Кіріспе

Неміс физигі (1887–1975)

Густав Людвиг Герц (22 шілде 1887 – 30 қазан 1975)

1911 жылдан 1914 жылға дейін Герц Берлин университетінде Рубенстің көмекшісі болды. Осы кезеңде Герц пен Джеймс Франк газдардағы серпімсіз электрон соқтығысулары бойынша эксперименттер жүргізді, бұл эксперименттер Франк-Герц эксперименттері деп аталды және олар 1925 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Герц 1914 жылдан бастап әскери қызметке шақырылды. 1915 жылы ол Фриц Хабердің бөліміне қосылды, ол улы хлор газын қару ретінде қолдануды жоспарлады. 1915 жылы ол ауыр жарақат алды. 1917 жылы Герц Берлин университетіне жеке оқытушы ретінде оралды. 1920 жылы ол Эйндховендегі Philips шамдары зауытында зерттеуші физик болып жұмысқа орналасты және 1925 жылға дейін осы қызметте болды.

Мансап

1925 жылы Герц Гале-Виттенберг Мартин Лютер университетінің физика институтының профессоры және директоры болды. 1928 жылы ол эксперименталды физика профессоры және Берлин Техникалық университетінің (бұрынғы THB, қазіргі Техникалық университет) физика институтының директоры болды. Сол жерде ол газды диффузия арқылы изотоптарды бөлу әдісін әзірледі. Герц Бірінші дүниежүзілік соғыста офицер болғандықтан, ол уақытша нацистік саясаттан және кәсіби мемлекеттік қызметті қайта орнату туралы заңнан қорғалды, бірақ кейін саясат пен заңдар қатаңдап, 1934 жылдың соңында ол THB-дегі лауазымынан кетуге мәжбүр болды, себебі оны "екінші дәрежедегі аралас еврей" деп таныды (оның әкесінің әкесі Густав Фердинанд Герц (алғашқы аты Давид Густав Герц) (1827–1914) бала кезінде еврей болған, ал 1834 жылы бүкіл отбасы лютеран дініне ауысқан). Одан кейін ол Siemens компаниясында II зертханасының директоры болып жұмыс істеді. Ол атом физикасы және ультрадыбыс саласындағы жұмысын жалғастырды, бірақ изотоптарды бөлу жұмысын тоқтатты. 1945 жылы Кеңес Одағына аттанғанға дейін осы лауазымда қалды.

"Қорылу туралы келісім"

Герц өзінің қауіпсіздігіне алаңдады және Нобель сыйлығының лауреаты Джеймс Франк сияқты, АҚШ-қа немесе Германиядан тыс кез келген жерге көшуді ойластырды. Сондықтан ол үш әріптесімен келісім жасады: Манфред фон Арденне, оның жеке зертханасы Forschungslaboratorium für Elektronenphysik директоры, Петер Адольф Тиссен, Берлиндегі Гумбольдт университетінің профессор-оқытушысы және Берлин Далемдегі Кайзер Вильгельм физикалық химия және электрохимия институтының (KWIPC) директоры, және Макс Волмер, THB физикалық химия институтының директоры және профессор-оқытушысы. Келісімнің шарты бойынша, кім бірінші болып кеңес өкілдерімен байланысқа шықса, сол баршасы үшін сөйлейді. Олардың келісімінің үш мақсаты болды: (1) институттарының тонауын болдырмау, (2) жұмыстарын барынша аз үзіліспен жалғастыру және (3) өткендегі саяси әрекеттері үшін қудалаудан қорғану. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында, нацистік партия мүшесі Тиссен коммунистермен байланысқа түсті.

Сухумидегі зерттеулер

1940-жылдардың соңына қарай институтта 300-ге жуық неміс жұмыс істеді, бірақ олардың саны барлық жұмыс күшін құраған жоқ. А институты Сухуми қаласының Синоп шағын қаласындағы Сухуми физикалық-техникалық институтын құру үшін негіз ретінде пайдаланылды. Мәскеуде оған ауыр су өндірісін ұйымдастыруға арналған жобалау бюросы берілді. А институтында Тиессен изотоптарды бөлуге арналған кезеңдік бөгеттерді жасау технологияларын әзірлеуге жетекшілік етті. 1950 жылдан кейін Герц Мәскеуге көшті. 1951 жылы Герц Барвичпен бірге екінші дәрежелі Сталин сыйлығымен марапатталды. Сол жылы Джеймс Франк пен Герцке Германия физика қоғамы Макс Планк медалін табыс етті. Герц 1955 жылға дейін Кеңес Одағында қалды.

ГДР-ге оралу

Кеңес Одағынан оралғаннан кейін Герц Лейпциг университетінде штатты профессор атанды. 1955 жылдан 1967 жылға дейін ол Германия Демократиялық Республикасының (ГДР) Физикалық қоғамының төрағасы болды; 1967 жылдан 1975 жылға дейін ол құрметті төраға болды.

Жеке өмір

Густав Герц Генрих Рудольф Герцтің немересі және Матильда Кармен Герцтің туысы болды. 1919 жылы Герц Элен Дильманнға үйленді, ол 1941 жылы қайтыс болды. Олардың екі ұлы болды: Карл Гельмут Герц және Йоханнес Генрих Герц; екеуі де физиктер болды. Ол 30 қазан 1975 жылы Шығыс Берлинде 88 жасында қайтыс болды.

Ғылыми мүшелік

Герц Берлиндегі неміс ғылым академиясының мүшесі, Геттинген ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Венгрия ғылым академиясының құрметті мүшесі, Чехословакия ғылым академиясының мүшесі және КСРО ғылым академиясының шетелдік мүшесі болды.