Чарльз Брэдло, британдық саяхатшы, атеист және Ұлттық секулярлық қоғамның негіз қалаушысы. Парламентте атеист ретінде кұрметпен қабылдану жолындағы күресі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық саясаткер және атеист
British politician and atheist
Чарльз Брэдлау (26 қыркүйек 1833 – 30 қаңтар 1891) – ағылшын саяси белсендісі және атеист. Ол 1866 жылы Джордж Холиоак 1851 жылы «секуляризм» терминін енгізгеннен кейін 15 жыл өткен соң Ұлттық секулярлық қоғамды құрды. 1880 жылы Брэдлау Нортгемптон округінен Либерал партиясынан парламент депутаты болып сайланды. Оның атеист екенін мәлімдеу әрекеті уақытша түрмеге қамалуға, Парламентте заңсыз дауыс бергені үшін айыппұл төлеуге және бірнеше қайта сайлауға әкелді, олардың барлығында Брэдлау өз орнын қайтарып алды. 1886 жылы оған ант беруге рұқсат берілді. Соңында, ол ұсынған парламенттік заң жобасы 1888 жылы заңға айналды, ол Парламенттің екі палатасының мүшелеріне, қалаған жағдайда, ант берген кезде мәлімдеме жасауға мүмкіндік берді. Жаңа заң азаматтық және қылмыстық істердегі куәгерлердің мәселесін шешті.
Charles Bradlaugh ('/b//r//æ//d//l//ɔː/; 26 September 1833 – 30 January 1891) was an English political activist and atheist. He founded the National Secular Society in 1866, 15 years after George Holyoake had coined the term "secularism" in 1851. In 1880, Bradlaugh was elected as the Liberal MP for Northampton. His attempt to affirm as an atheist ultimately led to his temporary imprisonment, fines for voting in the House of Commons illegally, and a number of by elections at which Bradlaugh regained his seat on each occasion. He was finally allowed to take an oath in 1886. Eventually, a parliamentary bill which he proposed became law in 1888, which allowed members of both Houses of Parliament to affirm, if they so wished, when being sworn in. The new law resolved the issue for witnesses in civil and criminal court cases.
Ерте өмір
Хокстонда (Лондонның шығыс бөлігіндегі аудан) туған Брэдлоу заңгер кеңсесінің қызметкерінің ұлы болды. Он бір жасында мектепті тастап, кеңседе кеңсе жұмысына орналасты, кейін көмір саудагерінің кеңсе қызметкері болды. Бір қысқа уақыт жексенбілік мектепте мұғалім болып жұмыс істегеннен кейін, Англикан шіркеуінің 39-баптары мен Киелі кітап арасындағы қарама-қайшылықтар оны алаңдатты. Ол алаңдаушылығын білдіргенде, жергілікті пастор Джон Грэм Паккер оны атеист деп айыптап, оны сабақ беруден шеттетті. Ол отбасынан қуылды және Томас Пэйннің "Ақылдың дәуірі" атты еңбегін басып шығарғаны үшін түрмеге жабылған Ричард Карлильдің жесірі Элиза Шарплс Карлиль қабылдады. Көп ұзамай Брэдлоу атеист ретінде алғашқы қоғамдық лекциясын ұйымдастырған Джордж Холиоакпен танысты. 17 жасында ол "Христиандық сенім туралы бірнеше сөз" атты алғашқы памфлетін жариялады. Дегенмен, бостандықты ойлаушы достарынан қаржылық көмек қабылдаудан бас тартып, Үндістанда қызмет ету және байлық табу үмітімен жетінші драгун гвардиясына сарбаз болып тіркелді. Бірақ оның орнына Дублинде орналасты. 1853 жылы оған әжесі мұра қалдырып, оны әскерден босату үшін пайдаланды.
Born in Hoxton (an area in the East End of London), Bradlaugh was the son of a solicitor's clerk. He left school at the age of eleven and then worked as an office errand boy and later as a clerk to a coal merchant. After a brief spell as a Sunday school teacher, he became disturbed by discrepancies between the Thirty nine Articles of the Anglican Church and the Bible. When he expressed his concerns, the local vicar, John Graham Packer, accused him of atheism and suspended him from teaching. He was thrown out of the family home and was taken in by Eliza Sharples Carlile, the widow of Richard Carlile, who had been imprisoned for printing Thomas Paine's The Age of Reason. Soon Bradlaugh was introduced to George Holyoake, who organised Bradlaugh's first public lecture as an atheist. At the age of 17, he published his first pamphlet, A Few Words on the Christian Creed. However, refusing financial support from fellow freethinkers, he enlisted as a soldier with the Seventh Dragoon Guards hoping to serve in India and make his fortune. Instead he was stationed in Dublin. In 1853, he was left a legacy by a great aunt and used it to purchase his discharge from the army.
Активизм және журналистика
Брэдлоу 1853 жылы Лондонға оралып, заң кеңесшісінің кеңсесінде жұмыс істеді. Осы кезде ол теріс ойлы адамға толық сенімді болды және бос уақытында «әлемдік» идеялар туралы памфлеттер жазып, жариялап, жұмыс берушісінің беделін сақтау үшін «Иконокласт» деген псевдонимді қабылдады. Ол бірте-бірте либералды немесе радикалды саяси топтар мен қоғамдарда, соның ішінде Реформа лигасында, Жер заңдарын реформалаушылар мен секуляристерде танымал болды. 1858 жылдан бастап Лондондық секулярлық қоғамның президенті болды. 1860 жылы «Ұлттық реформатор» секулярлық газетінің редакторы болып тағайындалды, ал 1866 жылы Энни Бесант 1874 жылы қосылған Ұлттық секулярлық қоғамды бірлесіп құрды, ол кейін оның жақын серігіне айналды. 1868 жылы «Реформатор» газеті британ үкіметі тарапынан құдайға қарсы сөздер мен бүлік қоздыру айыптарымен қудаланды. Брэдлоу барлық айыптардан ақталды, бірақ соттар мен баспасөздерде қызу пікірталас жалғасты. Он жыл өткен соң (1876 ж.) Брэдлоу мен Бесант америкалық Чарльз Ноултонның бала тууды шектеуді жақтаған «Философияның жемісі немесе жас үйленгендердің жеке серігі» атты памфлетін қайта басып шығаруға шешім қабылдады, оның бұрынғы британдық баспагері Чарльз Уоттс бұрыннан-ақ ұятты әрекеттер үшін сотталған еді. Екі белсенді де 1877 жылы сотқа тартылды, ал Чарльз Дарвин денсаулығының нашарлығына байланысты олардың қорғанында куәлік беруден бас тартты, бірақ сол кезде Брэдлоуға оның куәлігі оларға көп пайда келтірмейтінін жазды, өйткені ол бала тууды шектеуге қарсы болды. Оларға ірі айыппұл салынды және алты айға бас бостандығынан айырылды, бірақ Апелляциялық сот айыптамадағы ұятты деп айыпталған нақты сөздер көрсетілмегеніне байланысты олардың үкімін жоққа шығарды. Осы сот процесінің нәтижесінде бала тууды шектеуді қолдау мақсатында Мальтус лигасы құрылды. Ол Болтон қаласындағы масондық ложаның мүшесі болды, бірақ кейіннен Уэльс принцін Бас ұстаз етіп тағайындағандықтан ложадан шығып кетті. 1881 жылдың 6 наурызында ол Лестердегі Хамберстон Гейттегі Лестер секулярлық қоғамының жаңа Секулярлық залының ашылуында сөз сөйледі. Басқа спикерлер Джордж Джейкоб Холиоак, Энни Бесант және Харриет Лоу болды. Чарльз Брэдлоу методист шіркеуінің жетекші пасторы Хью Прайс Хьюге христиан дінінің артықшылықтары туралы пікірсайысқа шақырды. Хьюз келісті, бірақ олардың әрқайсысы өздерінің ілімімен өмірлері өзгерген 100 адамды әкелуі керек еді. Пікірсайыс ешқашан өткізілмеді.
Bradlaugh returned to London in 1853 and took a post as a solicitor's clerk. By this time he was a convinced freethinker and in his free time he became a pamphleteer and writer about "secularist" ideas, adopting the pseudonym "Iconoclast" to protect his employer's reputation. He gradually attained prominence in a number of liberal or radical political groups or societies, including the Reform League, Land Law Reformers, and Secularists. He was President of the London Secular Society from 1858. In 1860 he became editor of the secularist newspaper, the National Reformer, and in 1866 co founded the National Secular Society, in which Annie Besant who joined in 1874 later became his close associate. In 1868, the Reformer was prosecuted by the British Government for blasphemy and sedition. Bradlaugh was eventually acquitted on all charges, but fierce controversy continued both in the courts and in the press. A decade later (1876), Bradlaugh and Besant decided to republish the American Charles Knowlton's pamphlet advocating birth control, The Fruits of Philosophy, or the Private Companion of Young Married People, whose previous British publisher, Charles Watts, had already been successfully prosecuted for obscenity. The two activists were both tried in 1877, and Charles Darwin refused to give evidence in their defence, pleading ill health, but at the time writing to Bradlaugh that his testimony would have been of little use to them because he opposed birth control. They were sentenced to heavy fines and six months' imprisonment, but their conviction was overturned by the Court of Appeal on the basis that the prosecution had not set out the precise words which were alleged to be obscene in the indictment. The Malthusian League was founded as a result of the trial to promote birth control. He was a member of a Masonic lodge in Bolton, although he was later to resign due to the nomination of the Prince of Wales as Grand Master. On 6 March 1881 he spoke at the opening of Leicester Secular Society's new Secular Hall in Humberstone Gate, Leicester. The other speakers were George Jacob Holyoake, Annie Besant and Harriet Law. Charles Bradlaugh challenged Hugh Price Hughes, a leading Methodist minister, to a debate on the merits of Christianity. Hughes accepted, on condition that each of them bring 100 individuals whose lives had been changed by their teaching. The debate was never held.
Саясат
Брэдлоу кәсіподақтарды қолдаушы, республикашыл, баршаға тең сайлау құқығын жақтаған, бірақ социализмге қарсы болды. Оның социализмге қарсылығы айқай-дау тудырды, және социалистерге айналған көптеген секуляристер Брэдлоудың либералды жекешелігімен байланысты болғандықтан секуляристік қозғалыстан шығып кетті. Ол Ирландияның дербестігін қолдады және Франко-пруссия соғысы кезінде Францияны жақтады. Ол Үндістанға үлкен қызығушылық танытты.
Bradlaugh was an advocate of trade unionism, republicanism, universal suffrage, but opposed socialism. His anti socialism was divisive and many secularists who became socialists left the secularist movement because of its identification with Bradlaugh's liberal individualism. He was a supporter of Irish Home Rule and backed France during the Franco Prussian War. He took a strong interest in India.
Парламент
1868 және 1874 жылдары жеңіліске ұшырағаннан кейін Брэдлоу 1880 жылы Нортгемптон округінен парламент депутаты болып сайланды. Өзінің орнын алып, белсенді парламентарий болу үшін ол монархқа адал екенін білдіруі қажет болды. 3 мамырда Брэдлоу Парламент палатасының үстеліне спикерге 1869 және 1870 жылдарғы дәлелдемелерді түзету туралы заңдарға сілтеме жасап, діни адалдық серті қабылдаудың орнына "серт беруге рұқсат сұрап" хат әкелді. Спикер Брэнд "үлкен күмәндарын" білдіріп, палатаның пікірін сұрады. Үкімет атынан Лорд Фредерик Кавендиш сотта салтанатты серт беруге құқылы тұлғаларға парламенттік серт берудің орнына серт беруге рұқсат беруге бола ма, жоқ па, деген мәселені шешу үшін арнайы комитет құруды ұсынды.
After defeats in 1868 and 1874, Bradlaugh was elected Member of Parliament for Northampton in 1880. To take his seat and become an active Parliamentarian, he needed to signify his allegiance to the Crown and on 3 May Bradlaugh came to the Table of the House of Commons, bearing a letter to the Speaker "begging respectfully to claim to be allowed to affirm" instead of taking the religious Oath of Allegiance, citing the Evidence Amendment Acts of 1869 and 1870. Speaker Brand declared that he had "grave doubts" and asked the House for its judgment. Lord Frederick Cavendish, for the Government, moved that a Select Committee be set up to decide whether persons entitled to make a solemn affirmation in court were also allowed to affirm instead of taking the Parliamentary oath.
Бірінші арнайы комитет
Бұл арнайы комитет 1880 жылғы 12 мамырда бір ғана қысқа жиналыс өткізді. Бас прокурор Генри Джеймс сотта куәлік беруге құқылы болған кез келген адамның парламентте ант берудің орнына куәлік беруге де құқылы екенін ұсынды. Престон округінен консервативті депутат Джон Холкер бұл шешімді кері қайтару үшін түзету ұсынды, соның салдарынан комитет мүшелерінің сегізі (жеті консерватор және Стокпорт округінен либералды депутат Чарльз Генри Хопвуд) түзетуді қолдады, ал сегізі (барлығы либералдар) қарсы дауыс берді; төраға Спенсер Хорацио Уолполтың шешуші дауысымен түзету қабылданды. Брэдлоу комитеттің өзіне қарсы шешім қабылдағанына көңіл бөлмеді және спикерге 21 мамырда ант беруге келетінін хабарлады.
This Select Committee held only one brief meeting on 12 May 1880. The Attorney General, Sir Henry James, moved that anyone entitled to affirm to give evidence in court was also entitled to affirm instead of taking the Oath in Parliament. Sir John Holker, Conservative MP for Preston, moved an amendment to reverse this finding, and the committee split down the middle with eight members (seven Conservatives and Charles Henry Hopwood, Liberal MP for Stockport) supporting the amendment and eight (all Liberals) opposing it; on the casting vote of the chairman Spencer Horatio Walpole the amendment was carried. Bradlaugh was not surprised that the Committee had gone against him, and notified the Speaker that he would attend to take the Oath on 21 May.
Ант беруге ұмтылу
Өз әрекеттерін түсіндіру үшін Брэдлоу The Times газетіне ашық хат жазды, ол 21 мамыр күні таңертең жарияланды. Ол, егер басқа сөздер қол жетімді болғанда, "бос және мағынасыз сөздерді" қамтитын антты ерікті түрде қабылдауға наразылық білдірмеу екіжүзділік болар еді, бірақ енді Таңдау комитеті оны қабылдауға міндеттеген соң, ол осыны істейді және "өзін анттың әрпімен емес, егер маған рұқсат етілгенде, растаудың мағынасымен байланысты деп есептеймін". Брэдлоудың хатын оның қарсыластары тікелей қауқып ретінде қарады, ал ол үстелге келгенде, сэр Генри Драммонд Вольф Брэдлоуға ант беру рәсіміне қарсылық білдірді. Спикер Брэнд оған қарсылық білдіруге рұқсат берді, ал Вольф Брэдлоудың сілтеме жасаған Дәлелдемелерді түзету туралы заңдары тек антты мәнсіз деп санаған адамға ғана растауға рұқсат беретінін, сондықтан Палата Брэдлоуға оны қабылдауға рұқсат беруі керек емес деді. Премьер-министр Уильям Гладстон наразылық болуы мүмкін екенін білген соң, ант беруге ниеттенген депутатқа кедергі келтіруге бола ма екенін зерттеу үшін екінші Таңдау комитетін құруды ұсынды. Гладстонның ұсынысы 289 дауысқа қарсы 214 дауыспен қабылданды.
To explain his actions, Bradlaugh wrote an open letter to The Times which was published on the morning of 21 May. He said it would have been hypocritical to voluntarily take the oath "including words of idle and meaningless character" without protest when another form of words was available, but now that the Select Committee had ruled he must, he would do so and "regard myself as bound not by the letter of its words, but by the spirit which the affirmation would have conveyed had I been permitted to use it." Bradlaugh's letter was regarded as a direct provocation by his opponents, and when he came to the table, Sir Henry Drummond Wolff rose to object to the administration of the Oath to Bradlaugh. Speaker Brand allowed him to object, and Wolff argued that the Evidence Amendment Acts referred to by Bradlaugh only allowed an affirmation to one who regarded the oath as meaningless, so the House should not allow Bradlaugh to take it. Prime Minister William Gladstone, alerted to the fact that a protest was possible, moved to set up a second Select Committee to examine whether it was possible to interfere with a Member wishing to take the oath. Gladstone's amendment was carried by 289 to 214.
Екінші арнайы комитет
Селективті комитет 1880 жылғы 1 маусымда палата хатшысы сэр Томас Эрскин Мей ұсынған құжатты қарастырғаннан кейін жұмысын бастады. Сэр Томас ант беруден бас тартқандықтан депутаттық өкілдігі шектелген бірнеше мүшеге қатысты үлгілерді тапты, олардың ішінде квакер депутат Джозеф Пизге ант беруге рұқсат берілді, ал еврей депутаттары Барон Лионель де Ротшильд пен Дэвид Саломонсқа «христиан дінінің нағыз сенімі» деген сөздерді жіберу арқылы ант беруге рұқсат етілді. Келесі күні Эрскин Мей мен Брэдлоудың өзі Комитет алдында жауап берді, Брэдлоу Комитет оған ант беруге құқығы жоқ деп шешсе, ол ант беретінін және оны өз санасы үшін міндетті деп есептейтінін мәлімдеді. Комитет өз есебін бекіткен кезде, бір дауыспен Брэдлоудың ант беруіне «Палатаның кедергі келтіруі керек» деген түзетуді қабылдады. Сондай-ақ, (12 дауысқа 9 қарсы) Жоғарғы сотта растаудың заңдылығын тексеру үшін іс қозғау мүмкіндігі бар екенін, демек, егер Брэдлоу растауға тырысса, оған мұны жасауға рұқсат етілсін, соның арқасында заңды нақтылауға болады деп қосты. Екінші арнайы комитет бірінші комитеттің нәтижесін кері қайтарды. Бұл таңдаулы комитеттің мүмкін нәтижесі екені белгілі болған кезде, Брэдлоудың Нортгемптоннан сайланған әріптесі Генри Лабушере Брэдлоуға растауға рұқсат беру туралы мәселені талқылауды бастады. Сэр Хардинг Гиффорд Брэдлоуға ант беруге де, растауға да рұқсат бермеу туралы түзету ұсынды. Екі күнге созған пікірталас барысында Гиффардтың түзетуі 275 дауысқа 230 дауыспен қабылданды, бұл Гладстонды таң қалдырды. Көпшілікті 210 консерватор, 34 либерал және 31 ирландтық үкіметтік партиясы құрады; Брэдлоуды 218 либерал, 10 үкіметтік партиясының өкілі және 2 консерватор қолдады. Келесі күні Брэдлоу ант беру үшін үстелге келді; алдыңғы күнгі дауыс беру нәтижесіне байланысты спикер оны кері шегінуге бұйырды. Брэдлоуға Палатаның алдындағы тосқауылдың артынан (техникалық тұрғыдан Палатадан тыс) сөйлеуге рұқсат берілді және ол осы мүмкіндікті өз алғашқы сөзі ретінде пайдаланды. Ол өз аргументін заңға негіздеп, заң бойынша өзінің құқығы шектелмегенін айтты және «алты жүзге қарсы бір адам» ретінде соттарда алатын әділдікті сұрады. Бұл сөз жақсы қабылдануға қарамастан, шешімді өзгертуге кеш болды, және Генри Лабушере оны қайта қарау туралы ұсынысын кері тартуға мәжбүр болды.
The Select Committee began deliberating on 1 June 1880, when it considered a paper put in by Sir Thomas Erskine May, the Clerk of the House. Sir Thomas found several precedents for Members disabled to sit for refusing to take the Oath, together with Quaker MP Joseph Pease who was permitted to affirm, and Jewish MPs Baron Lionel de Rothschild and David Salomons who were eventually allowed to take the Oath while omitting the words "on the true faith of a Christian". On the following day, Erskine May and Bradlaugh himself were questioned by the Committee, with Bradlaugh arguing that, should the Committee decide he had no right to affirm, he would take the oath and regard it as binding on his conscience. When the Committee decided its report, it agreed by one vote an amendment declaring that the House could "and, in the opinion of your Committee, ought to" prevent Bradlaugh from taking the Oath. It also added (by 12 votes to 9) that it would be possible for an action in the High Court of Justice to test whether an affirmation was lawful, and therefore recommended that if Bradlaugh sought to affirm, he should be allowed to do so in order that such an action be brought to clarify the law. The second Select Committee had effectively reversed the outcome of the first. When it was known that this was the likely outcome of the Select Committee, Bradlaugh's fellow Northampton MP Henry Labouchère initiated a debate on a motion to allow Bradlaugh to affirm. Sir Hardinge Giffard moved an amendment that Bradlaugh be not permitted to take either the Oath or make an affirmation. After two days of debate, Giffard's amendment was carried by 275 to 230, a defeat which surprised Gladstone. The majority comprised 210 Conservatives, 34 Liberals and 31 Irish Home Rulers; supporting Bradlaugh were 218 Liberals, 10 Home Rulers and 2 Conservatives. On the next day, Bradlaugh came to the Table claiming to take the Oath; in consequence of the previous night's vote the Speaker ordered him to withdraw. Bradlaugh was permitted to address the House from behind the Bar (which was technically outside the Chamber), and treated the occasion as his maiden speech. He based his argument on law, contending that he was not legally disqualified, and asking "as one man against six hundred" for the same justice he would receive in the Courts. Although well received, the speech was too late to reverse the decision, and Henry Labouchère was forced to withdraw a motion to rescind it.
Түрмеге қамау
Осы сәтте Брэдлауды пікір алмасудың нәтижесін хабарлау үшін үстелге шақырды; оны жеткізгеннен кейін спикер оған үстелден кетуді бұйырды. Брэдлау "заңға қайшы" палатаның бұйрығына бағынудан "ілтипатпен бас тартты". Консерваторлар партиясының жетекшісі сэр Стаффорд Норткотт Брэдлаудың үстелден кетуін талап ететін ұсынысты сәтті ұсынды (либералдық депутаттар палатаның заңдық құқығын бекітетін ұсынысқа қарсы шығуға дайын болмағандықтан 326-38 дауыспен келісті), бірақ Брэдлау "қатты түрде бағынудан бас тартты". Қару-жарақ сержанты шақырылып, Брэдлауды Палатаның алдына алып келді, бірақ Брэдлау дереу үстелге оралып, ант беруге дайын екенін мәлімдеді. Сонда сэр Стаффорд Норткотт Брэдлауды ұстауды ұсынды. Палата 274 дауыспен 7-ге қарсы келісім білдірді, және Брэдлау сағат мұнарасының астындағы Биг Беннің жанындағы кішкентай түрмеге қамалды. Лорд Рэндольф Черчилль консерваторларды Брэдлауға қарсы тұруға шақырып, оларды рухтандырды. Кейін Брэдлау Палатаға оралды, бірақ депутаттар өз орындарына отыру үшін алдымен ант беруі керек болғандықтан, ол 1881 жылдың басында дауыс бергеннен кейін парламенттегі өкілдігінен айырылды. Оның орны бос қалды және қосымша сайлау жарияланды. Брэдлау Нортгемптон округінен қатарынан төрт рет сайланды, дау жалғасып жатқанда. Брэдлауды Уильям Эварт Гладстон, Т. П. О'Коннор және Джордж Бернард Шоу, сондай-ақ қоғамдық петицияға қол қойған жүздеген мың адам қолдады. Оның Парламентте отыру құқығына Консерваторлар партиясы, Кентербери архиепископы және Англия және Рим-католик шіркеулерінің басқа да жетекші тұлғалары қарсы болды. Бірнеше рет Брэдлауды полиция қызметкерлері Палатадан сүйреп шығарды. 1883 жылы ол өзінің орнына отырып, үш рет дауыс берді, содан кейін заңсыз дауыс бергені үшін 1500 фунт стерлинг айыппұл салынды. Оған рұқсат беру туралы заң жобасы Парламентте қабылданбады. 1886 жылы Брэдлауға ант беруге рұқсат берілді, ол Парламент ант беру туралы заң бойынша қудалану қаупімен жасады. Екі жыл өткен соң, 1888 жылы ол екі палатаның мүшелеріне де ант беру құқығын заңмен бекіткен жаңа Ант беру туралы заңның қабылдануын қамтамасыз етті, сонымен қатар азаматтық және қылмыстық сот процестеріндегі куәлерге қатысты заңды кеңейтіп, нақтылады (1869 және 1870 жылдарғы Дәлелдемелерді түзету туралы заңдар қанағаттанарлықсыз болып шықты, бірақ олар басқа жағдайда кемсітілген көптеген адамдарға көмек көрсетті). Брэдлау 1888 жылғы лондондық спичка зауытының қызметкерлерінің ереуілі туралы Парламентте сөз сөйледі.
At that point Bradlaugh was summoned back to the table to be told the outcome of the debate; having relayed it, the Speaker then ordered him to withdraw. Bradlaugh "respectfully refused" to obey an order of the House which was "against the law". The Conservative leader Sir Stafford Northcote successfully moved a motion that Bradlaugh be required to withdraw (agreed on a division by 326 to 38, Liberal MPs being unwilling to challenge a motion which sustained the House's legal authority) but Bradlaugh "positively refused to obey". The Serjeant at arms was sent for and led Bradlaugh out to the Bar of the House, but Bradlaugh then immediately returned to the table claiming to take the Oath. At this Sir Stafford Northcote moved that Bradlaugh be taken into custody. The House agreed, on a division by 274 votes to 7 and Bradlaugh was taken to the small prison cell located under Big Ben in the Clock Tower. Lord Randolph Churchill roused the Conservatives by leading resistance to Bradlaugh. Bradlaugh later returned to the House, but because Members had to take the oath before being allowed to take their seats, he effectively forfeited his seat in Parliament once he cast a vote in early 1881. His seat fell vacant and a by election was declared. Bradlaugh was re elected by Northampton four times in succession as the dispute continued. Supporting Bradlaugh were William Ewart Gladstone, T. P. O'Connor and George Bernard Shaw as well as hundreds of thousands of people who signed a public petition. Opposing his right to sit were the Conservative Party, the Archbishop of Canterbury, and other leading figures in the Church of England and Roman Catholic Church. On at least one occasion, Bradlaugh was escorted from the House by police officers. In 1883 he took his seat and voted three times before being fined £1,500 for voting illegally. A bill allowing him to affirm was defeated in Parliament. In 1886 Bradlaugh was finally allowed to take the oath, and did so at the risk of prosecution under the Parliamentary Oaths Act. Two years later, in 1888, he secured passage of a new Oaths Act, which enshrined into law the right of affirmation for members of both Houses, as well as extending and clarifying the law as it related to witnesses in civil and criminal trials (the Evidence Amendment Acts of 1869 and 1870 had proved unsatisfactory, though they had given relief to many who would otherwise have been disadvantaged). Bradlaugh spoke in Parliament about the London matchgirls strike of 1888.
Өлім
Брэдлоу 1891 жылғы 30 қаңтарда қайтыс болды. Оның қосылу рәсіміне 3000 көшіруші қатысты, олардың ішінде 21 жастағы Мохандас Ганди де болды. Ол Суррейдегі Бруквуд зиратында жерленген. 1898 жылы Брэдлоудың қызы Гипатия Брэдлоу Боннер оған жиі қойылатын сұраққа жауап ретінде памфлет жазды: оның әкесі қайтыс болғанға дейін "өз пікірін өзгертіп, христиан болды" ма? Боннер барлық дәлелдерді келтіріп, әкесінің пікірлері "ешқандай" өзгергенін көрсетпегенін тұжырымдады.
Bradlaugh died on 30 January 1891. His funeral was attended by 3,000 mourners, including a 21 year old Mohandas Gandhi. He is buried in Brookwood Cemetery in Surrey. In 1898, Bradlaugh's daughter Hypatia Bradlaugh Bonner wrote a pamphlet in answer to the question that was often addressed to her: whether her father "changed his opinions and became a Christian" before he died. Bonner laid out all the evidence and concluded that her father gave no indication that his opinions had changed in the "smallest" way.
Еске алу
Брэдлоудың мүсіні Нортгемптонның Абингтон алаңындағы қозғалыс аймағында орналасқан. Мүсін батысқа қарай, Нортгемптон қаласының орталығына бағытталған, ал айыптау саусағы вандализм салдарынан кейде жоғалып кетеді. 2014 жылы мүсін тазаланып, тасқа қайта орнатылды. 2015 жылы айналма жолға "Шарльз Брэдлау, Парламент депутаты" деген жаңа тақтайшалар орнатылмақ. 2002 жылдан бері, Чарльз Брэдлау қоғамының ұйымдастыруымен, оның туған күніне ең жақын келетін жексенбіде сағат 15:00-де мүсіннің астында "Жылдық еске алу" шарасы өтіп келеді. Шараға қатысушылар Чарльз Брэдлау туралы сөз сөйлеуге шақырылады. 2014 жылы алғашқы Bradlaugh Talk (Брэдлау дөңгелегі) өтті, онда Брэдлауға қатысты мәселелерді талқылаған спикерлер болды. Алғашқы спикер "Республика" ұйымының бас директоры Грэм Смит болды. Нортгемптонның солтүстігінде орналасқан қоғамдық жабайы табиғат паркі – Брэдлау Филдс 1998 жылы ашылғанда Чарльз Брэдлаудың құрметіне аталды. Оның есімімен аталатын басқа да орындарға Чарльз Брэдлау пабы, Нортгемптон университетіндегі Чарльз Брэдлау залы және Пәкістанның Лахор қаласындағы Брэдлау залы жатады. 2016 жылдың қараша айында Чарльз Брэдлаудың портреттік бюсті Парламенттік өнер жинағына қосылды. Вестминстер сарайында орналасқан бұл мүсінді Сузи Замит (Парламенттік өнер жинағында туындылары бар төртінші әйел мүсінші) жасаған, ал оны Ұлттық секулярлық қоғам 150 жылдық мерекесінің құрметіне сыйға тартқан.
A statue of Bradlaugh is located on a traffic island at Abington Square, Northampton. The statue points west towards the centre of Northampton, the accusing finger periodically missing due to vandalism. In 2014 the statue was cleaned and returned to the stonework. New signs are to be installed in 2015 on the roundabout reading "Charles Bradlaugh MP". Since 2002, an "Annual Commemoration" has taken place beneath the statue at 3 pm on the Sunday closest to his birthday, organised by the Charles Bradlaugh Society. Attendees are invited to speak about Charles Bradlaugh. 2014 saw the addition of the inaugural Bradlaugh Talk with speakers on issues relevant to Bradlaugh. The first speaker was Graham Smith, CEO of Republic. Bradlaugh Fields, a community wildlife park situated to the north of Northampton, was named after Charles Bradlaugh when it opened in 1998. Other landmarks bearing his name include The Charles Bradlaugh pub, Charles Bradlaugh Hall at the University of Northampton, and Bradlaugh Hall in Lahore, Pakistan. In November 2016 a portrait bust of Charles Bradlaugh was added to the Parliamentary Art Collection. Displayed in the Palace of Westminster, the sculpture was designed by Suzie Zamit (who is the fourth female sculptor to have work represented in the Parliamentary Art Collection) and was donated by the National Secular Society as part of its 150th anniversary celebrations.