Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орта ғасырдағы серб әулеті
Serbian family in the Middle Ages
Неманьич әулеті (Немањићи; Nemanjić, Nemanjići) – Орта ғасырлардағы Сербияның ең танымал әулеті. Бұл княздық, патшалық және императорлық үйден 1166 және 1371 жылдар аралығында билік құрған он екі серб монархы шықты. Әулеттің негізін қалаушысы – Вуканович әулетінің (1101–1166) кіші тармағынан шыққан Стефан Неманья. Неманьядан кейін барлық монархтар Стефанды жеке есім немесе билеушінің аты ретінде қолданды, бұл патшалық дәрежесіне жету үшін қабылданған дәстүр болды. Монархтар алғашқыда Ұлы князьдер ретінде билік етті, ал 1217 жылы Стефан Неманьяның таққа отырғызылуымен мемлекет патшалыққа дейін көтерілді, ал 1219 жылы Серб Православие шіркеуі құрылды. 1346 жылы Стефан Душан сербтер мен гректердің императоры атанды, ал Сербия архиепископтығы Патриархат деңгейіне көтерілді. Әулеттің Сербиядағы билігі 1371 жылы баласыз Стефан Урош V (1355–1371) қайтыс болған кезде аяқталды. Бұл Сербия империясының құлауына әкелді. Аймақтық билеушілер өздерінің провинцияларын бақылауға алды. Неманьич әулетінің соңғы өкілдері – Тесалияны билеген, сербтер мен гректердің титулды императоры Иоанн Урош, ол шамамен 1422–1423 жылдары қайтыс болды, және оның кіші інісі, Фарсалосты билеген Стефан Урош болды. Неманьич әулетінің ұрпақтары бірнеше серб үйлерінде аналық желі арқылы сақталды.
The House of Nemanjić (, Немањићи; Nemanjić, Nemanjići, ) was the most prominent dynasty of Serbia in the Middle Ages. This princely, royal and imperial house produced twelve Serbian monarchs, who ruled between 1166 and 1371. Its progenitor was Stefan Nemanja, scion of a cadet branch of the Vukanović dynasty (1101–1166). After Nemanja, all monarchs used Stefan as a personal name, or a ruler's name, a tradition adopted for the royal pretensions. The monarchs began as Grand Princes, and with the crowning of Stefan Nemanjić in 1217, the realm was promoted to a Kingdom, and the Serbian Orthodox Church was established in 1219. In 1346, Stefan Dušan was crowned Emperor of the Serbs and Greeks, and the Archbishopric of Serbia was elevated to a Patriarchate. The dynasty's rule in Serbia ended in 1371, with the death of childless Stefan Uroš V (r. 1355–1371). This led to the fall of the Serbian Empire. Provincial lords took control of their provinces. The last remaining members of the House of Nemanjić were John Uroš, ruler of Thessaly, titular emperor of the Serbians and Greeks, who died c. 1422 23, and his younger brother, Stefan Uroš, ruler of Pharsalos. Nemanjić descent survived only through maternal lines in several Serbian houses.
Өмірбаян
VIII ғасырда Властимирович әулеті Сербия княздығын құрды. Мемлекет 940/960 жылдар шамасында Сербияның соңғы белгілі Властимирид билеушісі Чаславтың қайтысынан кейін тарап кетті. Византиялықтар аймақты жаулап алып, 1040 жылға дейін бір ғасыр бойы биледі, содан кейін Войислављевич әулетімен сербтер Дукляда (Поморье) көтеріліс жасады. 1090 жылдары Вуканович әулеті Сербия Ұлы княздығын құрды, ал 12 ғасырдың ортасынан бастап Стари Рас сербтердің толық бақылауына көшті, Сербия княздығының қорғаныс және резиденция орталығына айналды. 1166 жылы Стефан Неманя таққа отырды, бұл Сербияның Неманджичтер (Вуканович тармағы) билігі астындағы жаңа кезеңінің басталуын белгіледі.
In the 8th century, the Vlastimirović Dynasty established the Serbian Principality. The state disintegrated after the death of the last known Vlastimirid ruler Časlav of Serbia around 940/960s and the Byzantines annexed the region and held it for a century, until 1040 when the Serbs under the Vojislavljević Dynasty revolted in Duklja (Pomorje). In the 1090s, the Vukanović Dynasty established the Serbian Grand Principality, and since the mid 12th century Stari Ras became undisputably under Serbian control, becoming centre of defence and residency for the Serbian Principality. In 1166, Stefan Nemanja took the throne, marking the beginning of Serbia, henceforth under the rule of the Nemanjići (Vukanović branch).
Сербия Неманжич әулетінің тұсында
Сербияның билігі Неманжич әулеті кезінде өргелі шегіне жетті. 1217 жылы Сербия Корольдігі жарияланды, осының нәтижесінде 1219 жылы Сербия Православие Шіркеуі құрылды. Сол жылы Әулие Сава Сербиядағы алғашқы конституцияны жариялады: Әулие Саваның Номоканоны. 1346 жылы Царь Стефан Душан Сербия Империясын жариялады. Душанның билігі тұсында Сербия аумақтық, саяси және экономикалық жағынан ең жоғалғы деңгейге жетіп, өзін Византия Империясының мұрагері деп жариялады және сол кездегі Балқандағы ең қуатты мемлекет болды. Ол Душан Кодексі деп белгілі кең ауқымды конституцияны қабылдады, жаңа сауда жолдарын ашты, мемлекеттің экономикасын нығайтты, бірақ қоғамның бірігуі Османлы шапқыншылығына дейін толыққанды аяқталмады және жеткілікті біртілділікке ие болмады. Сербияның ортағасырлық саяси ұлттық ерекшелігі осы әулеттің және Сербия Православие Шіркеуінің қолдауымен дамыған оның жетістіктерімен тығыз байланысты қалыптасты. Стефан Душан папамен бірлесіп, қауіпті түріктерге қарсы крест жорығын ұйымдастыруға тырысты, бірақ ол 1355 жылдың желтоқсанында күрт қайтыс болды. Оның орнын ұлы Урош басып алды, оны "Әлсіз" деп атады, бұл термин империяның хал-ахуалына да қатысты болуы мүмкін, ол бірте-бірте феодалдық бөлінуге ұшырады. Бұл кезең жаңа қауіптің пайда болуымен ерекшеленді: Азиядан Еуропаға тараған Осман түрік сұлтандығы Византияны, содан кейін Балқандағы басқа мемлекеттерді жаулап алды.
Serbia reached its height of power during the Nemanjić dynasty. The Serbian Kingdom was proclaimed in 1217, leading to the establishment of the Serbian Orthodox Church in 1219. In the same year Saint Sava published the first constitution in Serbia: St. Sava's Nomocanon. Tsar Stefan Dušan proclaimed the Serbian Empire in 1346. During Dušan's rule, Serbia reached its territorial, political, and economical peak, proclaiming itself as the successor of the Byzantine Empire, and was the most powerful Balkan state of that time. Dušan enacted an extensive constitution, known as Dušan's Code, opened new trade routes, strengthened the state's economy, but its society's integration was unfinished and not unified enough until Ottoman invasion. Serbian medieval political identity has been profoundly shaped by the rule of this dynasty and its accomplishments, that were supported and cultivated by the Serbian Orthodox Church. Stefan Dušan attempted to organize a Crusade with the Pope against the threatening Turks, but he died suddenly in December 1355. He was succeeded by his son Uroš, called the Weak, a term that might also apply to the state of the empire, which slowly slid into a feudal fragmentation. This was a period marked by the rise of a new threat: the Ottoman Turk sultanate, which spread from Asia to Europe conquering Byzantium and then the other states in the Balkans.
Салынған монастырлар
Неманжичтер отбасы Шығыс православие дінінің Балқан аймағында таралуына көмектесті. Олар көптеген православие монастырларын салғандарымен белгілі болды. Дін – олардың Сербиядағы ең маңызды әулеттердің бірі болуының басты себебі болды. Олардың арқасында Сербия тарихи ескерткіштер мен шіркеулерге өте бай. Олар салған танымал монастырлар: Жича монастыры, Студеница монастыры, Грачаница монастыры, Любостиня, Баньска монастыры, Милешева монастыры, Хиландар, Дюрджеви ступови, Сопочани, Високи Дечани, Градак монастыры, Морача монастыры, Гориоч монастыры, Киелі Архангелдер монастыры, Матейче монастыры, Льевиштің Әзіресі, Папрача монастыры, Тронша монастыры, Рача монастыры, Арилже монастыры, Бешеново монастыры, Давидовица монастыры және тағы да көптеген монастырлар.
The Nemanjic family helped Eastern Orthodoxy to spread around the Balkans. They were known for being the builders of a lot of Orthodox monasteries. Religion was one of the main reasons they were one of the most important dynasties in Serbia. Because of them Serbia is very rich in historical monuments and churches. The well known monasteries they built include: monastery of Žiča , Studenica Monastery, Gračanica Monastery, Ljubostinja, Banjska Monastery, Mileševa Monastery, Hilandar, Đurđevi stupovi, Sopoćani, Visoki Dečani, Gradac Monastery, Morača (monastery), Gorioč Monastery, Monastery of the Holy Archangels, Matejče Monastery, Our Lady of Ljeviš, Papraća Monastery, Tronoša Monastery, Rača monastery, Arilje monastery, Bešenovo Monastery, Davidovica monastery and many more.
Танымал мәдениетте
1875 жылы доктор Владан Джорджевичтің "Car Dušan" атты үш томдық тарихи романы император Душанның өмірін баяндайды. 1987 жылы жазылған "Стефан Душан" атты тарихи романы – император Душанның тағы бір шарықтануы. 2002 жылы Миле Кордичтің "Душан Силни" ("Ұлы Душан") тарихи романы. 2012 жылы Милан Милетичтің "Извори Роман о Неманжи и Светом Сави" ("Көздер Неманья мен қасиетті Сава туралы роман") романы Стефан Неманья мен оның ұлы, қасиетті Саваның өмірін көрсетеді. 2015 жылы жазылған Льиляна Хабьянович Джуровичтің "Гора Преображения" романы қасиетті Саваның тарихын айтады. 2017 жылғы "Неманжићи: рађање краљевине" ("Неманжичтер әулеті: Патшалықтың тууы") телесериалы Сербияның алғашқы патшасы, король Стефан Біріншінің билігін бейнелейді. https://www.zaduzbine nemanjica.rs/zaduzbine nemanjica.htm
1875 historical three tome novel "Car Dušan" by Dr Vladan Đorđević tells the story of Emperor Dušan. 1987 historical novel "Stefan Dušan" by Slavomir Nastasijević is another story of Emperor Dušan. 2002 historical novel "Dušan Silni" ("Dušan the Great") by Mile Kordić. 2012 novel "Izvori Roman o Nemanji i Svetom Savi" ("The Wellsprings The story of Nemanja and Saint Sava") by Milan Miletić depicts Stefan Nemanja and his son, Saint Sava. 2015 novel "Gora Preobraženja" by Ljiljana Habjanović Đurović tells the story of Saint Sava. 2017 TV series "Nemanjići rađanje kraljevine" (Nemanjić Dynasty: The Birth Of The Kingdom) portrays the rule of King Stefan the First Crowned, the first King of Serbia. https://www. zaduzbine nemanjica. rs/zaduzbine nemanjica. htm