Кіріспе

Жапон жазушысы (1872–1943)

Тосон Шимазаки (島崎 藤村) – Японияның Мейдзи, Тайшо және ерте Шова кезеңдерінде белсенді болған жапон жазушысы Харуки Шимазакидің қалам аты. Ол мансабын романтик ақын ретінде бастады, бірақ жапон натурализмінің көрнекті жақтасы ретінде танылды. Токугава сёгунатының құлауы туралы "Таң алдында" (1929–1935) тарихи романы – оның ең танымал туындысы.

Ерте өмір

Шимазаки Нагано префектурасының Магоме-дзүкү ескі пошта қалашығында (қазіргі Накацугава, Гифу префектурасының бөлігі) Масаки Шимазаки мен оның әйелі Нуидің ұлы болып дүниеге келді. 1881 жылы оны әкесі білім алу үшін Токиоға жіберді. Масакидің мінез-құлқы бірте-бірте ерекшелене бастады және ол галлюцинациялардан зардап шекті, сондықтан отбасы оны өздері салған камераға қамап қойды және Шимазаки он төрт жасында қайтыс болды. Шимазакидің үлкен әпкесі Соно Такасе де соңғы жылдары психикалық аурулармен ауырады. Шимазаки 1888 жылы христиандық Мэйдзи Гакуин университетінде оқып жүргенде крещениеден өтті. Ол әдебиетші және аудармашы Баба Кочо мен Шүкоцу Тогавамен дос болып, жазумен алғашқы қадамдарын жасады және университет директоры Йошихару Ивамото оның жариялануын тыйым салғанға дейін «Сумире гаса» атты әдеби журналға үлес қосты. 1891 жылы Мэйдзи Гакуинді бітіргеннен кейін Шимазаки Ивамотоның «Жогаку засси» журналына аудармалар жасау арқылы аз ғана жалақы тапты. Келесі жылы ол христиандық Мэйдзи әйелдер мектебінде (Мэйдзи Йогакко) ағылшын тілін оқыта бастады, бірақ бірнеше айдан кейін, ішінара оқыту тәжірибесінің болмауына, ішінара оқушыларының біріне деген сезіміне байланысты жұмысты қалдырды. Оқиғада буракумин мектеп мұғалімі әкесіне касталық статусын жасыруға берген уәдесі мен оның шығу тегін жақын адамдарына ашып айту тілегі арасындағы тартыс көрсетіледі. Шимазаки осы туындыны жазып жатқанда, үш баласы аурудан қайтыс болды. Кейіннен бұл өлімдер отбасының қаржылық қиындықтарынан туындаған дұрыс тамақтанудың жетіспеуіне байланысты деп есептелді, бұл үшін Шимазаки, басқалармен қатар, жазушы Наоя Шигадан қатаң сынға ұшырады. Оның екінші романы «Хару» («Көктем», 1908) атауын Ботичеллидің сол аттас суретінен алған, оның өмірбаянын көркемдеген романдар сериясының біріншісі болды, мұнда 1893-1896 жылдардағы Романтикалық қозғалыстың жас ақындары арасындағы өмірі еске түсіріледі. «Хару» оның алғаш рет сериал түрінде жарық көрген туындысы болды. Алдыңғы және келесі романдар сияқты, «Хару» кейіннен Шимазакидің «Риокуин сошо» («Жасыл көлеңке сериясы») кітабы түрінде жарық көрді, ол өндіріс процесінің барлық кезеңін, кітап мұқабаларының дизайнына дейін қадағалады. «Араши» («Тұман», 1926) Шинсей оқиғасынан кейінгі өзінің және төрт баласының өмірін баяндайды. 1928 жылы Шимазаки өзінен жиырма жылға жуық кіші Шизүко Катоға үйленді, ол оған қысқа ғұмыр көрген феминистік журнал «Шоджочи» журналында көмектесіп жүрді. «Таң алдында» фильміндегі Аояма отбасы сияқты, Накацугава қаласында жер сатып алу-сату туралы куәлік бар, ол оның қартайған шағында кедейлікке тап болғанын және жерді сату арқылы қаржы табуды жоспарлағанын көрсетеді. 1935 жылы Шимазаки жаңадан құрылған Халықаралық ПЕН-нің жапондық бөлімшесінің бірінші президенті болды.

Мұра

1952 жылы оның туған жерінде Тосон еске алу мұражайы ашылды. 1958 жылы Нагано облысының Коморо қаласындағы Коморо қамалы орнында тағы бір еске алу мұражайы ашылды. Ол Канагава облысының Оисо қаласындағы өмірінің соңғы күндерін өткізген үйі қазір жұртшылыққа ашық.