам. Ол Фу Гуан Шань буддалық монахтар орденінің және Будда Нұрының Халықаралық Қауымдастығының негізін қалаушы. Хсинь Юнь гуманистік буддизмнің маңызды жақтасы және қазіргі Тайвань буддизмінің ең ықпалды ұстаздарының бірі саналды. Тайваньда ол Тайвань буддизмінің "Төрт Көк патшаларының" бірі ретінде белгілі болды, оның замандастарымен бірге: Дхарма Доң тауының Шэн Йен шебері, Цзы Чидің Чэн Йен шебері және Чжун Тай Шаньның Вэй Чуэ шебері.

Өмірбаян

Хсинг Юн 1927 жылы Қытай Республикасының Цзянсу провинциясындағы Цзянду ауылында (қазіргі Янчжоу) Ли Куо Шэнь болып дүниеге келген. Хсинг Юн буддизммен алғаш рет әжесі арқылы танысқан, ол буддизмді ұстанатын және медитациямен айналысатын адам болған. Монастырға кірмес бұрын, ол анасымен бірге Нанкинге жоғалған әкесін іздеуге барған, бірақ олар табысқа жете алмады. 1938 жылы 12 жасында ол монах өміріне қадам басып, Жикай басшылығымен Цися ғибадатханасында жаңа монах ретінде тағайындалды, онда ол Цзиньцзюэ есімін алды. 1941 жылы Рушунның басшылығымен сол ғибадатханада упасампада виная қағидаларын қабылдап, Вуче дхармалық есімін алды. 1949 жылы азаматтық соғыста коммунистер жеңіске жеткеннен кейін ол Қытайдан Тайваньға қашып кетті, бірақ бірнеше буддалық монахтармен бірге тұтқындалды. Хсинг Юн мен басқалары 23 күннен кейін босатылып, келесі бірнеше жыл бойы көптеген ізбасарлар жинап, көптеген ғибадатханалар құрды. 1966 жылы Хсинг Юн Каосиунгтен жер сатып алып, үлкен монастырь салуға кірісті. Іші жартылай аяқталғаннан кейін, ғибадатхана 1967 жылы ашылды және кейіннен Фо Гуан Шан буддистік ұйымының бас кеңсесіне айналды. Хсинг Юнның Фо Гуан Шан буддистік ордені "гуманистік" буддизмді қолдайды. Отставкаға шыққаннан кейін Хсинг Юн Будданың Халықаралық қауымдастығын (BLIA) құрды, ол гуманистік буддизм негізіндегі діншілер ұйымы болып табылады. Ол сондай-ақ жетімдер үйін, қарттар үйін және түрмелерде есірткіге қарсы бағдарламаларды жүргізеді. Фо Гуан Шан халықаралық көмек көрсету ісіне де қатысты. Фо Гуан Шан 21-ғасырдың басында Қытайға кірді, дін таратудан гөрі қайырымдылық және қытай мәдениетін жаңғыртуға көбірек назар аударды, себебі Қытай үкіметі дін таратуға қарсы болды. Фо Гуан Шанның Қытайдағы беделі Бас хатшы Си Цзиньпиннің премьерлігі кезінде, ол дәстүрлі қытай діндерін жаңғырту бағдарламасын бастағаннан кейін артты. Хсинг Юнның сөзіне сүйенсек, Қытайдағы оның мақсаты – Қытай мәдениетін Мәдени революциядан кейін қайта құру үшін Қытай үкіметімен бірлесіп жұмыс істеу болған, буддизмді насихаттау емес. 2008 жылғы президент сайлауы кезінде Хсинг Юн Гоминьдан үміткері Ма Инцзюді жария түрде қолдады. 2009 жылы өткен екінші Дүниежүзілік буддалық форумында Хсинг Юн "тайвандықтар жоқ" және тайвандықтар "қытайлықтар" екенін мәлімдеді. Гоминьдандық көзқарасына қарамастан, Хсинг Юн екі партияның саясаткерлері тарапынан құрметтелген. Ол Қытай мен Далай-ламаның келісімге келуін қолдады, бірақ өзінің ұйымы мен Қытай үкіметі арасында араздық тудырмауға тырысты.

Ауру және өлім

2011 жылдың 26 желтоқсанында Хсинг Юн жеңіл дәрежелі ишемиялық инсультты басынан өткерді, ол сол жылы екінші рет болды. Қартайған шағында Хсинг Юн диабет және көру қабілетінің нашарлауы сияқты көптеген денсаулық мәселелерімен күресті. Хсинг Юн 2023 жылдың 5 ақпанында түстен кейін, денсаулығы бірнеше жыл бойы тұрақсыз болғаннан кейін Фу Гуан Шан монастырындағы үйінде қайтыс болды. Ол 95 жаста (Шығыс Азия есебі бойынша 97 жаста) болды және өмірінің 85 жылын монах ретінде өткізді. Оның қазасы туралы хабарлама оның бүкіл әлемдегі филиалдарындағы ғибадатханалар Айда мерекесінде, яғни Ай күнтізбесі бойынша Жаңа жыл мерекесінің соңғы күні салтанатты рәсімдерді аяқтағанша кейінге шегерілді. Өзінің тілегі бойынша, ол бейбіт түрде қайтыс болу үшін Фу Гуан Шанға оралуды сұрады. Сондай-ақ, ол дәстүрлі 49 күндік аза тұту мерзімін жеті күнге дейін қысқартып, ешқандай жомартты жерлеу рәсімдерін өткізбеуді өтінді. 6 ақпанның таңында құрметті Хсин Бау Ұлы Батырлар залында Хсинг Юнның қазасы туралы хабарлады. Ресми жарияланғаннан кейін көп ұзамай Хсинг Юнның денесі Үндістандағы Кушинагардағы Паринирвана ступасының пішіндес күмбез тәрізді ыдысына отырғызылды. Оның денесі бұлттағы үй ғимаратындағы тұғырға қойылды, онда ол жеті күн бойы жатты. Осы уақыт ішінде монахтар, жақтастар және қонақтар құрмет көрсетті. Хсинг Юнның жерлеу рәсімі 13 ақпанда президент Цай Ин Вэнь, премьер-министр Чэнь Чиньчжэнь, Гоминьдан партиясының төрағасы Эрик Чу және Каосиун қаласының мэрі Чэнь Чи Майдың қатысуымен өтті. Оның денесі Тайнань қаласының Байхэ ауданындағы Даксиан ғибадатханасында өртелді. Оның күлі сол күні кешке Фу Гуан Шанның Ұзақ өмір сүру ескерткіш паркіне қайтарылды. Хсинг Юнның денесі өртелгеннен кейін оның күлінен түрлі-түсті сарира інжулері табылды деген хабар тарады. Оның күлі Фу Гуан Шан Сутра сақтау қорының Құрылтайшылар залына жерленді.

Марапаттар

2008 жылы Хсинг Юн Уиттер колледжінің құрметті гуманитарлық ғылымдарының докторы (L. H. D.) дәрежесімен марапатталды. 2023 жылдың 13 ақпанында таңертең президент Цай Ин Вэнь Хсинг Юнның көптеген жетістіктерін жоғары бағалап, қайтыс болған соң президенттік грамотамен марапаттады.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Чандлер, Стюарт (2004). Жер бетінде таза жерді құру: Фогуан буддистік көзқарасы модернизация және глобализация. Гонолулу: Гавай университетінің баспасы. Чья, Джек Менг Тат (2015). "Халықтық бұқаралық ақпарат құралдарында Хсинг Юнның өмірін баяндайтын заманауи буддалық агиографияға қарай", Азия этнологиясы 74 (1), 141–165. Кимболл, Ричард Л. (2000). "Фо Гуан Шанның Ұлы ұстазы Хсинг Юн ұғымдаған және түсіндірген гуманистік буддизм". Хси Лай гуманистік буддизм журналы 1: 1–52.