Кіріспе
Батыс Африкадағы географиялық аймақ, Сенегал және Гамбия өзендері аралығында орналасқан. Сенегамбия (басқа атаулары: Сенегамбия аймағы немесе Сенегамбия аймағы, волоф тілінде Senegàmbi немесе Senegàmbiya) – бұл тар мағынада Батыс Африкадағы географиялық аймақтың тарихи атауы, ол солтүстікте Сенегал өзені мен оңтүстікте Гамбия өзені арасында жатыр. Дегенмен, кейбір мәтіндік дереккөздер Сенегамбияның кең мағынада түсініліп, Батыс аймағы терминімен пара-пар екенін көрсетеді. Бұл Сенегал мен Сьерра-Леоне арасындағы жағалау бойындағы аймақтарды қамтиды, ал шығыстағы ішкі шекара нақты белгіленбеген. Географиялық тұрғыдан алғанда, аймақ Сахель мен Гвинея ормандары арасындағы тропикалық белдеуде орналасқан, ал Сенегал және Гамбия өзендері аймақтың географиялық біртүтастығын қамтамасыз етеді. Тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл "Гана, Мали және Сонгхай империяларының отаны, Суданға қарайтын басты жол" және "Батыс Африканың салмақ орталығы" ретінде белгілі болған.
a West African geographic region
The Senegambia (other names: Senegambia region or Senegambian zone, Senegàmbi or Senegàmbiya in Wolof) is, in the narrow sense, a historical name for a geographical region in West Africa, which lies between the Senegal River in the north and the Gambia River in the south. However, there are also text sources which state that Senegambia is understood in a broader sense and equated with the term the Western region. This refers to the coastal areas between Senegal and Sierra Leone, where the inland border in the east was not further defined. Geographically, the region lies within the tropical zone between the Sahel and the forests of Guinea, with Senegal and Gambian Rivers underpinning the region's geographical unity. as historically "the main gateway to Sudan, the cradle of the great empires of Ghana, Mali and Songhai" and "the centre of gravity for West Africa."
Тарих
IFAN және Египеттің Александрия қаласындағы Сенгор университетінің профессоры Абдулай Камараның айтуынша, алғашқы адамдар Сенегалда шамамен 350 000 жыл бұрын пайда болған. Бенга мен Тьям пікірінше, елдің оңтүстік-шығысындағы Фалеме аңғарында адам өмірінің ең көне іздері табылады. Сенегамбияның неолит дәуірінде адамдардың аңшы, балықшы және өндіруші (фермерлер мен қолөнершілер) болып даму кезеңі жақсы зерттелген. Осы кезде адамның әр түрлі қызметін көрсететін, күрделі заттар мен керамика пайда болды. Тиес қазбаларындағы Диакитте Сенегамбия неолиті кезеңінде 600 км қашықтықта адамдардың қозғалысының іздері анықталды. Алайда, Даган Жоғарғы палеолит дәуірін ұсынды. Бұл мәдениет өзі орналасқан Тиес аймағының атымен аталады. Сенегамбиядағы тас шеңберлері де осы аймақта орналасқан. Көптеген обалар мен жерлеу үйінділері, олардың кейбіреулері қазылған, б.з.б. 3 ғасыр мен 16 ғасыр аралығындағы материалдарды көрсетті. ЮНЕСКО мәліметінше: "Латериттен жасалған тас шеңберлері мен оларға байланысты жерлеу үйінділері 1500 жылдан астам уақыт бойы құрылған алып қасиетті ландшафты құрайды. Бұл өркендеген, жоғары ұйымдасқан және тұрақты қоғамды көрсетеді." Толық ақпарат алу үшін Сенегамбия тас шеңберлері, Серердің ежелгі тарихы және Серер діні туралы мақалаларды қараңыз. Еуропаның ортағасырлық кезеңі, Батыс Африканың алтын ғасырымен сәйкес келеді. Осы кезеңде Сенегамбия аймағынан Гана империясы, Мали империясы, Сонгай империясы, Жолоф империясы, Каабу империясы, Сине, Салум, Баол, Ваало және Такрур сияқты көптеген ірі империялар мен патшалықтар пайда болды. Осы кезеңде көптеген ұлы династиялар өркендеп, құлдырады. Олардың кейбіреулері, мысалы, Сине және Салумның Гелуар династиясы, еуропалық отаршылдыққа қарамастан 600 жылдан астам уақыт бойы сақталды. Сенегал Франциядан тәуелсіздік алғаннан кейін тоғыз жыл өткен 1969 жылы олар құлдырады. Осы аймақтан ежелгі ламандықтар да шыққан. Ежелгі ламандар – жер иелері және патшалар. Барридің сөзіне сүйенсек, "ламандық жүйе – колониялық Сенегамбиядағы жер иелігінің ең көне түрі". 15 ғасырдан бастап бұл аймақ франко-британдық-португалдық бәсекелестіктің ортасы болды. Португалдықтар бұл аймаққа алғаш 1450 жылдары келді. 16 ғасырға дейін олар сауда монополиясын иеленді. 1677 жылы француздар Горе аралын, ал 1681 жылы Гамбия өзеніндегі Альбреданы басып алды. Бұл ағылшындармен бәсекелестіктің бастауы болды. 1692 жылы олар Горе мен Сент-Луисті қысқа мерзімге басып алды. 1758 жылы Жеті жылдық соғыс кезінде Горе ағылшындар тарапынан басылып алынды және 1763 жылға дейін олардың билігінде болды. 1765 жылы ағылшыздар Сенегамбия провинциясын құрды. 1778 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде француздар шабуылға шығып, Гамбия өзеніндегі Джеймс аралын қиратты. 1783 жылы Версаль келісімшарты бойынша Гамбияға британдықтардың, ал Сент-Луи мен Гореге француздардың құқықтары мойындалды, Сенегамбия провинциясы таратылды. Гриоттар кастасы Сенегамбия аймағында кеңінен таралған. Олар халықтың тегін, тарихын және мәдениетін сақтайды. Бұл аймақтың тұрғындары арасында тағамдар алмасу да кең таралған. Мысалы, қазіргі Сенегалдағы Жолоф патшалығының атымен аталатын және халықаралық экспортқа шығарылатын жолоф күріші осы аймақта пайда болған. Сенегалдың ұлттық тағамы – тибудиен де осы аймақта туған. Тигадегенна, Гамбияда домда, ал Сенегалда маафе деп аталады, Малиден шыққан. Африканың ең танымал әншісі Юссу Н'Дур (Rolling Stone журналының 2014 жылғы мәліметі бойынша) және бірнеше онжылдық бойы Африканың ең күшті және ең ірі музыкалық экспорты атағын Аконнан бұрын ұстаған (ол да осы аймақтан) осы аймақтың тумасы. 2010 жылы Дакарда салынған Африканың қайта жаралу ескерткіші 49 метр (161 фут) биіктікте Африкадағы ең биік мүсін болып табылады. Ежелгі және қасиетті музыка жанры – нжууптан бастап қазіргі заманғы мбалак ритмдеріне дейін (Серер нжууп дәстүрінен алынған), аймақта бай және көне музыка мен би дәстүрі бар. Сенегамбияның дәстүрлі күресі, Серер тілінде нжом, Волоф тілінде лаамб және Бамбара тілінде siɲɛта деп аталады, аймақтың кейбір бөліктерінде, әсіресе Сенегалда, танымал ойын-сауық және ұлттық спорт түрі болып табылады.
Медиа
Сенегамбиялық БАҚ құралдары әртүрлі және бірнеше радиостанциялар, телеарналар, газеттер мен интернетті қамтиды. Осы радиостанциялар мен телеарналардың кейбіреуі, мысалы, Radiodiffusion Télévision Sénégalaise, Radio Gambia және GRTS мемлекеттік меншікте, бірақ БАҚ-тың көп бөлігі, әсіресе радиостанциялар мен газеттер жеке меншікте. 1973 жылдың 4 қазанында Сенегал радиосы (сол кезде Office de Radiodiffusion Télévision du Sénégal (ORTS) деп белгілі болған) Гамбия радиосымен Сенегамбия тарихына арналған бірлескен радио бағдарламасын жасау және оны жергілікті Сенегамбия тілдерінде тарату туралы келіссөздер жүргізіп, келісімге келді. Содан кейін «Шоссани Сенегамбия» (Сенегамбия тарихы) бағдарламасының алғашқы жазбасы жасалды. Бағдарлама алдын ала жазылып алынды және Сенегал мен Гамбия әр сейсенбі күні бір уақытта бірдей эфирге шығарды. Бұл Сенегамбия аймағындағы екі мемлекеттен келген екі медиа ұйымның апта сайын бір уақытта бірдей бағдарламаны бірге таратуының алғашқы мысалы болды. Гамбиялық тарихшы және мемлекет қайраткері, Гамбия радиосының бағдарламалар директоры және жергілікті тілдер бөлімінің басшысы Алие Эбрима Чам Джуф осы бірлескен бағдарламаның негізін қалаушылардың бірі болды. Чам Джуф өзінің «Сенегамбия – біздің мұрамыздың жері» (1995) кітабының 12-бетінде былай деп жазады:
Этностық топтар
Сенагамбия аймағында Волоф, Пеул (немесе Фула), Тукулор (немесе Тукулор), Мандинг, Серер (немесе Серер), Сонинке, Сусу (немесе Сусу), Жоола, Налу, Бага, Беафада, Банук және Бассари сияқты түрлі сенагамбиялық этностар мекендейді.