Кіріспе

Голландиялық шығыстанушы Майкл Ян де Гое (13 тамыз 1836 – 17 мамыр 1909) – Арабия және Исламға қатысты зерттеулермен айналысқан голландиялық шығыстанушы.

Ерте өмір

Майкл Ян де Гоее Фризеланд провинциясының Дронрип қаласында дүниеге келді. Ол ерте жасынан-ақ шығыс тілдерін зерттеуге берілді және Рейнхарт Дози мен Теодор Юйнболлдың жетекшілігімен әсіресе араб тілінде шеберлікке жетті, кейіннен олармен жақын дос және әріптес болды. 1860 жылы Лейден университетінде докторлық диссертациясын қорғады, содан кейін бір жыл Оксфордта оқыды, онда аль-Идрисидің Бодлей қолжазбаларын зерттеп, салыстырды (оның бір бөлігі 1866 жылы Дозимен бірлесіп «Description de l'Afrique et de l'Espagne» деген атпен жарияланды). Осы кезеңде ол «Mémoires de l'histoire et de la géographie orientales» еңбегін жазды және «Expugnatio regionum» кітабын редакциялады. 1883 жылы Дози қайтыс болғаннан кейін Лейден университетінде араб тілі профессоры болды, ал 1906 жылы зейнетке шықты.

Мансап

Ол, мүмкін, бірінші дәрежелі ұстаз болмаса да, кафедрада ұзақ жыл қызмет еткен кезінде ғана емес, оның лекцияларына қатысқан шығыс теологтары мен әкімшілеріне де зор ықпал етті. Оның араб тіліндегі мәтіндерінің көптеген басылымдары ғалымдар үшін жоғары құнды; ең маңыздысы – оның "Табари" еңбегінің толық басылымы. Саясаттан мүлдем жиренгенмен, ол Лейден қаласының коммуналдық мәселелеріне қызығушылық танытып, бастауыш білім беруді арнайы зерттеді. 1905 жылы Алжирде өткен Шығыстанушылардың халықаралық конгресінде басшылық рөл атқарды. Ол Франция институтының мүшесі болды, Германияның Еңбегі үшін орденімен марапатталды және Кембридж университетінің құрметті докторы атанды. Қайтыс болған кезде ол жаңадан құрылған Халықаралық ғылым академиялары қауымдастығының президенті болды. 1869 жылы Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Еске алу

Де Гоее аты Таяу Шығысқа қатысты ғылыми еңбектерді жариялауға қаржылай көмек көрсететін "Stichting de Goeje" қоры арқылы сақталған.