Кіріспе

The Cingalee немесе Sunny Ceylon – Джеймс Т. Таннердің екі актілі Эдвард дәуірінің музыкалық комедиясы, музыкасын Лионель Монктон, әйгітектерін Адриан Росс пен Перси Гринбанк жазған, ал қосымша материалдарды Пол Рубенс дайындаған. Оқиға Эдвард дәуіріндегі сол кездегі тыныш Цейлон аралында (қазіргі Шри-Ланка) өтеді және британдық колониялық шай өсірушілердің тарихын баяндайды (музыкадағы ең танымал әндердің бірі – "Шай, шай, шай"). Бұл қойылым 1904 жылғы 5 наурызда Джордж Эдвардс басқаратын Лондондағы Дейли театрында ашылып, 1905 жылғы 11 наурызға дейін барлығы 365 рет қойылды. Мюзиклдің Бродвейдегі қысқа мерзімді қойылымы 1904 жылғы 24 қазанда Нью-Йорктегі Дейли театрында ашылып, 33 қойылымға созылды. 1905 жылғы 6 мамырда Сиднейде, Австралияда, Дж.С. Уильямсонның Корольдік комик опера компаниясы қойылымды ұйымдастырды, онда Маргарет Томас Нанойя рөлінде ойнады.

Сюжет

Сейлондағы шай плантациясын жас ағылшын Гарри Верекер сатып алады, ол өзінің сингальдық жұмысшыларының бірі – Нанояға ғашық болып, оған үйленуді ұсынады. Бірақ ол Нанояның төрт жасында Кандидің ақсүйегі Бубхамбаның билігіне тұрмысқа шыққандығын білмейді; ол сонымен қатар осы плантацияның бұрынғы иесі екенін де білмейді. Жек көретін диктатормен жасалған некеден қашу үшін Наноя өз өзін жасырып жүр. Шамбұдди Рам деген адалсыз заңгер Гарриді плантацияны сатып алуға көндірген. Цейлонның жоғарғы комиссары сэр Питер Лофтус Рамды Нанояны жасырғаны және Бубхамбаға тиесілі әйгілі қара інжу-маржанды ұрлағаны үшін айыптайды, сондай-ақ Рамға оларды 24 сағат ішінде қайтаруды бұйырады, әйтпесе ауыр салдары болады. Рам бұл інжу-маржанды леди Патрисия Вэйнге тапсырған. Пегги Сабина, үй ішіндегі тәрбиеші, кейіннен Лондоннан Патрисиядан бұл інжу-маржанды бридж ойынында жеңіп алған. Гарри енді Нанояға сыйлық ретінде Пеггиден бұл інжу-маржанды сатып алады, ал Рам оларды екеуін де сэр Питер мен Бубхамбаға тапсырады. Айға толыған сарайында Бубхамба әр әйелін әртүрлі түс киімге киіндіріп, өзінің хареміндегі әйелдерін таниды. Оның әйелдердің түстерінің дерлік толық жиынтығы болғандықтан, оның хареміне тек бір әйелді қабылдауға мүмкіндігі бар. Сәтті сәтте ол Наноядан да жақсы көретін әйелді табады, сондықтан Наноя балалық шақта жасалған некесінен босатылып, Гарриге үйленуге мүмкіндік алады.

Сыни қабылдау

Қазіргі сыншылар мюзиклге ерекше ғашық болды. "Сингалиде ұзақ қойылымға қажетті барлық элемент бар. Ол тамаша безендіріліп, сахналаған, киімдері әдемі; музыка мырза Монктонның ең жақсы үлгісінде, ал ән мәтіні әсем әрі шебер жазылған жолдарға толы", - деді The Stage. "Сент-Джеймс газеті" алғашқы қойылымның "сенбі күні кешке құлшыныспен қарсы алынғанын және керемет актерлік шеберлікпен, өте жақсы ойналғанын" атап өтті. Лионель Монктонның музыкасында "Дейли телеграф" газеті "шынайы комикалық опера дәстүріне айқын бейімделуді" байқады, сондай-ақ, "Савой стилі композиторға шабыт сыйлаған" деп жазды. The Standard осымен келісіп, "бұл Монктонның ең жақсы шығармаларының бірі болады" деді. "Глоб" төрт сағаттың "сәл артық" екенін мойындады, бірақ "қайта өңдеу жұмысы оңай болады" деп ойлады. "Сингали" британдық провинциялар бойынша гастрольде болды, бірақ кейін тек кішкентай сахналарда және 1940 жылға дейін қайта қойылды. Мюзиклдің либреттосының нәсілшілдік сипаты бүгінгі таңда қабылдауға келмейді, сондықтан оны қайта жаңғыртудың ықтималдығы төмен.

Сот ісі

Сингали ісі – Фрейзер Эдвардсқа қарсы [1905–10] Mac. C. C., 22–27 наурыз 1905
Үндістан армиясының капитаны Фредерик Джон Фрейзер 1905 жылы Корольдік сотта судья Дарлингтің алдында Джордж Эдвардсты, «Сингали» операсының продюсерін сотқа берді. Фрейзер «Ханьяхан» немесе «Лотос қызы» атты комедиялық опера жазған. Ол осы операны Эдвардске ұсынды, ол операны үш жыл ішінде қоюға келісті немесе 300 фунт стерлинг айып төледі. Эдвардс Фрейзерге жұмысты дамыту үшін Джеймс Т. Таннермен бірлесіп жұмыс істеуді ұсынды. Бірақ, ақырында Эдвардс Фрейзерге қолжазбаны өндірілмей қайтарды. Содан кейін Таннер «Сингали» операсын жазып, Эдвардс оны қойды. Фрейзер авторлық құқықты бұзу негізінде сотқа шағымданып, оның сценарийі оның рұқсатынсыз қолданылғанын мәлімдеді (бірақ сот ісінде бұл сенімді бұзу ретінде тіркелді). Қорғау тарапы либреттолардың ұқсас еместігін, барлық пьесаларда ортақ элементтер болатынын және егер де болса, екі жұмыс та «Гейшаны» үлгі еткенін айтты. Қазылар алқасы Фрейзердің туындысын кейіпкерлерді, сюжетті және басқа да идеяларды қолдану арқылы әділетсіз пайдаланғанын анықтады. Олар залапты 3000 фунт стерлинг және сот шығындарымен бағалады. Бұл іс баспасөзде куәгерлер, адвокаттар мен судья арасындағы өткір әңгімелерге толы болғандықтан көп назар аударды. Андерсон 1904 жылғы сәуірде талапкерге Эдвардстың Фрейзерге жаман қарым-қатынас жасағанын білдіретін қолдау хаты жазған, бірақ қорғау тарапы куә ретінде шақырғанда Андерсон Эдвардсты қолдап куәлік берді. Арыз берушінің адвокаты Андерсонның жазған ұмытылған хатын шығарып, бақытсыз куәгерге оны сотта оқытып берді, бұл «сенсация тудырды». Қазылар алқасы бұл дәлелге ықпал етіп, берілген өтемақының тым жомарт екенін шешті, ал қорғау тарапы негізінен осы себеппен сотқа шағымданып, 2000 фунт стерлинг төледі. Апелляциялық сотқа дейін тараптар 2000 фунт стерлинг және сот шығындарынан тұратын соттан тыс келісімге келді, сонымен қатар екі тараптың барлық айыптаулары алынып тасталды.

Жазбалар

«The Cingalee» операсынан сандар тобының алғашқы қазіргі заманғы жазбасы 2003 жылы Theatre Bel Etage хоры мен оркестрі, дирижер Март Сандер жасаған.