Кіріспе
Шотландиядағы тас жол М90 – Шотландиядағы тас жол. Ол М9 тас жолының 1А түйісінен, Квинсферри көпірінің оңтүстігінен Перт қаласына дейін созылады. Бұл Ұлыбританиядағы ең солтүстік тас жол. Солтүстік ұшы Брокстендегі Перт қаласының батыс шеткі аудандарына жетеді. M90 тас жолының шағын бөлігі (Фриартон көпірі арқылы, Перт қаласының оңтүстік-шығысында) бастапқыда M85 тас жолы деп нөмірленген.
The M90 is a motorway in Scotland. It runs from Junction 1A of the M9 motorway, south of the Queensferry Crossing, to Perth. It is the northernmost motorway in the United Kingdom. The northern point goes to the western suburbs of Perth at Broxden. A small part of the M90 (across the Friarton Bridge to the southeast of Perth) was originally numbered as the M85 motorway.
Тарих
M90-ның бірінші бөлігі 1964 жылы Форт-роуд көпірі мен Мастертон торабының (2-тоғаны) ашылуымен бірге ашылды. M90-ның келесі бөлімі, Кросгейтс – Келти және Кауденбит айналма жолы 1969 жылдың 1 желтоқсанында ашылды. Кинросс пен Милнатхорт айналма жолы арасындағы бөлік 1971 жылдың желтоқсан айында ашылды. Екі бөлімнің құрылысын 1973 және 1974 жылдары бастау жоспарланған, бірақ 1973 жылғы мұнай дағдарысы салдарынан олар тоқтап қалды. Арлариден (A91 автожолындағы 8-тоғаны) Арнгаскке дейінгі бөлік 1977 жылдың наурыз айында ашылды. Арнгаск (Гленфарг) пен Мюрмонт арасындағы бөлік 1980 жылдың 2 қазанында ашылды, ол аяқталған Фриартон көпірімен (бастапқыда M85 деп аталған және 1976 жылы ашылған) және Перт айналмасымен Броксденге қосылды. 2017 жылы M90 Форт шығанағы арқылы оңтүстікке қарай, жаңа кабельдік көпір – Куинсферри Кроссинг арқылы ұзартылды. M90-ның екі бөлігін A90-ның қысқа бөлігі байланыстырады: M9-дан басталатын қысқа M90 бөлігі және Куинсферри Кроссинг арқылы өтіп, Пертке дейін созылатын M90-ның ұзын бөлігі. Автожол ережелерінің талаптарына сәйкес, кейбір көлік түрлеріне бұл жол бөлігін пайдалануға рұқсат берілмегендіктен, A90-ның осы қысқа бөлігі қажет болды.
connecting with the completed Friarton Bridge (which was originally numbered M85, and opened in 1976) and Perth Bypass to Broxden. The M90 was extended southwards across the Firth of Forth over a new cable stayed bridge, the Queensferry Crossing, in 2017. A short stretch of the A90 connects the two parts of M90: the short M90 section from the M9 and the much longer M90 section that crosses the Queensferry Crossing and extends to Perth. This short length of the A90 was required at this point as motorway regulations would have prevented certain classes of traffic from using this section of road.
Егжей-тегжейлер
M90 Кирклистонға жақын жерде шығыс-батыс бағытындағы M9 автожолынан шығып, солтүстікке қарай бағыт алады. Автомобиль жолы Эдинбургтан келетін A90 автожолының M90 автожолына қосылатын жерінен бастап A90 автожолының қысқа бөлігімен тоқтатылады. Жол жалғасады, бірақ осы кезеңде M90 A90 деп аталады. Queensferry Crossing-тің оңтүстігіндегі түйіскен жерге жеткеннен кейін A90 сол жерде қайтадан M90 болып өтеді. Көпір 2017 жылдың 30 тамызында автожолдың бөлігі ретінде ашылды; көпір екі қатарлы екі жолақты автомобиль жолы ретінде салынған және жылдамдық шегі сағатына 90 шақырымды құрайды. Бұрын M90-ның ең маңызды инженерлік ерекшелігі Перттегі Фриарттон көпірі болды. Көпір Брокстеннен Дандиге және Тай бұғазы бойымен шығысқа қарайғы қозғалысты қамтамасыз етеді. Жол Эдинбургтен, Перт, Данди және Абердин арқылы Шотландияның Солтүстік теңіз жағалауындағы Питерхедке дейінгі A90 дәлізінің оңтүстік бөлігін құрайды. Автомобиль жолының солтүстік бөлігінің көп бөлігі Перт пен Эдинбург арасындағы бұрынғы басты теміржол желісінің бойымен өтеді, ол Гленфарг, Кинросс және Форт көпірі арқылы 1970 жылы жабылды, бірақ Бичинг есебінде оны жабу ұсынылмаған еді. Фруи мен Арлари арасындағы 13 шақырымдық (8 миль) М90 автожолы – Кинросс және Милнатхорт айналма жолы – Ұлыбританияда бетон негізсіз салынған алғашқы автожол болды. Одан кейін оңтүстік және солтүстік бағыттарындағы жолдар асфальтпен жабылды. Солтүстік соңына жақын жерде автожол екі тармаққа бөлінеді. Бұл үш жолды түйіскен жерді салу үшін шамамен 100 мың тонна материалды алып тастау қажет болды, оның көп бөлігі тас болды. Автомобиль жолы радиусының бір бөлігі және бір бөлігі қисық болатын күрделі қисықпен өткір бұрышта иіледі. Бір тармақ солтүстік-шығыс бағытына қарай жүреді және соңында A90 автожолымен бірігіп, 11-ші түйіскен жерге нөмірленеді. Бұл тармақ бұрын M85 автожолы болған, кейін A85 автожолы A90 болып қайта нөмірленді. Екінші тармақ Перттің батыс айналма жолының бөлігін құрайды және A9 автожолымен бірігіп, 12-ші түйіскен жерге нөмірленеді. Бұл бөліктегі еңіс жоғары қарай 4,57% және төмен қарай 5,65% құрайды. Бұл тармақты құрайтын кіреберіс жолдары HGV (ірі жүк көліктері немесе ауыр жүк көліктері деп те аталады) тік көтерілуде жылдамдықты сақтау үшін ортақ басымдықпен бірігеді. Түйіскен жердің ортасындағы Брокстеннен Мюрмонтқа дейінгі кіреберіс жолының радиусы 7% максималды бұрылысқа ие. M90 Инвернестен Алгесирасқа дейінгі E15 Еуромаршрутының бөлігін құрайды, бірақ бұл факті Ұлыбританияда көрсетілмейді.
Previously, the M90's most substantial engineering feature was the Friarton Bridge in Perth, a tall concrete pillared structure which traverses the River Tay. The bridge carries eastbound traffic from Broxden towards Dundee and along the Firth of Tay. The road constitutes most of the southerly part of the A90 corridor from Edinburgh, through Perth, Dundee and Aberdeen to Peterhead along Scotland's North Sea coast. A large part of the northern section of the motorway follows the route of the former main railway line between Perth and Edinburgh via Glenfarg, Kinross and the Forth Bridge, which was closed in 1970 despite this not being recommended by the Beeching report. The Kinross and Milnathort Bypass, the 8 mile (13 km) section of the M90 between Fruix and Arlary, was the first motorway in Britain to be constructed using concrete pavements that were not reinforced. Both the south and north bound carriageways have since been overlaid by tarmac. Near to its northern terminus, the motorway splits into two branches. The construction of this three way interchange required the removal of approximately of material, which was mostly rock. The motorway bends through in an acute angle, on a compound curve partly of and partly of in its radius. One branch heads in a north easterly direction, flowing into the A90 at its end, numbered junction 11this branch was formerly the M85 motorway, until the A85 was renumbered as A90. The other branch forms part of the western bypass of Perth, and meets the A9 at its end, numbered junction 12. The gradient is 4.57% uphill and 5.65% downhill on this section. The slip roads forming this branch merge with shared priority to allow HGVs (also known as Large Good Vehicles or Heavy Goods Vehicles) to maintain momentum on the steep upgrade. The Broxden to Muirmont slip road at the centre of the interchange has a radius of , necessitating maximum superelevation of 7%. The M90 forms part of the Euroroute E15 which runs from Inverness to Algeciras, however this is not signposted within the UK.